⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Οι εορταστικές μέρες του Πάσχα πέρασαν, οι πύλες της τουριστικής σεζόν είναι ήδη ανοιχτές -κι όμως, η εικόνα που αναδύεται από τον τουριστικό κλάδο της Κρήτης ελάχιστα προσομοιάζει με το αισιόδοξο κλίμα που υπήρχε μέχρι και λίγους μήνες πριν. Σε μια χρονιά στην οποία οι πολεμικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή λειτουργούν ως σταθερό παράγοντα ανησυχίας, η αύξηση των ναύλων πιέζει τα πακέτα διακοπών, και η μέση διάρκεια παραμονής των τουριστών συρρικνώνεται αισθητά, δύο βασικοί εκπρόσωποι του κλάδου επιχείρησαν σήμερα να σκιαγραφήσουν τι πραγματικά προδιαγράφεται για το φετινό τουριστικό τοπιο.
Ο Μιχάλης Βλατάκης, Πρόεδρος των Τουριστικών και Ταξιδιωτικών Πρακτόρων Κρήτης, και ο Μενέλαος Μαράκης, Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Γραφείων Ενοικιάσεως Αυτοκινήτων και Δικύκλων, μίλησαν στο Ράδιο Λασίθι προφέροντας μια ρεαλιστική, πολυεπίπεδη ανάγνωση της κατάστασης: από τον αντίκτυπο του πολέμου και τις πληρότητες του Πάσχα, μέχρι τον αθέμιτο ανταγωνισμό στα ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα και τις ελπίδες για επιμήκυνση της σεζόν. Δύο συνεντεύξεις που, αν διαβαστούν μαζί, σχηματίζουν έναν χάρτη με τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία ενός νησιού που εξαρτάται υπαρξιακά από τον τουρισμό.
Βλατάκης: «Ανεμικά — όπως τα είχαμε προγραμματίσει»
Ο Μιχάλης Βλατάκης περιέγραψε μια πασχαλινή περίοδο που εξελίχθηκε ακριβώς όπως την είχε προβλέψει ήδη από τον Δεκέμβριο: «ανεμικά». Όταν τον περασμένο Μάρτιο πολλοί μιλούσαν για δυναμική εκκίνηση, ο ίδιος επέμενε στη συγκράτηση. Και τα δεδομένα, τελικά, τον δικαίωσαν.
Η Κρήτη, υπογράμμισε ο Βλατάκης, δεν αποτελεί παραδοσιακό πασχαλινό προορισμό με τη δυναμική που διαθέτουν η Κέρκυρα ή τα Κυκλαδονήσια. Η κίνηση του Πάσχα βασίζεται κυρίως σε προγραμματισμένες αφίξεις charter και στα ξενοδοχεία που ανοίγουν νωρίς κατόπιν συμφωνίας με tour operators. Φέτος, μάλιστα, η διαφορά ημερομηνιών μεταξύ Ορθόδοξου και Καθολικού Πάσχα, που πέρυσι συνέπεσαν, φέρνοντας μεγαλύτερη ροή, λειτούργησε αρνητικά: τα ξενοδοχεία πόλης δεν έπιασαν ούτε 50% πληρότητα.
Η σκιά του πολέμου
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της συνέντευξης ήταν η αποτίμηση του αντίκτυπου της σύρραξης στη Μέση Ανατολή. Ο κ. Βλατάκης ήταν κατηγορηματικός: δεν υπάρχουν ακυρώσεις αεροπλάνων, πλην μιας συγκεκριμένης εξαίρεσης -των Ισραηλινών τουριστών που δεν μπόρεσαν να πετάξουν εξαιτίας του κλεισίματος των αεροδρομίων στο Ισραήλ. Ο ίδιος εκτίμησε ότι αυτό αφορά 3.500 με 4.000 ταξιδιώτες που χάθηκαν. Ωστόσο, οι Εβραίοι τουρίστες από Ευρώπη και Αμερική που είχαν κλείσει για το εβραϊκό Πάσχα ήρθαν κανονικά. Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι στον Άγιο Νικόλαο το ξενοδοχείο Mirabello άνοιξε εξ ολοκλήρου για αυτόν τον λόγο, ενώ αντίστοιχα ξενοδοχεία σε άλλα σημεία της Κρήτης λειτούργησαν με τον ίδιο σκοπό. Κάποια, όμως, που βασίζονταν αποκλειστικά σε πελατεία από το Ισραήλ, δεν κατάφεραν να ανοίξουν.
Οι Βορειοευρωπαίοι τουρίστες, από την πλευρά τους, ήρθαν κανονικά, δεν υπήρξε κύμα ακυρώσεων. Αυτό που παρατήρησε ο Βλατάκης ήταν μια «λογική ανάσχεση» στις νέες κρατήσεις, η οποία αποδίδεται σε τρεις παράγοντες: στη φυσιολογική παύση μεταξύ περιόδου προκρατήσεων και σεζόν, στην ψυχολογική επίδραση της γεωπολιτικής αστάθειας, και στις κακές καιρικές συνθήκες που εμπόδισαν τις κρατήσεις τελευταίας στιγμής. Ο ίδιος παραδέχθηκε ότι αυτές οι κρατήσεις χάθηκαν, αλλά τόνισε πως «αυτό είναι μέσα στο παιχνίδι — όταν ο καιρός είναι καλός κερδίζουμε, όταν δεν είναι τους χάνουμε».
Αυτό που θεωρεί πιο σημαντικό απ’ όλα είναι ότι η Κρήτη διατηρεί τη φήμη ασφαλούς προορισμού. «Δεν έχει περάσει από κανενός ούτε μια στιγμή από το μυαλό ότι η Κρήτη δεν είναι ασφαλής», τόνισε ο Βλατάκης, θεωρώντας αυτό το κεφάλαιο εδραιωμένο τόσο στους τουρίστες όσο και στους tour operators.
Ναύλα και η απειλή για τα πακέτα
Ένα ζήτημα που απασχολεί ιδιαίτερα τον κλάδο είναι η αύξηση του κόστους στις αεροπορικές μεταφορές. Ο κ. Βλατάκης εξήγησε τον μηχανισμό με σαφήνεια: ο επίναυλος καυσίμου μεταφέρεται αυτόματα στο εισιτήριο, ακολουθώντας τη λογική του χρηματιστηρίου. Τα εισιτήρια που έχουν ήδη πληρωθεί δεν επηρεάζονται, αλλά τα μη εξοφλημένα πακέτα ακολουθούν τις νέες τιμές, κάτι που πλήττει ιδιαίτερα τις κρατήσεις τελευταίας στιγμής.
Η συνέπεια, σύμφωνα με τον κ. Βλατάκη, δεν θα είναι η εξαφάνιση των τουριστών αλλά η αλλαγή της συμπεριφοράς τους: λιγότερες μέρες διακοπών, λιγότερα έξοδα εκτός ξενοδοχείου. «Αυτοί που έρχονται δεν ξοδεύουν πολλά, αλλά ας είμαστε και λίγο ευγνώμονες που έρχονται», σημείωσε, χρησιμοποιώντας μια φράση που αποτυπώνει το ρεαλιστικό πνεύμα ενός ανθρώπου που, όπως ο ίδιος υπενθύμισε, «έχει περάσει πενήντα χρόνια και αρκετές κρίσεις». Μάλιστα, ρωτηθείς αν κινδυνεύουν ξενοδοχεία να κλείσουν, απάντησε χωρίς περιστροφές: «Ποτέ δεν έκλεισαν ξενοδοχεία για αυτόν τον λόγο. Πιο πολύ για κακοδιαχείριση κλείνουν ή γιατί μαλώνουν οι ιδιοκτήτες μεταξύ τους».
Το αιώνιο αίτημα της επιμήκυνσης της σεζόν
Ένα θέμα στο οποίο ο κ. Βλατάκης στάθηκε ιδιαίτερα είναι η επιμήκυνση της σεζόν. Ανέδειξε τον ρόλο ξενοδόχων που επενδύουν σε αθλητικές υποδομές δαπανώντας τεράστια ποσά σε αθλητικές υποδομές ώστε να μετατρέψουν τα ξενοδοχεία τους σε κέντρα αθλητικού τουρισμού. Ωστόσο, ο κ. Βλατάκης υπογράμμισε ότι χωρίς στήριξη από την Πολιτεία ο στόχος παραμένει ανέφικτος, προσθέτοντας και μια χαρακτηριστικά αιχμηρή παρατήρηση: το νέο αεροδρόμιο του Ηρακλείου, αν δεν λειτουργήσει 12 μήνες τον χρόνο, «θα είναι δυστυχώς μια αποτυχία».
Ερωτηθείς αν θα ξαναδούμε Ρώσους τουρίστες στην Κρήτη, ο Βλατάκης μίλησε με εμφανή νοσταλγία για μια αγορά που χάθηκε. Αφηγήθηκε μια πρόσφατη επαγγελματική επίσκεψη στο Σαρμ ελ Σέιχ της Αιγύπτου, όπου βρήκε τα ξενοδοχεία «γεμάτα ασφυκτικά» από Ρώσους τουρίστες που «ούτε ασχολούνταν καθόλου με τον πόλεμο». Ομολόγησε ότι ζήλεψε και σημείωσε πως οι καιρικές συνθήκες εκεί ήταν αντίστοιχες με αυτές της Κρήτης. «Καταλαβαίνετε ότι είναι μια αγορά που μας λείπει», είπε, περιγράφοντας ουσιαστικά ένα γεωπολιτικό ζήτημα που μεταφράζεται σε χαμένα έσοδα. Η ελπίδα του: ότι κάποια στιγμή θα επιστρέψουν όχι μόνο οι Ρώσοι αλλά και οι Ουκρανοί και οι Λευκορώσοι, «μια καλή αγορά που μας λείπει πάρα πολύ», όπως σημείωσε χαρακτηριστικά.
Μενέλαος Μαράκης: «Παγωμένη» σεζόν και ένας εμπρησμός που σοκάρει
Την δική του οπτική στο θέμα έδωσε και ο Μενέλαος Μαράκης, Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Γραφείων Ενοικιάσεως Αυτοκινήτων και Δικύκλων η οποία δεν ήταν ιδιαίτερα αισιόδοξη. Όπως είπε αυτή τι στιγμή δεν υπάρχουν ακυρώσεις, αλλά δεν υπάρχουν ούτε νέες κρατήσεις. Οι last minute κρατήσεις, της τελευταίας στιγμής, που παραδοσιακά τροφοδοτούν τον κλάδο, απουσιάζουν.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο που ανέφερε αφορά τη μέση διάρκεια παραμονής: από 10-12 μέρες, η μέση διαμονή των τουριστών έχει πέσει στις 6 μέρες. Αυτό σημαίνει λιγότερα ημερομίσθια ενοικίασης αυτοκινήτων, λιγότερα χιλιόμετρα εξερεύνησης, λιγότερα έσοδα σε ολόκληρη την αλυσίδα. Σε συνδυασμό με τη γενικότερη οικονομική πίεση, ο Μαράκης εκτίμησε ότι αν η κατάσταση στη Μέση Ανατολή σταθεροποιηθεί, τότε μετά τον Ιούνιο μπορεί να υπάρξει ανάκαμψη. Διαφορετικά, η σεζόν θα παραμείνει δύσκολη.
Τιμές «δόλωμα» και διαμάχες εντός του κλάδου
Ο Μαράκης δεν απέφυγε να θίξει και ένα εσωτερικό πρόβλημα: τις εταιρείες ενοικίασης που διαφημίζουν αυτοκίνητα στα 7 ή 8 ευρώ την ημέρα. Τις χαρακτήρισε «μεγάλη απάτη» — πρόκειται για τιμές-δόλωμα που συνοδεύονται από κρυφές χρεώσεις στο τέλος, εις βάρος του ξένου τουρίστα. Η Ομοσπονδία, ανέφερε, έχει ξεκινήσει συναντήσεις με αυτές τις επιχειρήσεις ζητώντας τους να σταματήσουν, ενώ σε αντίθετη περίπτωση προαναγγέλλει καταγγελίες στην Ένωση Καταναλωτών και στην Επιτροπή Ανταγωνισμού. «Κάποια στιγμή θα πέσει ο πέλεκυς του νόμου», προειδοποίησε.
Τέλος δεν θα μπορούσε να λείπει και μια αναφορά στο περιστατικό εμπρησμού σε επιχείρηση ενοικιαζόμενων οχημάτων στις Γούβες Ηρακλείου. 18 ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα σε χώρο όπου ήταν παρκαρισμένα κατά τη χειμερινή περίοδο, λίγο πριν ετοιμαστούν για τη σεζόν.
Ο Μαράκης χαρακτήρισε την πράξη «γκανγκστερική» και τονίζοντας ότι η Ομοσπονδία θέλει «ακράδαντα» να πιστεύει πως δεν πρόκειται για θέμα ανταγωνισμού μεταξύ συναδέλφων. Εν αναμονή του πορίσματος Πυροσβεστικής και Αστυνομίας, δεν θέλησε να προβεί σε εικασίες, αλλά τόνισε ότι η ζημιά υπερβαίνει κατά πολύ τη μεμονωμένη επιχείρηση: η είδηση ταξιδεύει μέσω social media, ο κλάδος «προσβάλλεται και δυσφημείται διεθνώς», και οι προσπάθειες χρόνων να διατηρηθεί υψηλό επίπεδο υπηρεσιών κινδυνεύουν να υπονομευθούν.
Ως προς τον ισχυρισμό που κυκλοφόρησε -ότι ίσως η πράξη προήλθε από τον ίδιο τον ιδιοκτήτη για ασφαλιστικούς λόγους- κ. ο Μαράκης διευκρίνισε ότι τα αυτοκίνητα ήταν ασφαλισμένα μόνο για την εμπορική τους αξία, γεγονός που καθιστά ένα τέτοιο σενάριο λιγότερο πιθανό.
