⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Λίγες μέρες μετά τη δημοσιοποίηση των βαθμολογιών στις Πανελλαδικές εξετάσεις του 2026, πέντε μαθητές από σχολεία της Ιεράπετρας κάθισαν στα μικρόφωνα του Ράδιο Λασίθι για μια ανοιχτή κουβέντα γεμάτη ειλικρίνεια, που αγγίζει ζητήματα με τα οποία κάθε μαθητής και κάθε γονιός στην περιοχή μπορεί να ταυτιστεί. Ο Κωνσταντίνος Μαράκης από το 2ο Πειραματικό Λύκειο, πρώτος σε μόρια στην ευρύτερη περιοχή με 19.100, η Αναστασία Γεωργούση από το 1ο Λύκειο με 17.700 ως 18.880 ανάλογα με τη σχολή, ο Αντώνης Παπαχατζάκης από το ΕΠΑΛ με 18.400, η Στέλλα Μυλωνάκη (αποφοίτηση 2024 από το 2ο Λύκειο, ξαναέδωσε φέτος με μέσο όρο 18.600), και η Βιργινία Μοσχάκη, πρώτη σε μόρια ανάμεσα στους αποφοίτους του Μουσικού Σχολείου Λασιθίου, μίλησαν χωρίς φίλτρα για το πώς μελέτησαν, τι θυσίασαν και τι θα συμβούλευαν τα παιδιά που ετοιμάζονται τώρα για τις δικές τους εξετάσεις.
Ανάμεσα στις βαθμολογίες, τους στόχους και τις πρακτικές συμβουλές, ξεχώρισε μια αποκάλυψη που θα μπορούσε να ακουστεί αδιανόητη σε κάθε δεκαοκτάχρονο: ο πρώτος σε μόρια αντικατέστησε τον Νοέμβριο το smartphone του με ένα Nokia με κουμπιά, αποκλειστικά για κλήσεις, και δεν ξανάνοιξε smartphone μέχρι τον Μάιο. Το χαμόγελο, όταν μιλούσε γι’ αυτό, ήταν πλατύ.
Βαθμολογίες και στόχοι
Ο Κωνσταντίνος ξεχώρισε με βαθμολογίες που μιλούν μόνες τους: 20 στη Χημεία χωρίς κανένα λάθος, 19,8 στη Φυσική (ένα μόνο σωστό-λάθος στο πρώτο θέμα, όπως εξήγησε ο ίδιος), 18,9 στα Μαθηματικά και 17,7 στην Έκθεση, ένα μάθημα που ο ίδιος χαρακτήρισε «αρκετά υποκειμενικό». Με 19.100 μόρια, ο στόχος του είναι η Αρχιτεκτονική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, με τις περσινές βάσεις σε επίπεδα γύρω στις 18.400 με 18.700 (συν τα ειδικά μαθήματα), κάτι που σημαίνει ότι βρίσκεται σε πολύ καλή θέση.
Η Αναστασία, που εξεταζόταν στα ίδια μαθήματα (Φυσική, Χημεία, Μαθηματικά), συγκέντρωσε 17.700 ως 18.880 μόρια ανάλογα με τη σχολή και στοχεύει στο Χημικό Τμήμα του ΑΠΘ. Ο Αντώνης, μέσα από την κατεύθυνση γεωπονίας του ΕΠΑΛ, έγραψε 18.400 μόρια, δηλαδή 8.000 πάνω από τις περσινές βάσεις της σχολής που τον ενδιαφέρει, τη Γεωπονική στο Ηράκλειο. Η Στέλλα, με μέσο όρο 18.600, βρίσκεται στα όρια για Ιατρική Θεσσαλονίκης (λίγο πάνω από τις βάσεις του προηγούμενου έτους) και επεξεργάζεται ακόμα τις επιλογές της εν αναμονή του μηχανογραφικού, χωρίς να αποκλείει καμία σχολή. Η Βιργινία, πρώτη σε μόρια στο Μουσικό Σχολείο, δεν ανέφερε τη συγκεκριμένη βαθμολογία ούτε τη σχολή που στοχεύει, αλλά κατέστησε σαφές ότι δεν πρόκειται να ακολουθήσει μουσικές σπουδές. «Δεν θα σταματήσω να ασχολούμαι με τη μουσική, αυτό είναι σίγουρο», είπε.
Η προετοιμασία: πότε ξεκίνησε και πόσο μέτρησε
Κανένα από τα πέντε παιδιά δεν άρχισε σοβαρό διάβασμα τον Σεπτέμβριο της τρίτης λυκείου. Ο Κωνσταντίνος εξήγησε ότι άρχισε να «θέτει τις βάσεις» από τη δευτέρα λυκείου, θέλοντας να μην αφήσει κενά που θα γίνονταν εμπόδιο αργότερα. Ο Αντώνης ξεκίνησε εντατικότερο διάβασμα από το προηγούμενο καλοκαίρι, εστιάζοντας στα μαθήματα γεωπονικής ειδικότητας του ΕΠΑΛ. Η Αναστασία ανέφερε ότι ακολούθησε πρόγραμμα διαβάσματος, χωρίς να αφήνει κενά σε κανένα μάθημα. Μόλις καθόταν να μελετήσει, ασχολούνταν αποκλειστικά με αυτό, ενώ ακούγοντας μουσική (εκτός από την Έκθεση, όπου χρειαζόταν συγκέντρωση) ηρεμούσε και διατηρούσε σταθερό ρυθμό.
Μια βασική αρχή που ανέδειξε ο Κωνσταντίνος αφορά τη στοχοθεσία. Ο στόχος του ήταν η Αρχιτεκτονική ΑΠΘ, αλλά ο πήχης που έβαζε στον εαυτό του ήταν σκόπιμα ψηλότερα από τις βάσεις. «Βλέποντας τον στόχο μου, έγραψα ακόμα περισσότερο», είπε χαρακτηριστικά, θεωρώντας ότι η προσπάθεια για κάτι παραπάνω από το επιθυμητό είναι αυτό που φέρνει τελικά κοντά στην επιτυχία. Πρακτικά, η κατεύθυνση ισχύει ανεξαρτήτως σχολής: ο Αντώνης πρόσθεσε ότι κάθε μαθητής πρέπει να καταλάβει «σε ποια κατηγορία ανήκει» ως προς τον ρυθμό μελέτης, γιατί αυτό που δουλεύει για τον έναν μπορεί να μη δουλεύει για τον άλλο.
Το κινητό στην άκρη
Η στιγμή που κέντρισε περισσότερο την προσοχή ήταν όταν ο Κωνσταντίνος εξήγησε τι τον οδήγησε να πάρει μια απόφαση που ακούγεται ριζοσπαστική για δεκαοκτάχρονο: να κλείσει τελείως το κινητό. Η αφορμή ήταν ο χρόνος οθόνης. Ακόμα και σε μέρες γεμάτες φροντιστήρια, σχολείο και υποχρεώσεις, η οθόνη έτρωγε δύο ως τρεις ώρες. «Έφευγε ο χρόνος και δεν το καταλάβαινα», εξήγησε. «Αυτός ο χρόνος δεν είναι μόνο ο χρόνος διάβασματος, είναι και ο χρόνος ξεκούρασης, ο χρόνος του ύπνου, ο προσωπικός χρόνος.»
Η λύση ήταν δραστική: τον Νοέμβριο αγόρασε ένα Nokia με κουμπιά, αποκλειστικά για κλήσεις, και δεν ξανάνοιξε smartphone μέχρι τον Μάιο. Αναγνώρισε ότι αυτή η επιλογή είχε κόστος (σταμάτησε να επικοινωνεί με ανθρώπους εκτός Ιεράπετρας, αλλοιώθηκε ο τρόπος επαφής με φίλους), αλλά το θεώρησε «θυσία» αναγκαία για τον στόχο του.
Η Στέλλα, αν και δεν έκανε κάτι τόσο ακραίο, εφάρμοσε τη δική της μέθοδο: το κινητό πήγαινε εκτός δωματίου κάθε φορά που καθόταν να διαβάσει. «Μόνο που το βλέπεις, μπαίνεις στον πειρασμό να το ανοίξεις, να τσεκάρεις», εξήγησε. Η πρώτη χρονιά που εξεταζόταν δεν είχε αφήσει εντελώς το κινητό, αλλά είχε διαγράψει εφαρμογές που της έτρωγαν πολύ χρόνο. Η Βιργινία πήγε ένα βήμα παρακάτω: στο σπίτι, το κινητό βρισκόταν σε διαφορετικό όροφο. «Προσπαθούσα να το ξεχνάω λίγο ότι υπάρχει», είπε.
Ποιοτικό διάβασμα, και όχι με το «ρολόι»
Ένα σημείο στο οποίο συμφώνησαν όλοι ήταν ότι οι ώρες μελέτης, από μόνες τους, δεν σημαίνουν τίποτα. Η Στέλλα το διατύπωσε πιο καθαρά από τους υπόλοιπους: «Ακόμα και πολλές ώρες να μην διαβάζεις, αν το διάβασμά σου είναι ποιοτικό, μπορείς πάλι να πετύχεις τον στόχο σου.» Τόνισε ότι η μηχανική επανάληψη ασκήσεων, χωρίς κατανόηση, οδηγεί μόνο σε εξάντληση. «Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να κουραστείς πάρα πολύ, να σου βγει μετά αλλιώς», πρόσθεσε.
Η Αναστασία συμπλήρωσε ότι πριν ξεκινήσει κανείς τις Πανελλαδικές πρέπει να έχει ανακαλύψει τον δικό του τρόπο μελέτης. «Αν ακολουθείς αυτά που σου λένε οι άλλοι, χωρίς να λειτουργούν αυτά για σένα, δεν θα καταφέρεις κάτι», εξήγησε. «Πρέπει να προσαρμόσεις το διάβασμά σου σε σένα.»
Δύο ξεχωριστές διαδρομές: η δεύτερη ευκαιρία και το Μουσικό Σχολείο
Η Στέλλα αποφοίτησε από το 2ο Λύκειο το 2024 με καλή βαθμολογία και πέρασε στο τμήμα Βιολογίας στο ΑΠΘ. Δεν ήταν, ωστόσο, αυτό που ήθελε. Ήταν μια δοκιμαστική επιλογή, όπως εξήγησε, γιατί δεν ήταν σίγουρη αν ήθελε να μπει στη διαδικασία εξεταστικής ξανά από την αρχή. «Πολύ σύντομα κατάλαβα ότι δεν μπορούσα να αφήσω τη σκέψη μου, τις σπουδές της ιατρικής», είπε. Η απόφαση ήρθε πριν κλείσει το πρώτο εξάμηνο. Επέστρεψε στην Ιεράπετρα το καλοκαίρι του 2025, ξεκίνησε κατευθείαν προετοιμασία, και φέτος τον Μάιο – Ιούνιο εξετάστηκε ξανά. Με μέσο όρο 18.600 μόρια, βρίσκεται στα όρια για Ιατρική Θεσσαλονίκης (ελαφρώς πάνω από τις βάσεις του προηγούμενου έτους). Αναγνώρισε ότι βασικός παράγοντας ήταν η στήριξη: «Είχα πολύ στήριξη και από την οικογένεια και από φίλους και καθηγητές, από όλους.»
Διαφορετική αλλά εξίσου ενδιαφέρουσα ήταν η πορεία της Βιργινίας. Μπήκε στο Μουσικό Σχολείο Λασιθίου πριν από έξι χρόνια, στην πρώτη γυμνασίου, σε ένα σχολείο που τότε ήταν ακόμα σχετικά άγνωστο. Εκεί γνωρίστηκε με τα μέλη του μουσικού συγκροτήματος «Μπιρμπίλια», παίζει πιάνο, και χαρακτήρισε τη μουσική ως κάτι που τη χαλαρώνει από το άγχος. Παραδέχτηκε, ωστόσο, ότι η φοίτηση στο Μουσικό ήταν «λίγο σαν άθλος», κυρίως εξαιτίας της μετακίνησης και του πρωινότερου ξυπνήματος. Ρωτημένη αν θα πρότεινε το σχολείο σε νεότερα παιδιά, ήταν θετική αλλά ρεαλίστρια: «Είναι ένα περιβάλλον που θα μπορούσε να ταιριάξει σε παιδιά που θέλουν να ασχοληθούν με τη μουσική, που έχουν όρεξη.» Σημείωσε, πάντως, ότι το κτιριακό πρόβλημα του σχολείου παραμένει ένα ζήτημα.
Ξεχωριστή είναι και η περίπτωση του Αντώνη, ο οποίος διόρθωσε ο ίδιος μια εσφαλμένη εκτίμηση κατά τη διάρκεια της εκπομπής: δεν φοίτησε τρία χρόνια στο ΕΠΑΛ, αλλά δύο, αφού πρώτα πέρασε ένα έτος στο 2ο Γενικό Λύκειο μαζί με τους υπόλοιπους συμμαθητές. Μετά την πρώτη λυκείου αποφάσισε να ακολουθήσει τη γεωπονική κατεύθυνση του ΕΠΑΛ, μια επιλογή που του έδωσε τόσο πρακτική γνώση όσο και θεωρητική βάση για τη σχολή που στοχεύει. Η Γεωπονική Ηρακλείου είναι ο στόχος, και με τα 18.400 μόρια που συγκέντρωσε (8.000 παραπάνω από τις περσινές βάσεις), η θέση του μοιάζει εξασφαλισμένη.
Μηνύματα σε όσους ετοιμάζονται
Στο τέλος της εκπομπής, κάθε ένας από τους πέντε μοιράστηκε ένα μήνυμα προς τους μαθητές που μπαίνουν τώρα στη δεύτερα ή στην τρίτη λυκείου. Η Βιργινία ανέφερε ότι η ιδέα πως οι Πανελλαδικές είναι ένα δυσβάτο βουνό μπορεί να δημιουργεί περισσότερο φόβο απ’ ό,τι χρειάζεται. «Σκαλάκι-σκαλάκι ανεβαίνουμε σιγά-σιγά», είπε. «Δεν μου φάνηκε τόσο πια σπουδαίο, όσο το παρουσιάζανε όλοι.» Τόνισε παράλληλα ότι η στήριξη από το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον είναι κρίσιμη. Η Στέλλα τοποθετήθηκε ενάντια στην ιδέα μιας «μυστικής συνταγής»: «Για κάθε παιδί δουλεύει κάτι άλλο. Ούτε οι πάρα πολλές ώρες διάβασμα… Το διάβασμα πρέπει να είναι ποιοτικό.»
Ο Κωνσταντίνος, από την πλευρά του, επισήμανε ότι η σοβαρή κίνηση ήταν να βγει από τη «ζώνη ασφαλείας» του. Η Αναστασία επέμεινε στην ανάγκη κάθε μαθητής να βρει τη δική του μέθοδο, και ο Αντώνης πρόσθεσε ότι ο καθένας πρέπει να αυτοαξιολογηθεί ως προς τον τρόπο που απορροφά την ύλη, αντί να αντιγράφει αυτό που δουλεύει για τους άλλους.
Η πλατφόρμα του μηχανογραφικού δεν είχε ανοίξει ακόμα κατά τη στιγμή της εκπομπής, και οι βάσεις αναμένονταν τις επόμενες εβδομάδες. Τα πέντε παιδιά αναμένουν πλέον την επίσημη τοποθέτησή τους στα πανεπιστημιακά τμήματα της επιλογής τους, σε Θεσσαλονίκη, Αθήνα ή Ηράκλειο.
