⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Με πιστοποιητικό χωρίς παρατηρήσεις από τη νέα ελεγκτική εταιρεία PKF και θετική ψήφο της συντριπτικής πλειοψηφίας του σώματος, το Δημοτικό Συμβούλιο Ιεράπετρας ενέκρινε χθες τις οικονομικές καταστάσεις (ισολογισμό) του Δήμου για τη χρήση 2024, μία χρονιά ιδιαίτερα απαιτητική λόγω της υποχρεωτικής ενσωμάτωσης τριών καταργηθέντων νομικών προσώπων και της πιλοτικής εφαρμογής των νέων λογιστικών προτύπων (IPSAS) που γίνονται υποχρεωτικά για όλους τους ΟΤΑ μόλις από 1η Ιανουαρίου 2026.
Ο αντιδήμαρχος Οικονομικών Γιώργος Χατζάκης, μιλώντας σήμερα στο Ράδιο Λασίθι, εμφανίστηκε ικανοποιημένος από τη συνολική εικόνα, τονίζοντας ότι ο Δήμος «ανήκει πλέον στους ελάχιστους Δήμους που είναι οικονομικά εύρωστος και μπορεί να σταθεί στα πόδια του», αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η πορεία εξυγίανσης ξεκίνησε από την προηγούμενη δημοτική αρχή και συνεχίζεται. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη συνεδρίαση, το σύνολο του ενεργητικού ανήλθε σε 102,2 εκατ. ευρώ (αύξηση 7,48%) και το λογιστικό πλεόνασμα διαμορφώθηκε σε σχεδόν 1,5 εκατ. ευρώ.
Ωστόσο, πίσω από τη θετική λογιστική εικόνα, τόσο η συνεδρίαση όσο και η συνέντευξη του κ. Χατζάκη ανέδειξαν και ορισμένα χρόνια διαρθρωτικά προβλήματα: ληξιπρόθεσμες οφειλές δημοτών ύψους 6,5 εκατ. ευρώ (σε μεγάλο βαθμό συνδεδεμένες με ύδρευση και άρδευση), πλήρη απουσία βιβλίου εισροών-εκροών στις αποθήκες του Δήμου, και υποστελέχωση προσωπικού που αγγίζει τα όρια κάλυψης στοιχειωδών αναγκών. Όπως περιέγραψε χαρακτηριστικά ο αντιδήμαρχος, δύο ή τρεις υδραυλικοί καλύπτουν τις ανάγκες ολόκληρου του Δήμου, ενώ η πρόσληψη μόνιμου προσωπικού απαιτεί τουλάχιστον τέσσερα με πέντε χρόνια από την αίτηση ως την τοποθέτηση.
Οικονομική εξυγίανση και νέα λογιστικά πρότυπα
Ο κ. Χατζάκης αφιέρωσε σημαντικό μέρος της τοποθέτησής του στην εξήγηση της πολυπλοκότητας που αντιμετώπισε η οικονομική υπηρεσία του Δήμου κατά τη σύνταξη του ισολογισμού. Όπως τόνισε, οι αλλαγές ήταν πολλαπλές: η κατάργηση και ενσωμάτωση νομικών προσώπων (Κοινοπολιτεία, Περιβάλλον, Σχολικές Επιτροπές) απαιτούσε νέες απογραφές και προσαρμογές, ενώ ταυτόχρονα το Προεδρικό Διάταγμα για τα νέα λογιστικά πρότυπα (IPSAS) επέβαλλε διαφορετικές κατευθύνσεις σε σχέση με ό,τι ίσχυε στο παρελθόν. Ο Δήμος Ιεράπετρας βρίσκεται μεταξύ εκείνων που τηρούν πιλοτικά το νέο σύστημα ήδη από τη χρήση 2024, ένα χρόνο πριν γίνει υποχρεωτικό για το σύνολο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά τη χθεσινή συνεδρίαση, η ορκωτός λογίστρια Δέσποινα Χονδράκη (PKF) διευκρίνισε ότι το «επίπεδο σημαντικότητας» για τον έλεγχο ορίστηκε στις 350.000 ευρώ, πράγμα που σημαίνει ότι λογιστικά σφάλματα κάτω από αυτό το όριο δεν καταγράφονται στην έκθεση ελέγχου. Η αλλαγή ελεγκτικής εταιρείας αποτέλεσε αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης μεταξύ πλειοψηφίας και αντιπολίτευσης, με τον κ. Χατζάκη να υποστηρίζει ότι επρόκειτο για συνειδητή πολιτική επιλογή ενίσχυσης της διαφάνειας.
Ο αντιδήμαρχος σε γενικές γραμμές, εκτίμησε ότι η πορεία εξυγίανσης που ξεκίνησε ήδη από την προηγούμενη δημοτική αρχή έχει ωριμάσει αρκετά, ώστε ο Δήμος να μπορεί «να πραγματοποιήσει το έργο του απέναντι στους συνδημότες μας χωρίς να υπάρχουν εμπόδια και αγκυλώσεις».
Ληξιπρόθεσμες οφειλές 6,5 εκατ. ευρώ και μέτρα αναγκαστικής είσπραξης
Το ζήτημα των ανείσπρακτων οφειλών αναδείχθηκε ως το κεντρικό αγκάθι στη συζήτηση περί οικονομικών. Σύμφωνα με τον κ. Χατζάκη, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές δημοτών προς τον Δήμο για το 2024 ανήλθαν στο ποσό των 6,5 με 6,7 εκατ. ευρώ, ένα χρέος συσσωρευμένο διαχρονικά, που δεν αφορά αποκλειστικά μία κατηγορία πολιτών αλλά εκτείνεται σε ελεύθερους επαγγελματίες, επιχειρήσεις και ιδιοκτήτες ακινήτων.
Ο αντιδήμαρχος τόνισε ότι από το 2024 και ιδιαίτερα από το 2025, το κράτος έχει δώσει νέα εργαλεία αναγκαστικής είσπραξης στους Δήμους, όπως δεσμεύσεις ΑΦΜ και κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών. Αυτά τα μέτρα, όπως εκτίμησε, είναι αποτελεσματικότερα από τις διακοπές υδρομέτρων και έχουν ήδη αρχίσει να αποδίδουν, προκαλώντας «μείωση του ρυθμού αύξησης των ληξιπρόθεσμων οφειλών» κατά τη χρήση 2024, σε σχέση με το 2023. Για τον ισολογισμό του 2025, ο κ. Χατζάκης εξέφρασε την προσδοκία ότι θα καταγραφεί «σταθεροποίηση αν όχι μείωση» του ύψους των ληξιπρόθεσμων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο αντιδήμαρχος στο πρόβλημα της ευθύνης ιδιοκτητών ακινήτων για ανεξόφλητους λογαριασμούς ύδρευσης ενοικιαστών τους. Σύμφωνα με τον ισχύοντα κανονισμό ύδρευσης, τα υδρόμετρα συνοδεύουν τους ιδιοκτήτες και όχι τους ενοικιαστές, με αποτέλεσμα αν ο ενοικιαστής αφήσει απλήρωτους λογαριασμούς και αποχωρήσει, ο Δήμος να στρέφεται εναντίον του ιδιοκτήτη. «Το οποίο είναι άδικο, το έχουμε επισημάνει πάρα πολλές φορές», παραδέχθηκε ο κ. Χατζάκης, προσθέτοντας ότι η τροποποίηση του κανονισμού βρίσκεται στις προθέσεις της δημοτικής αρχής. Παράλληλα, κάλεσε τους ιδιοκτήτες να ελέγχουν τακτικά αν οι ενοικιαστές τους εξοφλούν τις υποχρεώσεις τους προς τον Δήμο.
Στη χθεσινή συνεδρίαση, ο Δήμαρχος Μανώλης Φραγκούλης αποτύπωσε με μεγαλύτερη ένταση την κατάσταση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, υπάρχουν ιδιοκτήτες με χρέη ύδρευσης 18.000 ευρώ, περιπτώσεις με απλήρωτους λογαριασμούς επί 21 χρόνια, αλλά και εκτεταμένα φαινόμενα παράνομης υδροληψίας (bypass) από τα δίκτυα του Δήμου. Ο κ. Φραγκούλης τόνισε ότι ο Δήμος κατέβαλε 1,6 εκατ. ευρώ στην ύδρευση τα χρόνια 2024 και 2025 για να καλυφθεί το κόστος λειτουργίας, χρήματα που θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν δημοτικά έργα. Ως μοναδική λύση, ο Δήμαρχος ανακοίνωσε τη μετάβαση σε τηλεμετρικά υδρόμετρα, τα οποία θα επιτρέπουν την απομακρυσμένη διακοπή της παροχής σε περίπτωση ανεξόφλητων οφειλών.
Αποθήκες χωρίς βιβλίο εισροών-εκροών
Ένα δεύτερο, εξίσου σημαντικό ζήτημα που αναδείχθηκε τόσο στη συνεδρίαση όσο και στη συνέντευξη, αφορά την πλήρη απουσία συστήματος καταγραφής εισροών-εκροών στις αποθήκες του Δήμου. Όπως διευκρίνισε ο κ. Χατζάκης, ο πάγιος εξοπλισμός (μηχανήματα, οχήματα κ.λπ.) είναι καταγεγραμμένος και καταχωρημένος κανονικά, ωστόσο δεν τηρείται βιβλίο παρακολούθησης για τα αναλώσιμα υλικά: ανταλλακτικά, πρώτες ύλες, ηλεκτρολογικό υλικό, υλικά ύδρευσης-άρδευσης ή δομικά υλικά, όπως ασφαλτόμειγμα.
Ο αντιδήμαρχος αναγνώρισε ότι η αξία αυτών των υλικών δεν είναι αμελητέα, αλλά σημείωσε ότι στην πράξη τα περισσότερα ενσωματώνονται ταχύτατα σε επισκευές και έργα, χωρίς ο Δήμος να διαθέτει μεγάλους όγκους υλικών σε αποθήκευση. Παρ’ όλα αυτά, η ανάγκη καταγραφής και τακτικών απογραφών είναι πλέον νομική υποχρέωση, καθώς από το 2026 η νομοθεσία επιβάλλει πλήρη απογραφή υλικών.
Το βασικό εμπόδιο, σύμφωνα με τον κ. Χατζάκη, είναι διπλό: αφενός η έλλειψη προσωπικού, αφετέρου η διασπορά των αποθηκευτικών χώρων. Τα υλικά ύδρευσης-άρδευσης βρίσκονται σε διαφορετικό σημείο από τα ηλεκτρολογικά και εκείνα σε άλλο σημείο από τα δομικά, χωρίς να υπάρχει κεντρική αποθήκη. Η πρόθεση της δημοτικής αρχής, όπως δεσμεύτηκε ο αντιδήμαρχος, είναι η συγκρότηση εσωτερικής επιτροπής υπαλλήλων (από τις υπηρεσίες τεχνικού, οχημάτων, ύδρευσης-άρδευσης και οικονομικών), η οποία θα σχεδιάσει τη λεπτομερή καταγραφή όλων των υλικών που αγοράζονται και αναλώνονται.
Στη χθεσινή συνεδρίαση, ο επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης Ιωάννης Γουλιδάκης είχε αναδείξει το ζήτημα αυτό με αιχμηρότερο τρόπο, αναφέροντας ρητά τον κίνδυνο υλικά να «καταλήγουν σε χέρια αλλότρια». Η παράταξή του ψήφισε τελικά θετικά τον ισολογισμό, με ρητή ωστόσο πολιτική επιφύλαξη και δέσμευση για δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης των προμηθειών.
Χρόνια υποστελέχωση και χρονοβόρες διαδικασίες πρόσληψης
Η υποστελέχωση του Δήμου αναδείχθηκε ως ο κοινός παρονομαστής πίσω από σχεδόν κάθε αδυναμία που συζητήθηκε. Ο κ. Χατζάκης περιέγραψε μία κατάσταση στην οποία οι υπηρεσίες λειτουργούν σε ελάχιστα επίπεδα στελέχωσης, αναγκαζόμενες να κάνουν ιεράρχηση αναγκών και να τρέχουν αποκλειστικά για τα επείγοντα. Χαρακτηριστική ήταν η αναφορά του στους υδραυλικούς: με δύο ή τρεις ανθρώπους για ολόκληρο τον Δήμο, οι ίδιοι καλούνται ταυτόχρονα να αντιμετωπίζουν βλάβες, σπασίματα, νέα έργα, επισκευές σχολείων αλλά και να αφαιρούν υδρόμετρα κακοπληρωτών.
Η ρίζα του προβλήματος, σύμφωνα με τον αντιδήμαρχο, βρίσκεται σχρονοβόρες διαδικασίες πρόσληψης μόνιμου προσωπικού. Οι σημερινές προσλήψεις αφορούν προκηρύξεις του 2021 και του 2022, δηλαδή τέσσερα χρόνια πίσω. «Ζητάς σήμερα, κάνεις τον προγραμματισμό σου με βάση τα σημερινά δεδομένα», εξήγησε ο κ. Χατζάκης, «και φτάνει η μέρα εκείνη που θα έρθουν αυτά τα άτομα, και τότε έχουν δημιουργηθεί φυσικά άλλες ανάγκες». Ένα φαινόμενο που γίνεται εντονότερο, όπως σημείωσε, από τη συνεχή μεταβίβαση νέων αρμοδιοτήτων στους Δήμους, με τελευταίο παράδειγμα τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο κ. Χατζάκης ανέφερε ότι η Δημοτική Επιτροπή ενέκρινε πρόσφατα (προχθές, σύμφωνα με τη δήλωσή του) αιτήματα πρόσληψης νέων μόνιμων υπαλλήλων σε ειδικότητες που προβλέπονται στο οργανόγραμμα του Δήμου. Ωστόσο, η ίδια η διαδικασία εκδήλωσης αυτών των προκηρύξεων θα χρειαστεί χρόνια ακόμα, κάτι που ο αντιδήμαρχος χαρακτήρισε ως «διαχρονικό πρόβλημα» της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αποδίδοντας τη βασική ευθύνη στο κεντρικό κράτος.
Αποζημίωση δαπανών για τη διαχείριση μεταναστευτικών ροών
Σε ερώτηση για τα οικονομικά βάρη που επωμίζεται ο Δήμος Ιεράπετρας εδώ και περίπου 1,5 χρόνο λόγω της φιλοξενίας μεταναστών, ο κ. Χατζάκης διαβεβαίωσε ότι η αποζημίωση από το Υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής λειτουργεί κανονικά. Τα χρήματα για τα έξοδα του προηγούμενου χρονικού διαστήματος (που αφορούν κυρίως σίτιση και μεταφορά) έχουν ήδη εισπραχθεί, ενώ τα δικαιολογητικά αποστέλλονται τακτικά και οι επιστροφές γίνονται σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ο αντιδήμαρχος δήλωσε κατηγορηματικά ότι «δεν υπάρχει κάποιο θέμα εκεί».
Παράλληλα, ο κ. Χατζάκης ανέφερε ότι υπάρχει ήδη πρόβλεψη στον προϋπολογισμό για την κάλυψη αναγκών του επόμενου τριμήνου, καθώς ο Δήμος έχει ξεκινήσει τη διαδικασία διενέργειας νέου διαγωνισμού.
Αποτέλεσμα ψηφοφορίας και τι ακολουθεί
Οι οικονομικές καταστάσεις εγκρίθηκαν κατά πλειοψηφία, με μοναδική εξαίρεση τον δημοτικό σύμβουλο Ανδρέα Σκουλούδη, ο οποίος ψήφισε «Παρών». Η μείζων αντιπολίτευση ψήφισε θετικά, με τη ρητή δέσμευση να λειτουργήσει μηχανισμός παρακολούθησης των προμηθειών.
Ο ισολογισμός αναμένεται να δημοσιευτεί εντός ολίγων ημερών, σύμφωνα με τον κ. Χατζάκη. Τα βήματα που ακολουθούν είναι εξίσου κρίσιμα: η δημιουργία κεντρικής αποθήκης με βιβλίο εισροών-εκροών, η ολοκλήρωση της μετάβασης στα νέα λογιστικά πρότυπα, και η εντατικοποίηση της είσπραξης ληξιπρόθεσμων. Πίσω από τον καθαρό ισολογισμό, ωστόσο, παραμένουν ανοιχτές ερωτήσεις: πόσο αποτελεσματική θα αποδειχθεί η μετάβαση στα τηλεμετρικά υδρόμετρα, πόσο γρήγορα θα στελεχωθεί ο Δήμος, και κατά πόσο η νομοθετική υποχρέωση για απογραφή υλικών θα γίνει πράξη με τρεις υδραυλικούς και μία χούφτα μόνιμους υπαλλήλους.
