⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν αποτελεί απλώς μια ρομαντική αναδρομή στο παρελθόν, αλλά ένα σύγχρονο αναπτυξιακό εργαλείο που επαναπροσδιορίζει την ταυτότητα μιας πόλης. Στην περίπτωση της Ιεράπετρας, το Αρχαίο Θέατρο που κατασκευάστηκε κατά τη διάρκεια της Ρωμαϊκής εποχής τον 2ο αιώνα μ.Χ. βρίσκεται πλέον σε ένα κομβικό σημείο. Μετά από χρόνια αρχαιολογικών ανασκαφών και ανακαλύψεων αρχίζει να βρίσκει τη δυναμική ώστε να μετατραπεί σε ένα πυρήνα πολιτισμού και τουριστικής υπεραξίας. Οι πρόσφατες εξελίξεις, οι χρηματοδοτικές δεσμεύσεις και η κινητοποίηση θεσμικών φορέων, όπως το Σωματείο «Διάζωμα», διαμορφώνουν έναν νέο, ρεαλιστικό οδικό χάρτη για την πλήρη αποκατάσταση του μνημείου. Η Επίτιμη Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λασιθίου, Χρύσα Σοφιανού, μιλώντας στο Ράδιο Λασίθι, αποκωδικοποίησε τα επόμενα στρατηγικά βήματα, υπογραμμίζοντας την αναγκαιότητα άμεσων μελετών, τη σημασία των συνεργειών και την προοπτική ένταξης του έργου σε ευρωπαϊκά προγράμματα, ώστε το θέατρο να φιλοξενήσει ξανά, μετά από αιώνες, παραστάσεις και κοινό.
Η πορεία προς την αποκάλυψη του μνημείου υπήρξε μακρά και πολυεπίπεδη. Όπως υπενθύμισε η κ. Σοφιανού, η αρχική προσπάθεια ξεκίνησε δοκιμαστικά, στηριζόμενη καθαρά στον εθελοντισμό και την προσωπική εργασία εκτός ωραρίου. Η επιβεβαίωση της ύπαρξης του θεατρικού χώρου οδήγησε σε συστηματικές ανασκαφές, οι οποίες κατά την πρώτη τους φάση –επί δημαρχίας Θεοδόση Καλαντζάκη– χρηματοδοτήθηκαν από τον Δήμο Ιεράπετρας. Η επόμενη τετραετία βρήκε το έργο να υποστηρίζεται τόσο από τον Δήμο όσο και από την Περιφέρεια Κρήτης, φέρνοντας στο φως το κοίλο, τις βαθμίδες και τμήμα της ορχήστρας. Ωστόσο, η δεύτερη φάση της συστηματικής ανασκαφής προσέκρουσε στις αντικειμενικές δυσκολίες της πανδημίας, περιορίζοντας το ενεργό έργο σε μόλις δύο από τα πέντε εγκεκριμένα έτη.
Το τεχνικό σκέλος της αποκατάστασης παρουσιάζει ιδιαίτερες προκλήσεις. Το αποκαλυφθέν κοίλο καθώς ο πυρήνας των εδράνων αποτελείται από υλικά ευάλωτα στη φθορά του χρόνου και των καιρικών συνθηκών.
Ωστόσο, η ανεύρεση έστω και ελάχιστων από τα αρχικά, μονολιθικά έδρανα που κάλυπταν τον πυρήνα, προσφέρει ένα ανεκτίμητο πλεονέκτημα. Σε αντίθεση με άλλα αρχαία θέατρα όπου η αρχική μορφή των καθισμάτων αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής εικασίας, στην Ιεράπετρα τα αυθεντικά ευρήματα θα λειτουργήσουν ως ακριβές πρότυπο για τη δημιουργία αντιγράφων κατά τη φάση της αναστήλωσης. Αυτή η παράμετρος καθιστά την άμεση στερέωση του μνημείου κρίσιμη προτεραιότητα, ώστε να διασωθεί ο δομικός ιστός που έχει ήδη έρθει στο φως.
Η μετάβαση στην επόμενη ημέρα απαιτεί σαφή σχεδιασμό και βέβαια αρκετούς πόρους. Η πρόσφατη επίσκεψη του προέδρου του «Διαζώματος», Σταύρου Μπένου, λειτούργησε καταλυτικά, ανανεώνοντας το ενδιαφέρον και την τεχνογνωσία γύρω από την ανάδειξη του χώρου.
Σε επίπεδο χρηματοδότησης, το τοπίο δείχνει αισιόδοξο: η Αντιπεριφέρεια Λασιθίου, μέσω του κ. Ανδρουλάκη, έχει δεσμευτεί για τη χρηματοδότηση τόσο της νέας ανασκαφικής περιόδου όσο και των απαραίτητων μελετών συντήρησης.
Παράλληλα, ο νυν Δήμαρχος Ιεράπετρας, Μανώλης Φραγκούλης, ανέλαβε τη ρητή δέσμευση να χρηματοδοτήσει τις ειδικές μελέτες αναστήλωσης, μια εξέλιξη την οποία η κ. Σοφιανού χαρακτήρισε καθοριστική. Η ανάθεση αυτών των μελετών σε εξειδικευμένους αρχιτέκτονες και συντηρητές αποτελεί το προαπαιτούμενο βήμα για την ωρίμανση του φακέλου και την επακόλουθη διεκδίκηση μεγάλων κονδυλίων από το ΕΣΠΑ, προκειμένου να κατασκευαστεί η ορχήστρα και να ολοκληρωθεί η αναστήλωση.
Η ολοκλήρωση του θεάτρου αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο ενός ευρύτερου πολεοδομικού και τουριστικού αφηγήματος. Η κ. Σοφιανού περιέγραψε την Ιεράπετρα ως ένα δυνητικό «ανοιχτό μουσείο». Η δικτύωση του αρχαίου θεάτρου με τον Καλέ, το Τζαμί, το σπίτι του Ναπολέοντα, τη Ναυμαχία και τη Χρυσή, δημιουργεί μια ολοκληρωμένη πολιτιστική διαδρομή εντός του αστικού ιστού. Ένα τέτοιο δίκτυο παρατείνει τον χρόνο παραμονής του επισκέπτη και διαχέει το οικονομικό όφελος στην τοπική οικονομία. Φέρνοντας ως παράδειγμα την αναπτυξιακή ώθηση που έδωσε το Αρχαίο Θέατρο των Φιλίππων στην Καβάλα, κατέστησε σαφές πως το θέατρο της Ιεράπετρας, όταν καταστεί λειτουργικό, μπορεί να αλλάξει ριζικά τον πολιτιστικό και οικονομικό χάρτη της ευρύτερης περιοχής.
