⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Μια διοικητική απόφαση επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα πιο επίμονα και φορτισμένα περιβαλλοντικά ζητήματα της Ιεράπετρας. Με απόφαση του Αντιπεριφερειάρχη Λασιθίου στις 31 Δεκεμβρίου αίρεται η προσωρινή διακοπή λειτουργίας της μονάδας επεξεργασίας ελαιοπυρήνα (πυρηνελαιουργείου) στη θέση «Πλατειά Όψη», ανοίγοντας εκ νέου τον δρόμο για τη λειτουργία της έως τις 12 Ιουνίου 2026. Η άρση της διακοπής συνδέεται άμεσα με τη χορήγηση προσωρινού πιστοποιητικού ενεργητικής πυροπροστασίας και συνοδεύεται από σαφείς όρους συνεχούς συμμόρφωσης με την περιβαλλοντική και αδειοδοτική νομοθεσία, σε ένα πλαίσιο αυξημένης επιτήρησης και θεσμικής εγρήγορσης.
Το σκεπτικό της Περιφέρειας
Στο σκεπτικό της απόφασης κυρίαρχο ρόλο παίζει η κατάθεση (από την πλευρά της επιχείρησης) προσωρινού πιστοποιητικού ενεργητικής πυροπροστασίας με ισχύ έως τις 12 Ιουνίου 2026 και αφετέρου το γεγονός ότι παραμένει σε εκκρεμότητα η διοικητική διαδικασία της περιβαλλοντικής επιθεώρησης από το Κλιμάκιο Ελέγχου Ποιότητας Περιβάλλοντος της Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου. Παρά την εκκρεμότητα αυτή, οι αυτοψίες που πραγματοποιήθηκαν μετά την εκδήλωση πυρκαγιάς κατέγραψαν σαφή βελτίωση της εικόνας της εγκατάστασης, με καθαρό περιβάλλοντα χώρο, χωρίς αποθήκευση ή προσωρινή παραμονή ελαιοπυρήνα και πυρηνόξυλου, τόσο στους εξωτερικούς όσο και στους εσωτερικούς και στεγασμένους χώρους της μονάδας.
Η απόφαση σημειώνει επίσης ότι ο φορέας της επιχείρησης έχει καταβάλει προσπάθεια συμμόρφωσης προς τις υποδείξεις των υπηρεσιών, ενώ κρίσιμο στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι έως σήμερα καμία από τις συναρμόδιες αρχές -Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης, Περιφέρεια Κρήτης, Υπηρεσία Δόμησης και Δήμος Ιεράπετρας- δεν έχει εισηγηθεί την οριστική παύση λειτουργίας της μονάδας. Με βάση αυτά τα δεδομένα, η Περιφέρεια προχώρησε στην άρση της προσωρινής διακοπής, διατηρώντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
Η δικαστική απόφαση του Νοεμβρίου και το βαρύ θεσμικό υπόβαθρο
Η διοικητική αυτή εξέλιξη έρχεται σε χρονική εγγύτητα με μια κρίσιμη δικαστική απόφαση που εκδόθηκε στα τέλη Νοεμβρίου και αφορά την ίδια εγκατάσταση. Το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Νεάπολης καταδίκασε τον ιδιοκτήτη του πυρηνελαιουργείου σε ποινή φυλάκισης έξι μηνών με αναστολή για το αδίκημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, αναγνωρίζοντας ότι η λειτουργία της μονάδας προκάλεσε υποβάθμιση της ποιότητας ζωής στην Ιεράπετρα λόγω έντονης δυσοσμίας και καπνού. Αντίθετα, για το σκέλος της ρύπανσης του Αλμυρού Ποταμού, το δικαστήριο κατέληξε σε αθωωτική κρίση, όχι λόγω έλλειψης ουσιαστικών στοιχείων, αλλά εξαιτίας διαδικαστικών ελλείψεων στην εκπροσώπηση του Δήμου.
Η δικαστική απόφαση βασίστηκε, μεταξύ άλλων, σε εκθέσεις αυτοψίας, μαρτυρικές καταθέσεις στελεχών της Δημοτικής Αστυνομίας και στο κοινωνικό αποτύπωμα της υπόθεσης, όπως αυτό αποτυπώθηκε στη συγκέντρωση περίπου 2.000 υπογραφών πολιτών. Παράλληλα, ανέδειξε τα θεσμικά κενά που μπορούν να καθορίσουν την έκβαση μιας τόσο σύνθετης υπόθεσης, αφήνοντας ανοιχτό το πεδίο για μελλοντικές νομικές και διοικητικές πρωτοβουλίες.
Οι μετρήσεις του «Δημόκριτου»
Στο μεταξύ, σε εξέλιξη βρίσκεται μια ακόμη κρίσιμη παρέμβαση που αναμένεται να επηρεάσει ουσιαστικά τη συνέχεια της υπόθεσης. Ο Δήμος Ιεράπετρας έχει αναθέσει στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» τη διενέργεια εκτεταμένων μετρήσεων ποιότητας αέρα πλησίον του πυρηνελαιουργείου. Το πρόγραμμα προβλέπει σαράντα μετρήσεις για πτητικές οργανικές ενώσεις, αιωρούμενα σωματίδια ΡΜ10, οργανικό και στοιχειακό άνθρακα (OC/EC), ιόντα, πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες και βαρέα μέταλλα, καθώς και ανάλυση των δεδομένων μέσω εξειδικευμένου λογισμικού πολυπαραγοντικής ανάλυσης (Positive Matrix Factorization).
Η παρέμβαση αυτή, με συνολικό κόστος 36.952 ευρώ, συνιστά μια συστηματική και επιστημονικά τεκμηριωμένη προσπάθεια αποτύπωσης της ατμοσφαιρικής επιβάρυνσης στην περιοχή, με στόχο να προσδιοριστούν με ακρίβεια οι πηγές και η ένταση των ρύπων.
Σε αυτό το στάδιο, η υπόθεση του πυρηνελαιουργείου εισέρχεται σε μια κρίσιμη φάση, όπου η διοικητική ανοχή, η δικαστική κρίση και η επιστημονική τεκμηρίωση συνυπάρχουν και τα αποτελέσματα των μετρήσεων αναμένεται να αποτελέσουν κρίσιμο εργαλείο τόσο για τη διοικητική παρακολούθηση της μονάδας όσο και για τυχόν μελλοντικές δικαστικές ή πολιτικές αποφάσεις, μεταφέροντας το βάρος της συζήτησης από τις καταγγελίες στα μετρήσιμα δεδομένα.
Π. Νικολάου (radiolasithi.gr)
