⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Ήρθε η ώρα όλοι οι κάτοικοι του Λασιθίου να κοιτάξουν το μέλλον τους κατάματα. Να δουν ποιο μέλλον τους επιφυλάσσουν οι μεγάλες ενεργειακές εταιρείες και οι συνοδοιπόροι τους στα πολιτικά, αυτοδιοικητικά, κυβερνητικά και όχι μόνο επιτελεία. Παραθέτουμε παρακάτω τους λόγους για τους οποίους ζητούμε την απόρριψη της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) και την ακύρωσή του παραπάνω έργου, λαμβάνοντας υπόψη τα αναφερόμενα στην ίδια την μελέτη, την ισχύουσα Ελληνική Νομοθεσία και τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τους άξονες προτεραιότητας του Γεωπάρκου Σητείας, σε συνδυασμό με τις κρατούσες συνθήκες στην περιοχή εγκατάστασης των Αιολικών Πάρκων.
Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Για να αντιληφθούμε με ακρίβεια τις επιπτώσεις του έργου στην περιοχή εγκατάστασής τους, πρέπει να γίνουν κατανοητά τα μεγέθη και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του έργου, όπως αυτά παρουσιάζονται στην ΜΠΕ, τις δύο ΕΟΑ και τα σχεδιαγράμματα που τις συνοδεύουν:
Συγκεκριμένα:
Το έργο αποτελείται από 22 Α/Γ με ύψος πυλώνα 105 μ. και διάμετρο φτερωτής 150 μ., δηλαδή με συνολικό ύψος 180 μ. και 2 Α/Γ με ύψος πυλώνα 80 μ. και διάμετρο φτερωτής 90 μ., δηλαδή με συνολικό ύψος 125 μ.
Οι Α/Γ εγκαθίστανται σε 8 Αιολικά Πάρκα που καταλαμβάνουν 9 διαφορετικά γήπεδα στους Δήμους Σητείας και Ιεράπετρας και μαζί με τα συνοδά τους έργα επηρεάζουν 18 συνολικά Τοπικές Κοινότητες (11 ΤΚ στον Δήμο Σητείας: Χρυσοπηγής, Πεύκων, Αρμένων, Απιδίων, Ζήρου, Παλαικάστρου, Ζάκρου, Αγίας Τριάδας, Λάστρου, Χανδρά και Κατσιδωνίου και 6 ΤΚ στον Δήμο Ιεράπετρας: Αγίου Ιωάννη, Κάτω Χωριού, Ορεινού, Αγίου Στεφάνου, Καβουσίου και Σταυροχωρίου).
- Προβλέπεται η κατασκευή 9 κέντρων ελέγχου επιφάνειας 150 τ.μ. το καθένα.
- Προβλέπεται να κατασκευαστούν 2 Υποσταθμοί (Υ/Σ) ανύψωσης Τάσης και επιπλέον να χρησιμοποιηθούν άλλοι δύο Υποσταθμοί που σχεδιάζει να κατασκευάσει ο ΑΔΜΗΕ, οι οποίοι σήμερα δεν υπάρχουν. Δηλαδή για να εξυπηρετηθεί το έργο θα χρησιμοποιηθούν τελικά 4 νέοι Υποσταθμοί.
- Για την μεταφορά της ηλεκτρικής ενέργειας από τις Α/Γ στα ΚΕ θα κατασκευαστούν 14.310 μ. υπόγειες καλωδιώσεις και για την μεταφορά της ενέργειας από τα ΚΕ στους Υ/Σ θα κατασκευαστούν 59.620 μ. υπόγειες καλωδιώσεις, δηλαδή σύνολο υπόγειων καλωδιώσεων 73.930 μ.
- Για την μεταφορά της ηλεκτρικής ενέργειας από τους Υ/Σ στα σημεία σύνδεσης του έργου με το υπάρχον εναέριο δίκτυο Υψηλής Τάσης (ΥΤ) της Κρήτης θα κατασκευαστεί νέα εναέρια γραμμή ΥΤ μήκους 6.187 μ. με 22 μεταλλικούς πυλώνες, ενώ προβλέπεται να χρησιμοποιηθεί επίσης και η εναέρια γραμμή ΥΤ από τον Υ/Σ στα Φουρνιά (που σήμερα δεν υπάρχει και πρέπει να προηγηθεί η κατασκευή της), μήκους 12.723 μ. με 39 μεταλλικούς πυλώνες μέχρι το σημείο σύνδεσής της με το υπάρχον δίκτυο ΥΤ της Κρήτης. Δηλαδή για να λειτουργήσει το έργο πρέπει να κατασκευαστούν γραμμές ΥΤ συνολικού μήκους 18.910 μ. με 61 μεταλλικούς πυλώνες.
- Για την κατασκευή όλων των παραπάνω και για την μεταφορά των εξοπλισμών (Α/Γ, Υποσταθμοί κλπ.) απαιτείται η διάνοιξη νέων δρόμων συνολικού μήκους 46.156 μ. και η βελτίωση υπαρχόντων δρόμων συνολικού μήκους 20.274 μ., ενώ πρέπει να προηγηθεί η κατασκευή νέων δρόμων μήκους 18.735 μ. που σήμερα δεν υπάρχουν και η βελτίωση υπαρχόντων δρόμων συνολικού μήκους 845 μ. που προβλέπονται να κατασκευαστούν στα πλαίσια του Υβριδικού Έργου Αμαρίου της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Μ.Α.Β.Ε.Τ.Ε. Δηλαδή για να λειτουργήσει το έργο πρέπει να κατασκευαστούν νέοι δρόμοι συνολικού μήκους 64.891 μ. και να βελτιωθούν υπάρχοντες δρόμοι συνολικού μήκους 21.119 μ.
- Η συνολική επιφάνεια επέμβασης στο έδαφος ανέρχεται σε 679.002,61 τ.μ. εκ των οποίων τα 435.267,03 τ.μ. είναι δάση και δασικές εκτάσεις και 170.126,53 τ.μ. είναι χορτολιβαδικές εκτάσεις που προστατεύονται από την δασική νομοθεσία.
- Τέλος θα δημιουργηθούν 7 εργοταξιακές εγκαταστάσεις, όπου και θα λειτουργούν και τα σπαστηροτριβεία για την θραύση και διαλογή των εκχωμάτων προς επαναχρησιμοποίηση στα επιχώματα και ως υλικό οδοστρωσίας.
- Για την θεμελίωση των Α/Γ θα κατασκευαστούν θεμέλια από οπλισμένο σκυρόδεμα συνολικού όγκου 7.920 κ.μ. (σ.σ. η ποσότητα κρίνεται ιδιαίτερα υποβαθμισμένη με δεδομένο ότι παρόμοια έργα με μικρότερο ύψος και μικρότερη διάμετρο φτερωτής απαιτούν ποσότητα σκυροδέματος μεγαλύτερη τουλάχιστον κατά 45%). Με βάση τα στοιχεία από παρόμοια έργα εκτιμάται ότι ο συνολικός όγκος του σκυροδέματος που απαιτείται για τα θεμέλια των Α/Γ είναι: 22 * 650 + 2 * 350 = 15.000 κ.μ.
- Από το σύνολο των χωματουργικών εργασιών (εκσκαφές, επιχώσεις, οδοστρωσία) θα υπάρξει πλεόνασμα εκσκαφών συνολικού όγκου 434.394 κ.μ. και επιπλέον 42.723 κ.μ. από την κατασκευή της υπόγειας γραμμής Μέσης Τάσης, δηλαδή σύνολο πλεονάσματος εκσκαφών 477.117 κ.μ., που σύμφωνα με την ΜΠΕ «… θα αποτεθούν σε κατάλληλο χώρο ή θα διαχειριστούν ως ΑΕΚΚ (σ.σ. Απόβλητα Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδαφίσεων) από αδειοδοτημένο φορέα σύμφωνα με τη νομοθεσία». Να σημειωθεί ότι από την ΜΠΕ δίνεται και σχεδιάγραμμα με τις μονάδες διαχείρισης ΑΕΚΚ που λειτουργούν στην περιοχή, των οποίων η απόσταση από τον τόπο των εργασιών ανέρχεται από 10 έως 60 Km περίπου, ενώ δεν αναφέρονται οι χωματουργικές εργασίες για την Γραμμή Μεταφοράς Υψηλής Τάσης (δρόμοι πρόσβασης, εκσκαφές θεμελίων κλπ.).
- Ειδικά για την Σητεία εκτός από το παραπάνω έργο εκκρεμούν και άλλα παρόμοια έργα τα οποία οι κάτοικοι αντιπαλεύουν τουλάχιστον 10 χρόνια (Υβριδικό Έργο Αμαρίου της εταιρείας ΤΕΡΝΑ στην περιοχή Χανδρά – Σίτανος – Καρύδι – Ζάκρος, 2 ΑΣΠΗΕ της εταιρείας ΕΛΙΚΑ στην περιοχή Χανδρά – Αρμένοι – Περιβολάκια, Ηλιοθερμικό Έργο της εταιρείας SOLAR POWER PLANT LASITHI). Εάν γίνουν και εκείνα τα έργα θα έχουμε στην περιοχή άλλες 51 τεράστιες Α/Γ, με συνολική ισχύ 317,6 MW, συνολικό μήκος νέων δρόμων 89,54 Km, βελτίωση δρόμων 30,28 Km, υπόγειες καλωδιώσεις 109,19 Km, Γραμμές Υψηλής Τάσης 31,94 Km, πυλώνες Υψηλής Τάσης 78, σκυροδέματα θεμελίωσης Α/Γ 27.450 κ.μ., πλεονάσματα εκσκαφών 434.394 κ.μ. και χιλιάδες φωτοβολταϊκά και ηλιοθερμικά κάτοπτρα που θα καλύψουν χιλιάδες στρέμματα γης.
Β. ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ
Οι συνέπειες του έργου στην περιοχή εγκατάστασής του είναι καταστροφικές και διακρίνονται σε περιβαλλοντικές, πολιτισμικές, οικονομικές και κοινωνικές. Συγκεκριμένα:
Επιπτώσεις στο τοπίο
Η εγκατάσταση τεράστιων Α/Γ, στις κορυφές των βουνών όλης της περιοχής χωροθέτησης του έργου, τραυματίζει ανεπανόρθωτα την μοναδική ομορφιά του τοπίου, καταστρέφει μοναδικούς προστατευόμενους γεώτοπους και μοναδικά γλυπτά της φύσης που δεν μπορούν να αποκατασταθούν μετά το τέλος της λειτουργίας του έργου. Έτσι καταστρέφεται ένα σπάνιο πλεονέκτημα της περιοχής για μία βιώσιμη ανάπτυξη με την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που δίνει το Γεωπάρκο UNESCO Σητείας αλλά και ο ορεινός όγκος της Θρυπτής των Δήμων Ιεράπετρας / Σητείας.
Το έργο προβλέπεται να κατασκευαστεί, κατά το μεγαλύτερο μέρος του, εντός του Γεωπάρκου UNESCO Σητείας και η οπτική ενόχληση και ο θόρυβος θα επηρεάσει σημαντικά τμήματα των χαραγμένων γεωδιαδρομών του, ενώ προβλέπεται να κατασκαφτεί ένα σημαντικό κομμάτι του Ευρωπαϊκού μονοπατιού Ε4 στην περιοχή της ανατολικής Σητείας για την διέλευση υπόγειων καλωδιώσεων του ΑΣΠΗΕ «Χαλάβρα – Μαυρόπετρα – Καστρί.
Είναι χαρακτηριστικός ο Χάρτης με στοιχεία ΜΠΕ – ΑΘΡ κλίμακα 1:50.000 και θέμα: «Χάρτης οπτικής θέασης των Α/Γ των ΑΣΠΗΕ της ΠΕ Λασιθίου» που συνοδεύει την ΜΠΕ, στον οποίο αποδεικνύεται ότι σχεδόν από κάθε σημείο της ανατολικής περιοχής της Κρήτης θα φαίνονται οι σχεδιαζόμενες Α/Γ μαζί με τις υπάρχουσες λειτουργούσες και μάλιστα υπάρχουν τεράστιες περιοχές από τις οποίες θα φαίνονται 56 – 210 Α/Γ.
Να σημειωθεί ότι μετά το τέλος της λειτουργίας του έργου (περίπου μετά από 25 ή 50 χρόνια) δεν υπάρχει τρόπος να αποκατασταθεί το τοπίο από τις καταστροφές που θα υποστεί εκτός του διαφαινόμενου κινδύνου να «παραχωθούν» πολλές από τις κατασκευές του (π.χ. τα θεμέλια των Α/Γ, των γραμμών μεταφοράς ΥΤ, των Πυλώνων ΥΤ κλπ.).
Επιπτώσεις στις αρχαιότητες
Σύμφωνα με την ΜΠΕ εντός της περιοχής μελέτης του έργου βρίσκονται 28 συνολικά σημεία αρχαιολογικού ενδιαφέροντος (αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία). Αυτό από μόνο του αποδεικνύει την αρχαιολογική σπουδαιότητα της περιοχής, παρά το γεγονός ότι υπάρχει ακόμα μεγάλος αριθμός σημείων αρχαιολογικού ενδιαφέροντος και ιστορικοί τόποι που έχουν εντοπιστεί αλλά δεν έχουν αναδειχθεί ούτε έχουν προστατευτεί, όπως επιβάλει η αρχαιολογική νομοθεσία. Ένας σημαντικός ιστορικός τόπος της ανατολικής Κρήτης είναι και ο εγκαταλειμμένος οικισμός Σκαλιά, ένα μικρό ιστορικό ορεινό χωριό στα ορεινά της Σητείας. Αποτελεί ιστορικό τόπο με μεγάλη συμβολική σημασία για την αντίσταση των Κρητικών και δημοφιλή προορισμό για πεζοπορία. Το χωριό υπήρξε σύμβολο αντίστασης κατά την Τουρκοκρατία, καθώς οι κάτοικοί του αρνήθηκαν να πληρώσουν φόρους και οχυρώθηκαν στα απόκρημνα βουνά. Τα σπίτια είναι χτισμένα στην κορυφή της πλαγιάς με ενιαίους εξωτερικούς τοίχους για άμυνα (διασώζονται ερείπια μικρού κάστρου). Δίπλα από τον οικισμό υπάρχουν ακόμα ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου στον οποίο διασώζονται τμήματα από παλαιότερο ναό, μνημείο για τους φονευθέντες από τους Τούρκους Σκαλιώτες αγωνιστές και φυσική πηγή νερού. Από αυτόν τον ιστορικό τόπο, που προστατεύεται αυτοδίκαια αφού προϋπάρχει του 1830, η απόσταση των Α/Γ 3 και Α/Γ 4 του ΑΣΠΗΕ «Χαλάβρα – Μαυρόπετρα – Καστρί» απέχουν 830 και 980 μ. αντίστοιχα, δηλαδή αποστάσεις μικρότερες από την ελάχιστη επιτρεπόμενη των 1.050 μ. (= 7 x 150).
Να σημειωθεί επίσης ότι στην ΜΠΕ (Σελίδα 16 του Κεφαλαίου 2) αναφέρεται ότι κοντά στην Α/Γ 4 του ΑΣΠΗΕ «Ρωμανάτη» βρίσκεται το σπήλαιο «Απολούστρες» σε απόσταση 522 μ. δηλαδή μικρότερη της ελάχιστης επιτρεπόμενης των 1.050 μ. (= 7 x 150).
Τέλος επισημαίνεται ότι ο νέος δρόμος πρόσβασης προς τις Α/Γ των δυτικών ΑΣΠΗΕ επεμβαίνει καταστροφικά στο αρχαίο μινωικό μονοπάτι που διέρχεται από την περιοχή της Χρυσοπηγής και του Μπέμπονα. Την ύπαρξη του αρχαίου αυτού μονοπατιού η ΜΠΕ την αγνοεί πλήρως.
Επιπτώσεις στα υπόγεια νερά
Σύμφωνα με την ΜΠΕ το εξεταζόμενο έργο εμπίπτει σε 17 Υπόγεια Υδατικά Συστήματα (ΥΥΣ), που τροφοδοτούν σημαντικά σημεία υδροληψίας στην περιοχή με νερό κατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση (ύδρευση και άρδευση) (2η Αναθεώρηση του Σχεδίου Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών Κρήτης (ΣΔΛΑΠ Κρήτης).
Η ΜΠΕ χωρίς να εξετάσει λεπτομερώς τις επιπτώσεις του έργου σε αυτά τα ΥΥΣ στην σελίδα 92 του Κεφαλαίου 5 αναφέρει ότι «… λόγω της φύσης του έργου η κατάσταση των ανωτέρω υπόγειων ΥΣ δεν θα επηρεαστεί από την κατασκευή και λειτουργία των υπό εξέταση ΑΣΠΗΕ καθώς δεν προβλέπονται απολήψεις υδάτων ή απορρίψεις αποβλήτων», ενώ αντίθετα στην σελίδα 114 του Κεφαλαίου 5 γίνεται παραδοχή ότι το προτεινόμενο έργο «… Δεν επηρεάζει ουσιωδώς τα υδατικά συστήματα …», (σ.σ. δηλαδή τα επηρεάζει τελικά αλλά όχι ουσιωδώς). Η πραγματικότητα όμως είναι ότι το έργο «σφραγίζει» μεγάλες επιφάνειες εδάφους με την κατασκευή θεμελίων από σκυρόδεμα, πλατειών και έργων οδοποιίας που δυσκολεύουν την διείσδυση των βρόχινων νερών στους υπόγειους υδροφορείς, επιπεδώνει μεγάλες επιφάνειες με αποτέλεσμα την αναδρομολόγηση των επιφανειακών νερών και προβλέπεται εκτεταμένη χρήση εκρηκτικών που δημιουργούν μεγάλους κινδύνους να «στερέψουν» τα σημεία υδροληψίας που λειτουργούν στην περιοχή. Είναι χαρακτηριστικό το πώς επηρεάστηκε στο παρελθόν η κανονική λειτουργία της πηγής της Ζάκρου (θόλωση του νερού για τουλάχιστον μία εβδομάδα) μετά από επιφανειακή χρήση εκρηκτικών σε παρακείμενο λατομείο και μετά από σεισμική δόνηση που εκδηλώθηκε στην περιοχή.
Να σημειωθεί ότι η Α/Γ 6 του ΑΣΠΗΕ «Χαλάβρα – Μαυρόπετρα – Καστρί» απέχει μόλις 750 μ. από την πηγή Παναγιάς στην Ζάκρο (Κωδικός ΕΜΣΥ: 1300018902887) και μόλις 1.500 μ./1.750 μ. από τις σημαντικότατες πηγές Ζάκρου (Κωδικοί ΕΜΣΥ: 1300009065221 και 1300009508634 αντίστοιχα), ενώ κατάντη του συγκεκριμένου ΑΣΠΗΕ υπάρχουν μεγάλες καλλιεργούμενες εκτάσεις που αρδεύονται μέσω γεωτρήσεων με νερά που συγκεντρώνονται στα ασβεστολιθικά πετρώματα των βουνών Ζάκρου που βρίσκονται ανάντη και πάνω τους εγκαθίστανται οι Α/Γ του έργου.
Αντίστοιχη εικόνα επικρατεί και με τους ΑΣΠΗΕ «Αφέντης – Παπούρα», «Κλήρος – Καψάς», «Ρωμανάτη», «Αρμούλα», «Κυμπάρα» και «Μόδι» που χωροθετούνται πάνω σε ασβεστολιθικούς ορεινούς όγκους που περιβάλλονται κατάντη από πλήθος πηγών και γεωτρήσεων που τροφοδοτούν με νερό μεγάλες καλλιεργούμενες εκτάσεις στις περιοχές Καβουσίου, Κάτω Χωριού, Ορεινού, Μακρύ Γιαλού, Γούδουρα, Παλαικάστρου και Αγίας Φωτιάς Σητείας.
Επιπτώσεις στην Βιοποικιλότητα
Στην σελίδα 96 του Κεφαλαίου 5 αναφέρεται: «Με την υπ’ αριθμ. Υ.Α. 40332/2014 (ΦΕΚ 2383/B/2014) «Έγκριση Εθνικής Στρατηγικής για τη Βιοποικιλότητα για τα έτη 2014−2029 και πενταετούς Σχεδίου Δράσης», εγκρίθηκαν η Εθνική Στρατηγική δεκαπενταετούς διάρκειας, καθώς και το πενταετές Σχέδιο Δράσης για τη Βιοποικιλότητα. Σκοπός της Στρατηγικής για τη βιοποικιλότητα είναι η ανάσχεση της απώλειας βιοποικιλότητας και της υποβάθμισης των λειτουργιών των οικοσυστημάτων της Ελλάδας, μέχρι το 2026, η αποκατάστασή τους, όπου χρειάζεται και δύναται, η ανάδειξη της βιοποικιλότητας ως εθνικό κεφάλαιο, όπως και η εντατικοποίηση της συμβολής της Ελλάδας στην αποτροπή απώλειας βιοποικιλότητας παγκοσμίως.
Χρονικός ορίζοντας της Εθνικής Στρατηγικής είναι η δεκαπενταετία 2014 – 2029, αλλά ταυτόχρονα τίθενται οι βάσεις και δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για δράσεις και πέραν αυτού του ορίζοντα. Η στρατηγική απαρτίζεται από 13 γενικούς στόχους, οι οποίοι εξειδικεύονται περαιτέρω σε ειδικούς στόχους και παραπέρα με το 1ο Πρόγραμμα Δράσης πενταετούς διάρκειας…».
Στην συνέχεια δίνεται η Εικόνα 5.2-17 με θέμα «Οι 13 Στρατηγικοί Στόχοι για τη Βιοποικιλότητα» και το κείμενο συνεχίζει όπως παρακάτω:
«… Σύμφωνα με την Εθνική Στρατηγική και το Σχέδιο Δράσης για τη Βιοποικιλότητα, όσον αφορά στην προσαρμογή του χωροταξικού σχεδιασμού για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, αναφέρονται τα εξής: «Η διατήρηση της βιοποικιλότητας αποτελεί θέμα διατομεακό και πολυεπίπεδο και, για να επιτευχθεί, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ολιστικά στο πλαίσιο όλων των επιμέρους θεματικών πολιτικών. Η χωροταξική και πολεοδομική πολιτική συντονίζουν την έκφραση όλων των δραστηριοτήτων στο χώρο και, επομένως, μπορούν να συμβάλουν αποφασιστικά στην προστασία του φυσικού χώρου, στην ορθή χωροθέτηση των δραστηριοτήτων, στο μη κατακερματισμό των οικοτόπων και, συνεπώς, στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, τόσο στην ύπαιθρο όσο και στον αστικό χώρο».
Το κείμενο ολοκληρώνεται με το συμπέρασμα:
«Εν κατακλείδι, τα έργα (σ.σ. δηλαδή οι σχεδιαζόμενοι 8 ΑΣΠΗΕ) λαμβάνουν υπόψιν τους Στόχους και τις επιμέρους Δράσεις που προτείνονται από την εν λόγω εθνική στρατηγική για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, της ποικιλότητας του τοπίου, καθώς και στοιχείων της υπαίθρου».
Από όλο το σχεδιασμό όμως του έργου δεν αποδεικνύεται ότι προστατεύεται ο φυσικός χώρος, ούτε αποφεύγεται ο κατακερματισμός των οικοτόπων, αφού συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο, ούτε επιτυγχάνεται η διατήρηση της βιοποικιλότητας ιδίως της άγριας ορνιθοπανίδας, αφού τα ίδια τα έργα αλλά και τα μέτρα της υποτιθέμενης μείωσης των επιπτώσεων σε αυτή, στην πραγματικότητα εκτοπίζει τα άγρια πουλιά από τα ενδιαιτήματα φωλιάσματος και διατροφής, χωρίς αυτά να έχουν την δυνατότητα να μετακινηθούν σε άλλο παραπλήσιο κατάλληλο χώρο, αφού σε ολόκληρη την περιοχή της ανατολικής Κρήτης χωροθετούνται πλήθος τέτοιων μεγάλων ενεργειακών έργων.
Με βάση τα παραπάνω αποδεικνύονται χωρίς αντίκρισμα οι μεγαλόστομες διακηρύξεις του ΥΠΕΝ και του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. για την ανάδειξη, την εξασφάλιση της διατήρησης και της σωστής διαχείρισης των Καίριων Περιοχών Βιοποικιλότητας της Ελλάδας. Υπάρχουν περισσότερες από 16.000 τέτοιες περιοχές στον κόσμο, η προστασία των οποίων αποτελεί προτεραιότητα για την υλοποίηση του παγκόσμιου στόχου για την αντιμετώπισης της ραγδαίας απώλειας της βιοποικιλότητας. Στην Ελλάδα προτείνονται 204 περιοχές μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ολόκληρη η περιοχή της ανατολικής Σητείας (ΔΕ Ιτάνου και ΔΕ Λεύκης) και μικρότερες εκτάσεις στις περιοχές Παχιά Άμμος – Καβούσι, Ορεινό, Χρυσοπηγή και Τουρλωτή.
Επιπτώσεις στους οικισμούς
Το έργο χωροθετείται σε κοντινές αποστάσεις από πλήθος μικρών ή μεγαλύτερων οικισμών της περιοχής. Σύμφωνα με την ΜΠΕ εντός της περιοχής μελέτης του έργου βρίσκονται 23 οικισμοί με τις αποστάσεις των Α/Γ από αυτούς να κυμαίνονται από 0,82 Km (Μπέμπονας) έως 3,69 Km (Χανδράς). Να σημειωθεί ότι στις αποστάσεις αυτές δεν λαμβάνονται υπόψη τα συνοδά έργα (οδοποιία, Γραμμή Υψηλής Τάσης κλπ.) που σε αρκετά σημεία προσεγγίζουν ακόμα περισσότερο τους οικισμούς αυτούς.
Η ΜΠΕ δεν φαίνεται να λαμβάνει καμία πρόνοια για τις επιπτώσεις του έργου στους οικισμούς αυτούς σε πολλούς από τους οποίους υπάρχουν παλιά παραδοσιακά κτίρια με αρχιτεκτονικό και ιστορικό ενδιαφέρον που κινδυνεύουν από τις δονήσεις των εκρηκτικών που θα χρησιμοποιηθούν.
Λαμβάνοντας υπόψη τον τρόπο κατασκευής του έργου, εύκολα διαπιστώνεται ότι οι οικισμοί που βρίσκονται κοντά στους τόπους εκτέλεσης των εργασιών θα δεχτούν σημαντική όχληση λόγω θορύβου από την χρήση των εκρηκτικών, την λειτουργία των σπαστήρων και των σιλό παραγωγής σκυροδέματος και από την διέλευση των βαρέων οχημάτων που θα μεταφέρουν τα παραγόμενα αδρανή υλικά προς τους τόπους απόθεσής τους (πλατείες, νέοι δρόμοι, τεχνικά έργα, απόρριψη ως ΑΕΚΚ κλπ.).
Επίσης θα υπάρξει σημαντική όχληση και λόγω σκόνης στους οικισμούς και τις καλλιέργειες (περιβόλια, αμπέλια, δενδροκαλλιέργειες κλπ.) αλλά και στην μελισσοκομία της περιοχής, με δεδομένο ότι η εκλυόμενη από τις εργασίες σκόνη δεν είναι δυνατόν να ελεγχθεί απόλυτα όσο συχνές διαβροχές και να γίνονται και λαμβάνοντας υπόψη ότι το ύψος των βροχοπτώσεων στην περιοχή είναι χαμηλό, ιδιαίτερα την καλοκαιρινή περίοδο.
Έτσι η κατασκευή του έργου θα υποβαθμίσει οπτικά και ακουστικά το περιβάλλον των οικισμών αυτών, θα δημιουργήσει κινδύνους στην επάρκεια των οικισμών σε νερό, θα μειώσει την αγοραία αξία των περιουσιών, θα φτωχοποιήσει τους κατοίκους και θα οδηγήσει τους οικισμούς σε εγκατάλειψη και καταστροφή.
Επιπτώσεις στους οικοτόπους
Η εγκατάσταση των Α/Γ και τα συνοδά έργα κατακερματίζουν τους οικότοπους της περιοχής ιδίως αυτούς που αποτελούν ενδιαίτημα φωλιάσματος και τροφοληψίας των άγριων πουλιών. Κινδυνεύουν επίσης με καταστροφή σπάνια και προστατευόμενα είδη ενδημικών φυτών λόγω της διαταραχής που θα προκληθεί στο περιβάλλον όπου αναπτύσσονται. Σημειώνεται ότι οι ΑΣΠΗΕ «Αφέντης – Παπούρα» και Κλήρος – Καψάς» χωροθετούνται μέσα στην ΕΖΔ «Όρος Θρυπτής και γύρω περιοχή» με κωδική ονομασία GR4320005 και ο ΑΣΠΗΕ «Αρμούλα» χωροθετείται σε απόσταση 1,4 Km από την ΕΖΔ «Μονή Καψά» με κωδική ονομασία GR4320004.
Επιπτώσεις στην ορνιθοπανίδα
Ο ΑΣΠΗΕ «Αφέντης – Παπούρα» απέχει από την ΖΕΠ «Νοτιοδυτική Θρυπτή (Κουφωτό)» με κωδική ονομασία GR4320014 απόσταση 1,6 Km, ενώ οι Α/Γ 3, Α/Γ 4, Α/Γ 5 και Α/Γ 6 του ΑΣΠΗΕ «Χαλάβρα – Μαυρόπετρα – Καστρί», που περιλαμβάνονται στο ανατολικό πολύγωνο του ΑΣΠΗΕ, βρίσκονται μέσα στην ΖΕΠ «Όρη Ζάκρου» με κωδική ονομασία GR4320016.
Επίσης οι ΑΣΠΗΕ «Αφέντης – Παπούρα» και «Κλήρος – Καψάς» εγκαθίστανται εντός της Σημαντικής Περιοχής για τα Πουλιά «Όρη Θρυπτή και Ορνό Κρήτης» (Κωδική ονομασία GR191) και ο ΑΣΠΗΕ «Παπούρα – Κάτω Λιμνιά – Χαντριανή Βίγλα – Αγριδομούρι» και τμήμα του ΑΣΠΗΕ «Χαλάβρα – Μαυρόπετρα – Καστρί», και συγκεκριμένα οι Α/Γ 3, Α/Γ 4, Α/Γ 5 και Α/Γ 6 (ανατολικό πολύγωνο), εγκαθίστανται εντός της ΣΠΠ «Όρη Ζάκρου Κρήτης» (Κωδική ονομασία GR194) ενώ οι Α/Γ 1 και Α/Γ 2 του δυτικού πολυγώνου χωροθετούνται, σύμφωνα με την εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ) 9α της Περιφέρειας Κρήτης, μέσα στην Περιφερειακή Ζώνη Προστασίας ΠΖ1 των περιοχών Natura 2000 της ανατολικής περιοχής του Δήμου Σητείας που αποτελεί σημαντικό ενδιαίτημα τροφοληψίας των άγριων πουλιών της περιοχής.
Οι ΑΣΠΗΕ «Αφέντης – Παπούρα», «Κλήρος – Καψάς», «Ρωμανάτη», «Αρμούλα», «Κυμπάρα», «Χαλάβρα – Μαυρόπετρα – Καστρί» και «Μόδι – Χάρακας – Μούρες» χωροθετούνται στην ζώνη ευαισθησίας (Β) – Υψηλή του Όρνιου (πορτοκαλί ζώνη), ενώ ο ΑΣΠΗΕ «Παπούρα – Κάτω Λιμνιά – Χαντριανή Βίγλα – Αγριδομούρι» χωροθετείται μέσα στην ζώνη ευαισθησίας (Α) – Πολύ Υψηλή / Κρίσιμη του Όρνιου (κόκκινη ζώνη). Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, στα πλαίσια του προγράμματος LIFE του ΥΠΕΝ/Ορνιθολογικής εταιρείας, τεκμηριώνεται η ανάγκη αποτροπής εγκατάστασης νέων ανεμογεννητριών στις ζώνες Κρίσιμης και Υψηλής ευαισθησίας για την προστασία του Όρνιου.
Η κατασκευή του έργου θα δημιουργήσει μεγάλα προβλήματα στην επιβίωση της άγριας ορνιθοπανίδας της περιοχής ιδιαίτερα στα μεγάλα αρπακτικά (Χρυσαετό, Γυπαετό, Όρνιο, Σπιζαετό, Πετρίτη κλπ.). Τα προβλήματα αυτά είναι:
(α) Όχληση / εκτόπιση κατά την φάση κατασκευής του έργου αφού πολλά τμήματα του έργου κατασκευάζονται κοντά σε θέσεις φωλιάσματος των πουλιών. Από την ΜΠΕ προβλέπονται μέτρα περιορισμού της όχλησης (όχι κατασκευαστικές εργασίες κατά τους εαρινούς και πρώτους καλοκαιρινούς μήνες που είναι η περίοδος αναπαραγωγής των πουλιών), αλλά δεν προτείνεται κανένα απολύτως μέτρο για την αποφυγή της όχλησης των άγριων πουλιών κατά την φάση λειτουργίας του έργου, τόσο από την περιστροφή των πτερυγίων των Α/Γ που θα περιορίσουν τον ζωτικό τους χώρο, όσο και από τους εκπεμπόμενους ήχους αποτροπής του αυτοματοποιημένου συστήματος αποφυγής πρόσκρουσης που προβλέπεται για όλες τις Α/Γ που επίσης θα περιορίσουν τον ζωτικό τους χώρο.
(β) Δημιουργία Φραγμού λόγω του μεγάλου μήκους που καταλαμβάνουν οι ΑΣΠΗΕ που αυξάνεται δραματικά από τους εκπεμπόμενους ήχους αποτροπής του αυτοματοποιημένου συστήματος αποφυγής πρόσκρουσης με αποτέλεσμα να σφραγίζονται στην πραγματικότητα τα «κενά» που μένουν ανάμεσα στις Α/Γ. Τα πουλιά είναι υποχρεωμένα να παρακάμπτουν περιμετρικά τους ΑΣΠΗΕ ή να πετούν σε πολύ μεγαλύτερο ύψος προκειμένου να τους αποφεύγουν καταναλώνοντας πολύ μεγαλύτερη ενέργεια.
(γ) Απώλεια και Υποβάθμιση Ενδιαιτημάτων λόγω του κατακερματισμού των οικοτόπων, από τις εκτεταμένες χωματουργικές εργασίες και τις αποψιλώσεις που θα γίνουν. Η απώλεια και υποβάθμιση των ενδιαιτημάτων τροφοληψίας δεν γίνεται μόνο από την κατάληψη και αλλαγή χρήσης του εδάφους από τις πλατείες των Α/Γ και τα συνοδά έργα (κυρίως της οδοποιίας) που σύμφωνα με την ΜΠΕ ανέρχεται σε 553.355,81 τ.μ. (Πίνακας 6.3-1 της ΜΠΕ), αλλά και από την κατάληψη του εναέριου χώρου από τα πτερύγια των Α/Γ και από τον εκτοπισμό των πουλιών από την περιοχή τροφοληψίας τους λόγω των εκπεμπόμενων ήχων από το αυτοματοποιημένο σύστημα αποτροπής πρόσκρουσης που προτείνονται για όλες τις Α/Γ.
Για παράδειγμα ενώ οι επιφάνειες των πλατειών των Α/Γ, σύμφωνα με την ΜΠΕ, υπολογίζονται περίπου στα 5.000 τ.μ. η καθεμιά, η ορθή προβολή στην επιφάνεια του εδάφους του εναέριου χώρου μέσα στον οποίο περιστρέφονται τα πτερύγια των Α/Γ με διάμετρο 150 μ. είναι 17.671 τ.μ. για κάθε Α/Γ (δηλαδή επιφάνεια ίση με 5,53 πλατείες) και για τις Α/Γ με διάμετρο 90 μ. είναι 6.362 τ.μ. (δηλαδή επιφάνεια ίση με 1,27 πλατείες).
Σε σχέση με την επιφάνεια του ενδιαιτήματος τροφοληψίας που γίνεται απροσπέλαστη για τα πουλιά από τους εκπεμπόμενους ήχους αποτροπής πρόσκρουσης να ληφθεί υπόψη ότι, οι ήχοι θα εκπέμπονται όταν το πουλί που προσεγγίζει θα βρίσκεται σε απόσταση περίπου 350 μ. από την Α/Γ (σ.σ. η ΜΠΕ δεν δίνει αναλυτικές πληροφορίες για το σύστημα αποτροπής πρόσκρουσης που προτείνεται και η αναφερόμενη απόσταση λαμβάνεται από ΜΠΕ άλλων παρόμοιων έργων που σχεδιάζονται για την ίδια περιοχή). Σε αυτή την περίπτωση χάνεται επιφάνεια τροφοληψίας ίση με π x 3502 = 384.845 τ.μ. για κάθε Α/Γ (δηλαδή επιφάνεια ίση με 76,97 πλατείες). Και επειδή οι αποστάσεις των Α/Γ σε κάθε ΑΣΠΗΕ κυμαίνονται από 385 μ. έως 605 μ. οι επιφάνειες αυτές επικαλύπτονται μεταξύ τους με αποτέλεσμα να δημιουργούνται τεράστιες απροσπέλαστες για τα πουλιά εκτάσεις που καταλαμβάνουν το σύνολο των ορεινών όγκων όπου χωροθετούνται οι ΑΣΠΗΕ. Οι εκτάσεις αυτές υπολογίστηκαν ανά ΑΣΠΗΕ ως εξής:
Αφέντης – Παπούρα: 2.150 x 1.450 = 3.117.500 τ.μ.
Κλήρος – Καψάς: 1.150 x 700 = 805.000 τ.μ.
Ρωμανάτη: π x 3502 = 384.845 τ.μ.
Αρμούλα: 2.450 x 700 = 1.715.000 τ.μ.
Κυμπάρα: 1.150 x 700 = 805.000 τ.μ.
Παπούρα – Κάτω Λιμνιά – Χαντριανή Βίγλα – Αγριδομούρι: π x 3502 = 384.845 τ.μ.
Χαλάβρα – Μαυρόπετρα – Καστρί: (2.200 + 1.200) x 700 = 2.380.000 τ.μ.
Μόδι – Χάρακας – Μούρες: π x 3502 = 384.845 τ.μ.
Άρα το σύνολο των απροσπέλαστων για τα πουλιά εκτάσεων λόγω ύπαρξης Α/Γ με σύστημα αποτροπής πρόσκρουσης ανέρχεται σε: 3.117.500 + 805.000 + 384.845 + 1.715.000 + 805.000 + 384.845 + 2.380.000 + 384.845 = 9.977.035 τ.μ.
Στην επιφάνεια αυτή πρέπει να προστεθεί και η επιφάνεια κατάληψης των δρόμων πρόσβασης αφού αφαιρεθούν τα τμήματα που επικαλύπτονται από τις προηγούμενα αναφερόμενες επιφάνειες. Η επιφάνεια αυτή υπολογίζεται ως εξής:
Μήκος διάνοιξης νέων δρόμων σύμφωνα με την ΜΠΕ: 46.155,62 μ. – ελάχιστο πλάτος 5,00 μ.
Μήκος νέων δρόμων που επικαλύπτονται από τις προβολές των απροσπέλαστων επιφανειών: 11.350,00 μ. – ελάχιστο πλάτος 5,00 μ.
Άρα η επιφάνεια των δρόμων που δεν επικαλύπτονται από τις απροσπέλαστες στα πουλιά επιφάνειες είναι: (46.155,62 – 11.350,00) x 5,00 = 174.028 τ.μ. (στην επιφάνεια δεν περιλαμβάνονται οι διαπλάτυνση των δρόμων στις στροφές που φτάνει μέχρι 10 μ. πλάτος ούτε οι ζώνες επέμβασης για την κατασκευή της εναέριας ΓΥΤ).
Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η πραγματική επιφάνεια κατάληψης / αποκλεισμού είναι: 9.977.035 + 174.028 = 10.151.063 τ.μ. και επειδή 10.151.063 / 553.355,81 = 18,34 αυτό σημαίνει ότι η επιφάνεια κατάληψης / αποκλεισμού είναι 17,34 φορές μεγαλύτερη από αυτή που αναφέρει η ΜΠΕ.
Από τους παραπάνω υπολογισμούς αποδεικνύεται πόσο διαφορετική είναι η πραγματική επιβάρυνση του φυσικού περιβάλλοντος σε σχέση με τους υπολογισμούς της ΜΠΕ, όσον αφορά την απώλεια των ενδιαιτημάτων τροφοληψίας των άγριων πουλιών της περιοχής. Λαμβάνοντας δε υπόψη και το γεγονός ότι σχεδιάζονται και άλλα παρόμοια έργα στην περιοχή (ιδίως στον Δήμο Σητείας) γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι οι πιέσεις στην άγρια ορνιθοπανίδα είναι πολύ ισχυρές με άμεσο κίνδυνο την εξαφάνισή της.
(δ) Πρόσκρουση στα πτερύγια των Α/Γ. Σε ΜΠΕ παρόμοιου έργου που σχεδιάζεται στην περιοχή της Σητείας αναφέρονται «Ο κίνδυνος πρόσκρουσης σε ανεμογεννήτριες αποτελεί το σημαντικότερο άμεσο κίνδυνο. Τόσο το Όρνιο, όσο και ο Σπιζαετός είναι μεγαλόσωμα είδη που αξιοποιούν κυρίως τα θερμικά ρεύματα και πραγματοποιούν παθητική πτήση. Τα είδη αυτά, λόγω του όγκου τους δεν έχουν την ικανότητα διενέργειας γρήγορων ελιγμών προκειμένου να αποφύγουν εμπόδια, όπως οι ανεμογεννήτριες και τα ηλεκτροφόρα καλώδια, ενώ στην περίπτωση των Α/Γ η κατάσταση δυσχεραίνεται ακόμη περισσότερο, δεδομένου ότι ο κίνδυνος πρόσκρουσης αφορά κινητά στοιχεία, τα πτερύγια της έλικας. Η απώλεια ατόμων λόγω πρόσκρουσης εκτιμάται ως σημαντική για τους πληθυσμούς των ειδών αυτών, λόγω του μεγάλου βιολογικού τους κύκλου και του μικρού αριθμού απογόνων (ένας με δύο το χρόνο), επομένως, η αναπλήρωση των όποιων απωλειών λόγω θνησιμότητας μέσω των γεννήσεων πραγματοποιείται με πολύ αργούς ρυθμούς.».
Για την αντιμετώπιση αυτού του κινδύνου η ΜΠΕ του εξεταζόμενου έργου προτείνει την εγκατάσταση συστήματος αποτροπής πρόσκρουσης των πτηνών στα πτερύγια όλων των Α/Γ (δεν δίνονται αναλυτικές πληροφορίες για το σύστημα), την απομάκρυνση των νεκρών κτηνοτροφικών ζώων από την περιοχή των Α/Γ και πιθανά άλλων προληπτικών μέτρων στα πλαίσια του προγράμματος παρακολούθησης.
Σε σχέση με τα προτεινόμενα παραπάνω μέτρα αποφυγής πρόσκρουσης παρατηρούμε τα εξής:
(α) Κατ’ αρχήν η λειτουργίας τους στηρίζεται στον εκφοβισμό και στην πρόκληση όχλησης στα πουλιά με τους εκπεμπόμενους ήχους που τα διώχνουν από την περιοχή τροφοληψίας τους.
(β) Αναγνωρίζεται από την ίδια την ΜΠΕ ότι η αποτελεσματικότητά τους δεν είναι 100% δηλαδή κάποια πουλιά τελικά σκοτώνονται. Το πρόβλημα σε αυτή την περίπτωση είναι ότι μερικά από αυτά είναι πολύ σπάνια και απολύτως προστατευόμενα.
(γ) Τα συστήματα δεν λειτουργούν την νύχτα. Όμως πολλά πουλιά πετούν την νύχτα ενώ οι Α/Γ θα λειτουργούν.
(δ) Η εκπομπή των ήχων αποτροπής και η απομάκρυνση των νεκρών κτηνοτροφικών ζώων απομακρύνουν τα πτωματοφάγα πουλιά (όρνιο, γυπαετός κλπ.) από την περιοχή τροφοληψίας τους. Και που μπορούν να πάνε για να τραφούν; Η απάντηση της ΜΠΕ είναι ότι έχουν χώρο να πάνε παραδίπλα από το έργο. Παραδίπλα από το έργο όμως, σχεδιάζονται ή λειτουργούν ήδη άλλα παρόμοια έργα ή τεράστιες Φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, Ηλιοθερμικές εγκαταστάσεις και συστήματα αποθήκευσης που θα καλύψουν χιλιάδες στρέμματα γης με φωτοβολταϊκά / ηλιοθερμικά κάτοπτρα. Συνεπώς «παραδίπλα» δεν υπάρχει χώρος. Άρα τα πουλιά ή θα πεθάνουν στα πτερύγια των Α/Γ ή θα πεθάνουν από πείνα ή θα φύγουν από την περιοχή χωρίς να είναι σαφές που μπορούν να πάνε. Αυτό σημαίνει όμως εκτοπισμό των πουλιών που δεν επιτρέπεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Επιπτώσεις στα χειρόπτερα (νυχτερίδες)
Στην ΜΠΕ (σελίδα 57 του Κεφαλαίου 8) αναφέρονται: «Από τις εργασίες πεδίου της ΜΕΟΑ για την ομάδα των χειρόπτερων (νυχτερίδες) προέκυψε ότι την ευρύτερη περιοχή της ΠΕΠ για τους ΑΣΠΗΕ «ΑΦΕΝΤΗΣ-ΠΑΠΟΥΡΑΣ», «ΚΛΗΡΟΣ-ΚΑΨΑΣ» και «ΡΩΜΑΝΑΤΗ» χρησιμοποιούν σημαντικά είδη χειρόπτερων. Τα συστήματα καταγραφής συγκέντρωσαν συνολικά 45 ακολουθίες ήχων οι οποίες αντιστοιχούσαν σε 2 αναγνωρισμένα χειρόπτερα σε επίπεδο είδους. Συγκεκριμένα τα είδη που αναγνωρίστηκαν ήταν το Pipistrellus hanaki (9 ακολουθίες) και το Pipistrellus kuhlii (36 ακολουθίες). Τα συστήματα καταγραφής στις ΠΕΠ για τους ΑΣΠΗΕ «ΜΟΔΙ – ΧΑΡΑΚΑΣ – ΜΟΥΡΕΣ», «ΧΑΛΑΒΡΑ – ΜΑΥΡΟΠΕΤΡΑ – ΚΑΣΤΡΙ», «ΠΑΠΟΥΡΑ – ΚΑΤΩ ΛΙΜΝΙΑ – ΧΑΝΤΡΙΑΝΗ ΒΙΓΛΑ – ΑΓΡΙΔΟΜΟΥΡΙ», «ΑΡΜΟΥΛΑ» και «ΚΥΜΠΑΡΑ» συγκέντρωσαν συνολικά 11 ακολουθίες ήχων οι οποίες αντιστοιχούσαν σε 4 αναγνωρισμένα χειρόπτερα σε επίπεδο είδους. Συγκεκριμένα τα είδη που αναγνωρίστηκαν ήταν τα Myotis emarginatus (7 ακολουθίες), Pipistrellus kuhlii (2 ακολουθίες), Eptesicus serotinus (1 ακολουθία), Hypsugo savii (1 ακολουθία).».
Επίσης στην ΜΠΕ (σελίδα 13 του Κεφαλαίου 10) αναφέρονται: «Σε περίπτωση που επιβεβαιωθούν περιστατικά προσκρούσεων σε χειρόπτερα θα πρέπει να πραγματοποιηθεί κατά τη φάση λειτουργίας μελέτη παρουσίας χειρόπτερων ειδών σε κάθε Α/Γ ώστε να προταθούν αποτελεσματικότερα μέτρα. Ενδεικτικά αναφέρονται, συστήματα εντοπισμού και αποτροπής με τη χρήση αισθητήρων θερμικής απεικόνισης, χρήση συστημάτων αποτροπής που εκπέμπουν υπερήχους (ηχητικά σήματα αποτροπής) για να εμποδίσουν τις νυχτερίδες να πλησιάσουν τις ανεμογεννήτριες, η επιλεκτική παύση των Α/Γ όταν εντοπίζεται κίνδυνος σύγκρουσης με υψηλή παρουσία ειδών κλπ.».
Από τα παραπάνω αποδεικνύεται ότι η ΜΠΕ υποβαθμίζει τους κινδύνους του έργου για τις νυχτερίδες και παραπέμπει στο μέλλον την λήψη μέτρων προστασίας αφού προηγηθεί το περίφημο πρόγραμμα παρακολούθησης μετά την έναρξη κατασκευής και λειτουργίας του έργου. Μέχρι τότε και πιθανότατα και αργότερα, οι νυχτερίδες θα χάνουν τα ενδιαιτήματά τους και θα θανατώνονται από πρόσκρουση στα πτερύγια των Α/Γ. Άραγε ποιος θα ελέγχει και θα επιβεβαιώνει τα περιστατικά προσκρούσεων των νυχτερίδων; Αν ο ελεγκτής είναι συνδεδεμένος οικονομικά με τον επενδυτή, πως είναι δυνατόν να υπάρξει αντικειμενικός έλεγχος και καταγραφή των περιστατικών;
Επιπτώσεις στην γεωργική παραγωγή
Το έργο θα επηρεάσει δυσμενώς την γεωργική παραγωγή τόσο άμεσα, λόγω της κατάληψης παραγωγικών εδαφών, όσο και έμμεσα λόγω της μείωσης του τουρισμού της περιοχής με αποτέλεσμα την αδυναμία διάθεσης των αγροτικών προϊόντων στα ξενοδοχεία και τις επιχειρήσεις εστίασης, της εγκατάλειψης των ορεινών οικισμών και της συγκέντρωσης των νέων ανθρώπων στα αστικά κέντρα, της μείωσης των υδάτινων πόρων, της ερημοποίησης, του υπερβολικού οικονομικής κόστους της ενέργειας κλπ.
Επιπτώσεις στην κτηνοτροφία
Το έργο θα επηρεάσει πολύ την εκτατική κτηνοτροφία που λειτουργεί σε όλους τους ορεινούς όγκους της περιοχής εγκατάστασης των Α/Γ και των συνοδών έργων, από την οποία παράγονται εξαιρετικής ποιότητας ΠΟΠ προϊόντα.
Επιπτώσεις στην μελισσοκομία
Η μελισσοκομία θα επηρεαστεί και κατά την φάση κατασκευής του έργου λόγω της όχλησης των σμηνών από την σκόνη, τις δονήσεις και τον θόρυβο, όσο και κατά την λειτουργία του έργου λόγω του κατακερματισμού των οικοτόπων και των ενδιαιτημάτων τροφοληψίας των μελισσών και του θορύβου που εκπέμπεται από την λειτουργία των Α/Γ.
Αθροιστικές και Συνεργιστικές επιπτώσεις
Σε μία εκτεταμένη περιοχή όπως ο Δήμος Σητείας συγκεντρώνεται υπερβολικά μεγάλος αριθμός ενεργειακών έργων (ΑΣΠΗΕ, Φωτοβολταϊκά Πάρκα, Ηλιοθερμικά Πάρκα, Έργα Αποθήκευσης, Υβριδικά έργα, έργα παραγωγής πράσινου υδρογόνου κλπ.). Αυτό έχει μεγάλες αθροιστικές / συνεργιστικές επιπτώσεις στο περιβάλλον της περιοχής τόσο το φυσικό όσο και το ανθρωπογενές.
Η εταιρεία με την σχετική μελέτη που κατέθεσε με τίτλο «ΜΕΛΕΤΗ ΑΘΡΟΙΣΤΙΚΩΝ – ΣΥΝΕΡΓΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ» διατυπώνεται η άποψη ότι η συμμόρφωση του έργου με το κριτήριο ένταξης στο τοπίου, όπως αυτό προβλέπεται στο παράρτημα IV του ΕΧΠ για τις ΑΠΕ, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για την εκτίμηση αθροιστικών επιπτώσεων στο τοπίο, καθώς η συμβατότητα με το κριτήριο αυτό σημαίνει ότι το σύνολο των Α/Γ, περιλαμβανομένων του έργου, δεν ασκούν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Παρουσιάζονται επίσης και δύο διαφορετικοί χάρτες με την θέαση των Α/Γ όλων των έργων της περιοχής, συμπεριλαμβανόμενου και του εξεταζόμενου έργου. Από τους χάρτες προκύπτει ότι δεν υπάρχει καμία περιοχή της ανατολικής Κρήτης από την οποία να μην φαίνονται Α/Γ εκτός ελάχιστων πολύ μικρών περιοχών (φαράγγια κλπ.) και μάλιστα εμφανίζονται τεράστιες περιοχές από τις οποίες φαίνονται από 56 έως 210 Α/Γ. Παρόλα αυτά το συμπέρασμα είναι πάλι ότι δεν υφίστανται σημαντικές αθροιστικές επιπτώσεις στο τοπίο.
Δεν υπάρχουν σύμφωνα με την ΜΠΕ ούτε στην άγρια ορνιθοπανίδα σημαντικές επιπτώσεις παρότι αφαιρούνται τεράστιες περιοχές από τα ενδιαιτήματα των πουλιών από την σχεδιαζόμενη λειτουργία των Α/Γ που θα είναι εφοδιασμένες με σύστημα αποτροπής πρόσκρουσης και την κατασκευή γραμμών Υψηλής Τάσης και των μεγάλων έργων οδοποιίας. Τα πουλιά (ιδίως τα πτωματοφάγα) θα θανατώνονται πάνω στα πτερύγια των Α/Γ, θα λιμοκτονούν λόγω της συγκέντρωσης και απομάκρυνσης των νεκρών κτηνοτροφικών ζώων από την περιοχή των Α/Γ, θα εκφοβίζονται από τους εκπεμπόμενους ήχους και τελικά θα εκτοπίζονται από την περιοχή τους, χωρίς να έχουν άλλο τόπο να μετακινηθούν αφού όλη η περιοχή θα καταληφθεί από τεράστιες ενεργειακές εγκαταστάσεις (ΑΣΠΗΕ, Φωτοβολταϊκά Πάρκα, Ηλιοθερμικά Πάρκα, Έργα Αποθήκευσης, Υβριδικά Έργα, Μονάδα παραγωγής πράσινου Υδρογόνου κλπ.).
Πρόγραμμα παρακολούθησης
Η πρόθεση της εταιρείας να εφαρμόσει πρόγραμμα παρακολούθησης της ορνιθοπανίδας και των χειρόπτερων (νυχτερίδες) κατά την φάση κατασκευής και στα πρώτα χρόνια λειτουργίας του έργου είναι έμμεση αλλά σαφέστατη παραδοχή ότι δεν είναι γνωστές οι επιπτώσεις του έργου ούτε πρόκειται να μελετήσουν αυτές τις επιπτώσεις πριν κατασκευάσουν το έργο. Η διοίκηση όμως του ΥΠΕΝ δεν νομιμοποιείται να αδειοδοτήσει περιβαλλοντικά το έργο χωρίς να είναι απόλυτα γνωστές οι επιπτώσεις του στο φυσικό περιβάλλον.
Εξάλλου, με το έργο σε λειτουργία, ποια μπορεί να είναι τα διορθωτικά μέτρα που μπορούν να πάρουν, αφού όλες οι καταστροφικές επιπτώσεις για το περιβάλλον θα οφείλονται σε αυτή καθαυτή την ύπαρξη και λειτουργία του έργου στην περιοχή; Φυσικά δεν είναι δυνατόν να περιμένουν να πιστέψουμε ότι θα καταργηθεί το έργο αν υπάρχουν μεγάλες περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Επιπτώσεις στον τουρισμό
Σύμφωνα με το υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, το έργο χωροθετείται σε αναπτυσσόμενες τουριστικά περιοχές (Κατηγορία Γ) και σε περιοχές πρώιμης τουριστικής ανάπτυξης (Κατηγορία Δ).
Μερικές από τις κατευθύνσεις του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό για αυτές τις περιοχές είναι:
(α) Παροχή κινήτρων για την ανάπτυξη ειδικών μορφών τουρισμού και ειδικών τουριστικών υποδομών.
(β) Παροχή κινήτρων για τη μετατροπή παραδοσιακών ή διατηρητέων κτιρίων σε τουριστικές μονάδες.
(γ) Παροχή κινήτρων για την ανάπτυξη οργανωμένων τουριστικών κατασκηνώσεων πολυτελούς διαβίωσης (glamping).
(δ) Αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων οικισμών που παρουσιάζουν αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον, με τη μετατροπή κτιρίων σε καταλύματα ή και με νέες μεγαλύτερου μεγέθους επενδύσεις με κίνητρα είτε προς τους σημερινούς ιδιοκτήτες είτε προς ενδιαφερόμενους επενδυτές.
Είναι προφανές ότι καμία από αυτές τις κατευθύνσεις δεν μπορεί να υλοποιηθεί αν όλες οι βουνοκορφές γεμίσουν με Α/Γ που θα καταστρέφουν την θέαση των βουνών από τουρίστες αλλά και μόνιμους κατοίκους. Έτσι η περιοχή που δεν έχει ανεπτυγμένο «μαζικό τουρισμό» και είναι ιδανική για την ανάπτυξη ειδικών μορφών τουρισμού χάνει το συγκριτικό της πλεονέκτημά της έναντι των άλλων περιοχών και καταδικάζεται σε μαρασμό.
Επιπτώσεις στην οικονομική ζωή της περιοχής
Η κατασκευή του έργου θα καταστρέψει μεγάλες επιφάνειες που βρίσκονται κοντά σε ορεινούς και ημιορεινούς οικισμούς που αντιμετωπίζουν σοβαρά δημογραφικά προβλήματα. Το έργο θα επιδεινώσει τα προβλήματα αυτά και θα επιταχύνει την ερημοποίηση της περιοχής.
Η μείωση της γεωργικής παραγωγής, της κτηνοτροφίας, της μελισσοκομίας και του τουρισμού σε συνδυασμό με την πίεση που θα δεχτούν οι υδάτινοι πόροι της περιοχής και την ακρίβεια της ενέργειας (παρά τις μεγαλόστομες διακηρύξεις περί φθηνής ενέργειας λόγω της λειτουργίας των ΑΠΕ), θα οδηγήσουν σε μαρασμό την οικονομική ζωή της περιοχής, σε επιτάχυνση της μείωσης του πληθυσμού των ορεινών οικισμών, σε μείωση του πληθυσμού των πόλεων και τελικά σε εγκατάλειψη της περιοχής. Αυτό βέβαια ίσως να είναι και το στρατηγικό σχέδιο για την περιοχή ώστε να δράσουν χωρίς κανένα εμπόδιο οι ενεργειακές εταιρείες που στοχεύουν με την σύμπραξη δυστυχώς τοπικών, περιφερειακών και κυβερνητικών στελεχών που έχουν μία διαφορετική αντίληψη για το μέλλον της περιοχής από αυτό που επιθυμούν οι κάτοικοί της.
Γ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Από τις παραπάνω τεράστιες και καταστροφικές περιβαλλοντικές, πολιτισμικές, οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις προκύπτει ότι οι κάτοικοι και όσοι αγαπούν την περιοχή της ανατολικής Κρήτης πρέπει να ξεσηκωθούν για να αποτρέψουν τον εφιάλτη που έρχεται. Πρέπει να αγωνιστούν με κάθε διαθέσιμο μέσο ενάντια στα σχέδια των ενεργειακών εταιρειών και των υποστηρικτών τους. Πρέπει να απαιτήσουν από όλους τους θεσμικούς παράγοντες να πάρουν ξεκάθαρη θέση κατά της καταστροφής του τόπου.
Οι κάτοικοι πάντως έχουν ήδη πάρει τις αποφάσεις τους και αυτό θα αποδειχτεί πολύ σύντομα με πολλούς τρόπους. Θα αντιμετωπίσουν όλες τις προσπάθειες που θα εξαπολυθούν για την εξαγορά συνειδήσεων και διάσπαση του ενιαίου μετώπου τους κατά των καταστροφικών έργων στην περιοχή διότι όλοι πλέον αντιλαμβάνονται ότι το δίλλημα είναι «τα κέρδη των εταιρειών» ή «η σωτηρία του τόπου και της ζωής των κατοίκων της περιοχής».
Σητεία 15.06.2026
Η Επιτροπή Αγώνα Σητείας κατά των ΒΑΠΕ
