⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Δύο ημέρες μετά την ένοπλη εισβολή 89χρονου στα γραφεία του ΕΦΚΑ στον Κεραμεικό και στο Πρωτοδικείο Αθηνών, που τραυμάτισε πέντε υπαλλήλους και σόκαρε τη χώρα, ένας ηλικιωμένος πολίτης βρέθηκε σήμερα στο μικρόφωνο του Ράδιο Λασίθι για να μιλήσει για τη δική του Οδύσσεια με τον ΕΦΚΑ. Όχι με όπλο στο χέρι, αλλά με φάκελο γεμάτο πιστοποιητικά, βεβαιώσεις και απορριπτικές αποφάσεις. Η περίπτωσή του δεν θα γίνει πρωτοσέλιδο, δεν θα απασχολήσει εισαγγελείς ούτε θα οδηγήσει σε στάσεις εργασίας. Κι όμως, ίσως αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια τη σιωπηλή βία που ασκεί καθημερινά η γραφειοκρατία σε χιλιάδες πολίτες: την αδιέξοδη ταλαιπωρία ενός ανθρώπου που δεν ζητά τίποτα παράνομο, αλλά βρίσκεται παγιδευμένος σε ένα σύστημα που δεν μπορεί να διορθώσει τα ίδια του τα λάθη. Ο κύριος Γιώργος, 76 ετών, πρώην δικηγόρος, ζει στην Αθήνα με αναπηρία 90% εφ’ όρου ζωής. Απ’ τη στιγμή που άφησε την ενεργό δικηγορία λόγω του σοβαρού προβλήματος υγείας που τον ταλαιπωρεί δεν λαμβάνει ούτε σύνταξη, ούτε αναπηρικό επίδομα, ούτε ένα ευρώ από οποιονδήποτε φορέα, ενώ τα δικαιούται.
«Συνταξιούχος» χωρίς σύνταξη
Ο κύριος Γιώργος έλαβε γνωμάτευση αναπηρίας 90% εφ’ όρου ζωής από την αρμόδια επιτροπή του ΕΦΚΑ, στις 21 Ιουλίου 2022. Πρώην δικηγόρος, αναγκάστηκε να παραιτηθεί από το επάγγελμά του εξαιτίας της κατάστασης της υγείας του. Όταν υπέβαλε αίτηση για αναπηρικό επίδομα, η απάντηση ήταν αρνητική, με μια απλή αιτιολογία: το ηλεκτρονικό σύστημα τον εμφανίζει ως «συνταξιούχο». Σύνταξη, ωστόσο, δεν λαμβάνει. Ο ίδιος ο ΕΦΚΑ το βεβαιώνει εγγράφως.
Όπως εξήγησε ο κ. Γιώργος στο Ράδιο Λασίθι, μέχρι τον Απρίλιο του 2025 εισέπραττε περίπου 400 ευρώ τον χρόνο, δηλαδή 1 ευρώ και 10 λεπτά την ημέρα, ένα ποσό που χαρακτηρίζεται «αυτόματη σύνταξη» και εκδίδεται ηλεκτρονικά χωρίς καμία ενημέρωση του δικαιούχου. Κανένας δεν τον ειδοποίησε ότι η καταβολή αυτή θα τον εμφανίσει στο σύστημα ως συνταξιούχο, εμποδίζοντας κάθε μελλοντική αίτηση αναπηρικού επιδόματος.
Μόλις το αντιλήφθηκε, παραιτήθηκε εγκαίρως, εντός του προβλεπόμενου τετραμήνου, τόσο από την αίτηση συνταξιοδότησης όσο και από το μικροσκοπικό αυτό ποσό. Η παραίτηση έγινε αποδεκτή. Αλλά η ετικέτα «συνταξιούχος» παραμένει στο σύστημα, σαν ψηφιακή σφραγίδα που κανένας δεν μπορεί ή δεν θέλει να αφαιρέσει. Το αποτέλεσμα: ο κ. Γιώργος βρέθηκε εγκλωβισμένος στο πιο παράδοξο αδιέξοδο. Έχασε τα αναδρομικά του επειδή η υπηρεσία τον κατέγραφε ψευδώς ως συνταξιούχο. Έχασε τη δυνατότητα αναπηρικού επιδόματος για τον ίδιο ακριβώς λόγο. Και σήμερα, ένας 76χρονος με βαριά αναπηρία δεν λαμβάνει τίποτα.
Ο ανάπηρος ως ταχυδρόμος μεταξύ υπηρεσιών
Η ταλαιπωρία δεν περιορίζεται στο ηλεκτρονικό σφάλμα. Ο κ. Γιώργος περιέγραψε μια ατελείωτη γραφειοκρατική περιπλάνηση ανάμεσα σε ΕΦΚΑ, ΟΠΕΚΑ, Περιφέρεια και Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, έχει επισκεφθεί τις υπηρεσίες στην Αθήνα «τουλάχιστον 70-80 φορές».
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, στελέχη του ΕΦΚΑ τον ζήτησαν να μεταβεί ο ίδιος στον ΟΠΕΚΑ, να βρει τηλέφωνο, email και το ονοματεπώνυμο του αρμόδιου υπαλλήλου, και να τα φέρει πίσω στον ΕΦΚΑ. «Θέλουνε τον ανάπηρο να πάει σε μια συναρμόδια υπηρεσία του ΕΦΚΑ, όπως είναι ο ΟΠΕΚΑ, για να τους φέρει τηλέφωνα και email», σχολίασε ο ίδιος με έκδηλη απογοήτευση.
Κάποια στιγμή, μια προϊσταμένη του ΕΦΚΑ τον διαβεβαίωσε ότι «τακτοποιήθηκε» το θέμα. Πήγε ξανά στην Περιφέρεια να καταθέσει τα δικαιολογητικά του. Το σύστημα, ωστόσο, εξακολουθούσε να τον εμφανίζει ως συνταξιούχο. «Δηλαδή, μου ‘πε και ψέματα από πάνω», σχολίασε.
Σε ένα ακόμη παράδοξο, τα τηλέφωνα των αρμόδιων γραφείων στον κεντρικό ΕΦΚΑ εμφανίζονται, σύμφωνα με τον ίδιο, εδώ και μήνες «εκτός λειτουργίας λόγω μηχανικής βλάβης». Το μήνυμα αναφέρει ότι «καταβάλλεται κάθε προσπάθεια από τον ΟΤΕ για την αποκατάσταση».
«Ούτε στην Ουγκάντα»
Ο κ. Γιώργος δεν έκρυψε την απελπισία του. «Αν δεν πάω από γηρατειά ή από πάθηση, θα πάω από ασιτία στο τέλος, γιατί δεν έχω πόρους ζωής από πουθενά», δήλωσε. Πρώην δικηγόρος με δεκαετίες εισφορών, σήμερα ζει χωρίς κανένα εισόδημα, εξαρτημένος αποκλειστικά από την καλοσύνη τρίτων.
Στο ερώτημα για ποιο λόγο κανείς δεν ενδιαφέρεται, ο κ. Γιώργος ήταν ξεκάθαρος: «Ζούμε σε ένα ανάλγητο κράτος, που δεν είναι κοντά στον πολίτη. Είναι ενάντια στον πολίτη». Για τις υπηρεσίες στις οποίες απευθύνθηκε, ο χαρακτηρισμός του ήταν σκληρός: «Μόνο τις καρέκλες τους υπερασπίζονται. Κανέναν άλλον.»
Ο κ. Γιώργος κατέφυγε στο μικρόφωνο ελπίζοντας ότι η δημοσιοποίηση της υπόθεσής του θα συγκινήσει «κάποιο ευαίσθητο αυτί». Η επιλογή δεν είναι τυχαία ούτε στο χρόνο της. Λίγες ημέρες μετά την ένοπλη επίθεση στα γραφεία του ΕΦΚΑ, η συζήτηση γύρω από τη γραφειοκρατική ταλαιπωρία και την αναλγησία των δημόσιων υπηρεσιών έχει ανοίξει πιο δυνατά από ποτέ. Η απόγνωση ενός πολίτη δεν μπορεί ποτέ να δικαιολογήσει τη βία. Μπορεί, ωστόσο, να αναδείξει τα δομικά προβλήματα ενός συστήματος που δοκιμάζει τα όρια αντοχής αδύναμων ανθρώπων.
