Η Περιφερειακή Επιτροπή Κρήτης ενέκρινε στις 26 Οκτωβρίου 2026 την προγραμματική σύμβαση για την υλοποίηση του έργου «Έκτακτα διαχειριστικά μέτρα για τη διατήρηση του επιπέλουμενου οικοσυστήματος νήσου Χρυσή Ιεράπετρας 2026-2028». Ο συνολικός προϋπολογισμός είναι 169.300 ευρώ με ΦΠΑ, και καλύπτει έναν μετεωρολογικό σταθμό, τον έλεγχο του πληθυσμού ενός μικρολεπιδόπτερου, τη συλλογή σπόρων κέδρου για μελλοντικές φυτεύσεις και την παρακολούθηση της ξήρανσης με εναέριες αεροφωτογραφίες από drones.
Το έργο βασίζεται στη μελέτη με τίτλο «Διερεύνηση αιτιών ξήρανσης της βλάστησης και λήψη αναγκαίων μέτρων της νήσου Χρυσής του Δήμου Ιεράπετρας Νομού Λασιθίου». Σύμφωνα με το κείμενο της σύμβασης, η μελέτη συντάχθηκε στο πλαίσιο του Μέτρου 2.2 του Σχεδίου Δράσης για την προστασία της νήσου, που εγκρίθηκε με την κοινή υπουργική απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/79116/2511/2021 (ΦΕΚ 617/Δ/17-9-2021).
Ο σκοπός του έργου, όπως αναφέρεται, είναι η εφαρμογή εξειδικευμένων μέτρων προστασίας, διατήρησης και επιστημονικής παρακολούθησης του οικοσυστήματος, και ειδικότερα των ευαίσθητων τύπων οικοτόπων της περιοχής. Η χρηματοδότηση προήλθε μετά από αίτημα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης και η σύμβαση αφορά τη χρηματοδότηση έκτακτων διαχειριστικών μέτρων για την προστατευόμενη νήσο.
Τα συμβαλλόμενα μέρη και οι ρόλοι τους
Τρεις φορείς υπογράφουν τη σύμβαση. Ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (Ο.Φ.Υ.Π.Ε.Κ.Α.), με έδρα την Αθήνα, εκπροσωπούμενος από τον διευθύνοντα σύμβουλο Κωνσταντίνο Τριάντη, είναι ο . Η Περιφέρεια Κρήτης, με έδρα το Ηράκλειο και εκπρόσωπο τον περιφερειάρχη Σταύρο Αρναουτάκη, λειτουργεί ως «Φορέας Χρηματοδότησης». Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης, που εκπροσωπείται από τη γραμματέα Μαρία Κοζυράκη, είναι ο «Φορέας Υλοποίησης». Η ΑΔΚ, όπως σημειώνει το κείμενο, έχει οργανικές μονάδες σε τέσσερις νομούς της Κρήτης.
Η σύμβαση προβλέπει ρόλους για κάθε φορέα. Ο Ο.Φ.Υ.Π.Ε.Κ.Α. οφείλει να διαθέσει επιστημονικό προσωπικό, να συμβάλλει στη διάρθρωση του έργου και, μετά το τέλος της σύμβασης, να παραλάβει τον εξοπλισμό του μετεωρολογικού σταθμού και να μεριμνήσει για τη λειτουργία του. Η ΑΔΚ αναλαμβάνει τις διαδικασίες ανάθεσης, τις συμβάσεις με τους αναδόχους και την παραλαβή των παραδοτέων. Η Περιφέρεια εξασφαλίζει τη χρηματοδότηση, παρακολουθεί την πορεία του έργου και καταβάλλει τις δόσεις στην ΑΔΚ, η οποία πληρώνει τους αναδόχους. Επιπλέον, η ΑΔΚ πρέπει πριν από την ανάθεση των δράσεων να εξασφαλίσει τις απαιτούμενες εγκρίσεις, και όπου χρειάζεται, να συμβουλευτεί τη Διεύθυνση Δασών Λασιθίου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Η παρακολούθηση της σύμβασης ανατίθεται σε Κοινή Επιτροπή Παρακολούθησης τριμελή, με πρόεδρο εκπρόσωπο της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης και μέλη εκπροσώπους του Ο.Φ.Υ.Π.Ε.Κ.Α. και της Περιφέρειας. Η επιτροπή έχει έδρα τον Άγιο Νικόλαο και μπορεί να συνεδριάζει και με τηλεδιάσκεψη. Τα μέλη της δεν αμείβονται επιπλέον για το έργο.
Τι περιλαμβάνουν οι τέσσερις δράσεις
- Η πρώτη δράση είναι η εγκατάσταση και λειτουργία ενός πλήρως αυτόματου τηλεμετρικού μετεωρολογικού σταθμού στη νήσο. Ο σταθμός θα μετρά τη θερμοκρασία του αέρα (μέση, μέγιστη και ελάχιστη), τη σχετική υγρασία, τις βροχοπτώσεις, τη θερμοκρασία και την υγρασία του εδάφους σε διαφορετικά βάθη. Θα τοποθετηθεί σε ιστό ύψους τεσσάρων μέτρων, θα τροφοδοτείται με φωτοβολταϊκό σύστημα και θα μεταδίδει τα δεδομένα ασύρματα. Το κείμενο προβλέπει και τριετή υπηρεσία συντήρησης και τεχνικής υποστήριξης.
- Η δεύτερη δράση αφορά τον έλεγχο του πληθυσμού ενός μικρολεπιδόπτερου, του είδους Mesophleps oxycedrella, που παρακολουθείται μέσω ειδικών φερομονικών παγίδων. Το έργο προβλέπει την ανάπτυξη καταλληλότερης φερομόνης για το συγκεκριμένο έντομο, καθώς για αυτό, όπως σημειώνει το κείμενο, δεν υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα. Θα εγκατασταθούν 55 παγίδες σε έκταση του τύπου οικοτόπου 2250*, σε κατανομή που καλύπτει ανατολική και δυτική αμμοθίνη, και θα γίνονται τουλάχιστον τέσσερις επισκέψεις ετησίως για την αλλαγή των ουσιών και τον έλεγχο των παγίδων.
- Η τρίτη δράση είναι η εκτός τόπου διατήρηση γενετικού υλικού του Juniperus macrocarpa, του κέδρου που φύεται στη νήσο. Θα συλλεχθούν τουλάχιστον 2.500 βιώσιμοι σπόροι από αντιπροσωπευτικό αριθμό ατόμων, οι οποίοι θα φυλαχθούν σε μακροχρόνια αποθήκευση, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες μελλοντικών φυτεύσεων. Παράλληλα, θα δημιουργηθούν πρωτόκολλα φύτρωσης για το είδος και θα παραχθούν φυτάρια.
- Η τέταρτη δράση είναι η παρακολούθηση της εξέλιξης της ξήρανσης. Θα παραχθούν πολυφασματικές αεροφωτογραφίες υψηλής ανάλυσης με drones, δύο φορές ανά έτος κατά το πρώτο έτος και εκ νέου μετά την παρέλευση τριών ετών. Από τις εικόνες θα υπολογιστούν δείκτες βλάστησης, όπως οι NDVI και mSAVI, και θα συγκριθούν με τα τηλεπισκοπικά δεδομένα των προηγούμενων ετών, ώστε να εκτιμηθεί η εξέλιξη της βλάστησης και της ζωικότητας.
Τα χρονοδιαγράμματα: από την υπογραφή έως το 2029
Η διάρκεια της σύμβασης αρχίζει από την ημερομηνία υπογραφής και καλύπτει την ολοκλήρωση των δράσεων, την παράδοση των παραδοτέων και την εκπλήρωση των υποχρεώσεων όλων των μερών. Η συνολική διάρκεια ορίζεται σε 36 μήνες, με τις επιμέρους δράσεις να έχουν διαφορετικές προθεσμίες.
Ο μετεωρολογικός σταθμός θα παραδοθεί λειτουργικός μέσα σε έξι μήνες από την υπογραφή της σύμβασης με τον ανάδοχο, και η υπηρεσία συντήρησης θα ισχύσει για τρία χρόνια από την οριστική παραλαβή. Τα 55 φερομονικά δίκτυα θα εγκατασταθούν επίσης μέσα σε έξι μήνες. Η συλλογή των σπόρων θα παραδοθεί τμηματικά σε 24 μήνες, με το μισό ποσό έως το τέλος του πρώτου έτους και το υπόλοιπο έως το τέλος του δεύτερου. Τα πρωτόκολλα φύτρωσης θα παραδοθούν επίσης τμηματικά, σε 36 μήνες: 40% έως το τέλος του πρώτου έτους, 30% έως το τέλος του δεύτερου και 30% έως το τέλος του τρίτου. Η παρακολούθηση με drones θα ολοκληρωθεί μέσα σε 30 μήνες, με τα παραδοτέα να προβλέπονται τμηματικά.
Πριν από την ανάθεση κάθε δράσης, η ΑΔΚ πρέπει να εξασφαλίσει τις απαιτούμενες εγκρίσεις, ενώ το κείμενο προβλέπει ότι μετά την ολοκλήρωση του έργου ο εξοπλισμός του σταθμού περνά στον Ο.Φ.Υ.Π.Ε.Κ.Α., υπό την προϋπόθεση ότι η μεταβίβαση της κυριότητας και η παράδοση γίνονται σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Το παράρτημα με τα χρονοδιαγράμματα δείχνει τους μήνες παράδοσης ανά δράση και παραδοτέο.
Το κόστος και ο τρόπος καταβολής
Ο προϋπολογισμός ανά δράση, με ΦΠΑ, είναι ο εξής:
| Δράση | Ποσό (ευρώ) |
|---|---|
| 1.1 Μετεωρολογικός σταθμός | 35.500 |
| 1.2 Έλεγχος πληθυσμού μικρολεπιδόπτερου | 64.800 |
| 1.3 Εκτός τόπου διατήρηση γενετικού υλικού | 33.900 |
| 1.4 Παρακολούθηση εξέλιξης ξήρανσης | 35.100 |
| Σύνολο | 169.300 |
Η χρηματοδότηση θα καταβληθεί σε τρεις δόσεις. Η πρώτη, ύψους 70.400 ευρώ, είναι προκαταβολή και θα δοθεί στην ΑΔΚ μετά την έναρξη της σύμβασης, χωρίς να απαιτείται εισήγηση της Κοινής Επιτροπής. Η δεύτερη, ύψους 49.450 ευρώ, θα καταβληθεί κατά το 2028 με εισήγηση της Επιτροπής, και η τρίτη, επίσης 49.450 ευρώ, με την οριστική παραλαβή του έργου. Το κείμενο προβλέπει επίσης ότι, αν ο φορέας υλοποίησης δεν υλοποιήσει το έργο, οφείλει να επιστρέψει το ποσό που αντιστοιχεί σε μη υλοποιηθείσες δράσεις. Αν το πραγματικό κόστος είναι χαμηλότερο από τον αρχικό προϋπολογισμό, η διαφορά επιστρέφεται στην Περιφέρεια.
Τι σημαίνει στην πράξη
Το έργο προβλέπει ότι, μέσα στο πρώτο εξάμηνο από την υπογραφή, θα λειτουργήσει ο μετεωρολογικός σταθμός της Χρυσής. Από εκεί και πέρα, η επιστημονική παρακολούθηση θα αποδώσει σε βάθος τριετίας δεδομένα για τη βλάστηση, το έντομο και το γενετικό υλικό του κέδρου. Η Κοινή Επιτροπή Παρακολούθησης θα συνεδριάζει για να ελέγχει την πορεία των εργασιών και τα παραδοτέα, και τα αποτελέσματα θα παρουσιάζονται σε κοινή ημερίδα με την Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου, όπως προβλέπεται στη σύμβαση
Το κείμενο δεν περιλαμβάνει στόχους για την αναστροφή της ξήρανσης ούτε δεσμεύσεις για τα μέτρα που θα προκύψουν από τα αποτελέσματα της παρακολούθησης. Αυτό αφήνει ανοιχτό το ερώτημα τι θα γίνει με τις μετρήσεις μετά το 2029, και ποιος θα αναλάβει τις επόμενες αποφάσεις για τη διαχείριση της νήσου.
Last Updated on 2 ημέρες ago by energinews admin
