⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Σε μια περίοδο κατά την οποία κρίσιμες εξελίξεις σε όλη την Κρήτη φαίνεται να αφήνουν για ακόμα μια φορά εκτός κάδρου την ευρύτερη περιοχή της Ιεράπετρας και συνολικά το νομό εκτός των άλλων να αντιμετωπίζει σοβαρότατο δημογραφικό πρόβλημα με σαφή μείωση πληθυσμού, ο πρώην Δήμαρχος Ιεράπετρας και τελευταίος εκλεγμένος Νομάρχης Λασιθίου, Σήφης Αναστασάκης, μίλησε εκτενώς σήμερα στο Ράδιο Λασίθι.
Έχοντας αποσυρθεί από τα κοινά εδώ και περισσότερα από δέκα χρόνια από τα κοινά με σπάνιες δημόσιες τοποθετήσεις έκτοτε, ο κ. Αναστασάκης επέλεξε να τοποθετηθεί αυτή την περίοδο όχι για να κάνει μια απλή αναδρομή στο παρελθόν αλλά και για να απευθύνει ένα σαφές μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση: η μικροπολιτική και η αδράνεια δεν ωφελούν τον τόπο, οι αποφάσεις πρέπει να παίρνονται και να υλοποιούνται, και ο χρόνος πιέζει. Ιδίως ενόψει της λειτουργίας του νέου αεροδρομίου στο Καστέλι, που σύμφωνα με τον ίδιο αναμένεται το 2028 και θα ανατρέψει τις ισορροπίες σε ολόκληρη την Κρήτη, η Ιεράπετρα κινδυνεύει να βρεθεί στο περιθώριο αν δεν αρχίσει να κινείται με ταχύτερους ρυθμούς σε όλα τα επίπεδα.
Ξεκαθάρισε εξαρχής ότι δεν πρόκειται να είναι υποψήφιος σε μελλοντικές εκλογές και ότι πιστεύει στον θεσμό των δύο θητειών: «Ό,τι έχει κάποιος να προσφέρει, σε δύο θητείες θα πρέπει να το ολοκληρώσει. Μετά θα πρέπει να υπάρξει ανανέωση.», ήταν το χαρακτηριστικό του σχόλιο.
Η συνέντευξή του κινήθηκε σε δύο παράλληλους άξονες: αφενός, τι πρέπει να αλλάξει στον τρόπο που η Ιεράπετρα διεκδικεί τα αυτονόητα, και αφετέρου, τι πήγε στραβά στη δική του εποχή.
Μήνυμα στη σημερινή δημοτική αρχή: ανάδειξη ζητημάτων και πίεση
Ερωτηθείς για τον σημερινό Δήμαρχο Ιεράπετρας Μ. Φραγκούλη (που βρίσκεται στο μέσο της θητείας του), ο κ. Αναστασάκης απέφυγε να τον κρίνει συνολικά, αναγνωρίζοντας τα χρονικά περιθώρια προσαρμογής, τις ελλείψεις προσωπικού και τα δημοσιονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν όλοι οι δήμοι. Εστίασε ωστόσο σε ένα συγκεκριμένο έλλειμμα: ο Δήμαρχος της Ιεράπετρας οφείλει να αναδεικνύει στον μέγιστο δυνατό βαθμό ζητήματα που επηρεάζουν ζωτικά την πόλη, ακόμα κι αν δεν εμπίπτουν στις αρμοδιότητές του. Αναφέρθηκε συγκεκριμένα στον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης, τον Νότιο Οδικό Άξονα, τα αρδευτικά έργα και το νοσοκομείο, τονίζοντας ότι η ανάδειξη και η πίεση σε αυτά τα θέματα «δεν έχει γίνει στον βαθμό που όφειλε να έχει γίνει».
Ως παράδειγμα, περιέγραψε τι θα έκανε ο ίδιος: κάθε φορά που ο αρμόδιος υπουργός ή υφυπουργός θα επιθεωρούσε έργα του ΒΟΑΚ στον νομό Ηρακλείου, ο δήμαρχος θα έπρεπε να βρίσκεται εκεί και να θέτει το ζήτημα του Λασιθίου. «Γιατί υπάρχει αυτό το έλλειμμα; Τι είμαστε; Ανάδελφος νομός;», διερωτήθηκε. Την ίδια υποχρέωση συστηματικής παρακολούθησης απέδωσε και στους βουλευτές, οι οποίοι, κατά τη γνώμη του, θα έπρεπε να καταγράφουν τα θέματα της περιοχής που λιμνάζουν στα υπουργεία, να ελέγχουν κάθε δέκα ημέρες σε ποιο στάδιο βρίσκονται και να πιέζουν μέχρι να ξεκολλήσουν.
Σημείωσε ότι μετά την εκλογή του κ. Φραγκούλη του έδωσε σύντομο υπόμνημα με τα σημεία που χρειάζονται προσοχή και ζήτησε συνάντηση για να συζητήσουν κάποια θέματα, η οποία δεν έχει ακόμα πραγματοποιηθεί.
Ο προηγούμενος Δήμαρχος και ο τρόπος διεκδίκησης
Σε ερώτηση αν ο προηγούμενος Δήμαρχος, Θ. Καλαντζάκης, ασκούσε πιο έντονη πίεση, ο κ. Αναστασάκης τοποθετήθηκε με τρόπο που αφορούσε γενικότερα τη φιλοσοφία της διεκδίκησης. Δήλωσε ότι δεν συμμερίζεται τη λογική των «κραυγών» και των θορυβωδών διαμαρτυριών, αλλά πιστεύει στη συστηματική, επίμονη και τεκμηριωμένη πίεση, με επιχειρήματα και συνεχείς επαφές σε όλα τα επίπεδα. «Με επιχειρήματα, με καλό τρόπο, αλλά επίμονο τρόπο, μπορούν να αναδεικνύονται τα προβλήματα της Ιεράπετρας και να έρχονται απτά αποτελέσματα τόνισε», τόνισε.
Ανέφερε ότι κατά την αποχώρησή του από τον Δήμο, παρέδωσε στον κ. Καλαντζάκη πλήρες υπόμνημα (με αριθμό πρωτοκόλλου, που υπάρχει στα αρχεία του Δήμου), στο οποίο κατέγραφε αναλυτικά όλα τα έργα σε εξέλιξη, τις υπάρχουσες μελέτες, τις ενέργειες που έπρεπε να γίνουν, αλλά και θέματα που αφορούσαν την Ιεράπετρα χωρίς να είναι αρμοδιότητα του Δήμου. «Δυστυχώς, δεν νομίζω ότι με πήραν καν τηλέφωνο», σημείωσε.
Νοσοκομείο Ιεράπετρας: Βήμα βήμα η υποβάθμιση
Ο κ. Αναστασάκης έθεσε το νοσοκομείο της Ιεράπετρας ως πρώτη προτεραιότητα. Η λειτουργία του, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν ικανοποιεί καθόλου. Ανέφερε πρόσφατη ανακοίνωση του Ιατρικού Συλλόγου Λασιθίου, στην οποία εκφραζόταν η ευχή «να γύριζαν τα Νοσοκομεία 20 χρόνια πίσω»
Προχώρησε σε μια σοβαρή καταγγελία: σε ανώτατα κλιμάκια υπάρχει, σύμφωνα με τον ίδιο, η σκέψη να μετατραπεί το νοσοκομείο της Ιεράπετρας σε κέντρο υγείας, να ενισχυθεί το νοσοκομείο του Αγίου Νικολάου και να κρατηθεί αυτό της Σητείας. «Δεν λέγεται, αλλά σιγά-σιγά το σπρώχνουν προς τα εκεί», τόνισε, θεωρώντας ότι αυτό δεν μπορεί να λειτουργήσει με το σημερινό οδικό δίκτυο.
Ευχήθηκε καλή επιτυχία στον νέο διοικητή του νοσοκομείου, κ. Μπαρμπούνη, σημειώνοντας ότι αναλαμβάνει εξαιρετικά δύσκολο έργο: αφενός να αξιοποιήσει στο μέγιστο το υπάρχον δυναμικό, αφετέρου να πείσει το Υπουργείο ότι η λειτουργία του νοσοκομείου είναι απαραίτητη και ότι οι βασικές κλινικές πρέπει να ενισχυθούν.
Περιέγραψε ένα πάγιο πρόβλημα στις σχέσεις με το Υπουργείο Υγείας: κάθε φορά που ζητούσαν ενίσχυση (ένας ακόμα παθολόγος, για παράδειγμα), ο εκάστοτε υπουργός «τραβούσε ένα χαρτί από το συρτάρι» και απαντούσε ότι ο νομός Λασιθίου με τέσσερα νοσοκομεία διαθέτει ήδη περισσότερο προσωπικό από νομούς ίδιου πληθυσμού, αγνοώντας τη γεωγραφική ιδιαιτερότητα.
Η περίοδος των μνημονίων και η αυτοκριτική
Ο κ. Αναστασάκης αναφέρθηκε εκτενώς στην περίοδο που διετέλεσε Δήμαρχος (2011–2014), η οποία συνέπεσε με τη χρεοκοπία της χώρας και τα σκληρά μνημόνια. Εκτός από τις γνωστές οικονομικές δυσκολίες, η θητεία του ξεκίνησε με τη συγχώνευση του Δήμου Ιεράπετρας με αυτόν του Μακρύ Γιαλού στο πλαίσιο του «Καλλικράτη», μια διαδικασία που απαίτησε περίπου ένα εξάμηνο μόνο για την ενοποίηση υπηρεσιών, τη δημιουργία νέου οργανισμού και την κατάργηση της ΔΕΥΑ του Μακρύ Γιαλού.
Στο ζήτημα των νοσοκομείων, που αποτελεί σημείο για το οποίο δέχτηκε ισχυρή κριτική, ο κ. Αναστασάκης εξήγησε τη λογική της εποχής: όταν ανακοινώθηκε η ενιαία διοίκηση των νοσοκομείων του νομού, πολλοί πίστεψαν ότι το ισχυρότερο νοσοκομείο θα βοηθούσε τα ασθενέστερα. «Δεν ήμαστε αρνητικοί, διότι πιστεύαμε ότι το σύστημα αυτό μπορούσε να δουλέψει υπέρ του ασθενέστερου νοσοκομείου», εξήγησε, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι «τελικά αποδείχτηκε το αντίθετο».
Σε ένα σημείο που φέρει ιδιαίτερο βάρος, ο κ. Αναστασάκης τόνισε ότι σε ολόκληρη τη διάρκεια της θητείας του, τόσο στη Νομαρχία όσο και στον Δήμο, δεν πιέστηκε ποτέ από κανέναν και κανείς από την κεντρική εξουσία δεν του ζήτησε να κάνει το παραμικρό σε σχέση με τις αποφάσεις που έλαβε.
Η αυτοκριτική του επεκτάθηκε και στο θέμα του κεντρικού νοσοκομείου. Ανέφερε ότι ως Νομάρχης είχε αναθέσει μελέτη στον καθηγητή Λιαρόπουλο για αναδιάταξη του χάρτη υγείας, η οποία προέβλεπε κεντρικό νοσοκομείο στην περιοχή Παχειάς Άμμου και μετατροπή των υπολοίπων σε κέντρα υγείας αστικού τύπου. Η πρόταση πέρασε από το Νομαρχιακό Συμβούλιο, αλλά ο θεσμός καταργήθηκε πριν υλοποιηθεί. Ως Δήμαρχος, επιχείρησε να την επαναφέρει (είχε μάλιστα εξασφαλίσει έτοιμη μελέτη 200 κλινών από τη ΔΕΠΑΝΟΜ, κόστους 55 εκατομμυρίων ευρώ), αλλά η πρόταση δεν έτυχε αποδοχής από πολλούς Ιεραπετρίτες, γιατρούς και εργαζομένους στο νοσοκομείο. «Αν αυτό το έργο προχωρούσε, η υγεία για την Ιεράπετρα αλλά και για το Λασίθι θα ήταν σήμερα πολύ καλύτερη», δήλωσε.
Βόρειος και Νότιος Οδικός Άξονας: η μεγάλη αδικία
Ο κ. Αναστασάκης εξέτασε τα οδικά έργα ξεκινώντας από έναν αποκαλυπτικό αριθμό: ενώ οι νομοί Ηρακλείου, Ρεθύμνου και Χανίων καλύπτονται κατά 100% (και πλέον) σε χρηματοδοτήσεις για τον ΒΟΑΚ, ο νομός Λασιθίου καλύπτεται σε λιγότερο από 30%, με μόλις 28 χιλιόμετρα (Δάρμαρο – Άγιος Νικόλαος) ενώ ο δρόμος μέχρι τη Σητεία μετρά 90 χιλιόμετρα. Μελέτες ώριμες εδώ και πέντε με έξι χρόνια, συνολικού κόστους 150 εκατομμυρίων ευρώ, παραμένουν στις καλένδες.
Στο Διευρωπαϊκό Δίκτυο (Παχειά Άμμος – Ιεράπετρα), η οριστική μελέτη ολοκληρώθηκε γύρω στο 2015 αλλά πάγωσε λόγω αντιδράσεων κατοίκων. Αδρανείς παραμένουν και τα τμήματα Ιεράπετρα – Φέρμα (μελέτη έτοιμη), Ιεράπετρα – Μύρτος (τρεις εναλλακτικές λύσεις είχαν προταθεί), Μύρτος – Βιάννος (οριστική μελέτη κατατεθειμένη) και ο νότιος οδικός άξονας στο ανατολικό κομμάτι (Πιλαλήματα – Μακρύ Γιαλός, σε προκαταρκτικά στάδια). Η μοναδική ολοκλήρωση ήταν η παράκαμψη Κουτσουρά, που δημοπρατήθηκε επί θητείας του. Ο κ. Αναστασάκης εξέφρασε τον φόβο ότι οι μεγάλες τουριστικές επενδύσεις στα νότια της Βιάννου θα προκαλέσουν δρόμους πρόσβασης από την πλευρά Ηρακλείου, αφήνοντας την Ιεράπετρα πίσω, «παρόλο που είχαμε προτεραιότητα λόγω του Διευρωπαϊκού Δικτύου».
Η κατασκευή του νέου αεροδρομίου στο Καστέλι (που αναμένεται το 2028) αποτελεί κατά τον κ. Αναστασάκη κρίσιμο ορόσημο: η βόρεια Κρήτη είναι κορεσμένη τουριστικά, η νότια ωριμάζει για ανάπτυξη, και αν η Ιεράπετρα αποκτήσει γρήγορη πρόσβαση προς το αεροδρόμιο, «η τύχη της και η ανάπτυξή της θα είναι τελείως διαφορετική».
Αντιδράσεις κατοίκων: θεμιτές αλλά όχι αποτρεπτικές
Αφιέρωσε σημαντικό χρόνο στο ζήτημα των αντιδράσεων σε αναγκαστικές απαλλοτριώσεις. Αναγνώρισε ότι είναι θεμιτές, ότι πρέπει να γίνονται διορθώσεις και να αμβλύνονται οι αντιρρήσεις. Αυτό που θεωρεί ανεπίτρεπτο είναι να μπλοκάρεται εντελώς ένα έργο. Επικαλέστηκε παραδείγματα από τη δική του θητεία (οδός Κύπρου 1984-85, νέο σχέδιο πόλεως), όπου οι αρχικές αντιδράσεις μετατράπηκαν σε υπεραξία ακινήτων. Ανέφερε επίσης ένα περιστατικό κατάπτωσης στον εθνικό δρόμο επί Νομάρχη Στρατάκη: όταν οι αρμόδιες υπηρεσίες αδρανούσαν, κάλεσαν τηλεοπτικά κανάλια, διέκοψαν την κυκλοφορία για δέκα λεπτά, ανέδειξαν το πρόβλημα πανελλαδικά και «αμέσως το ταυτοποιήσαμε». Αυτό ήταν, κατά τον ίδιο, ένα παράδειγμα δυναμικής ανάδειξης χωρίς κραυγές.
Πληθυσμιακή φθορά και το ΤΕΙ που χάθηκε
Ο κ. Αναστασάκης παρέθεσε αριθμούς: μεταξύ 2011 και 2021, ο νομός Λασιθίου έχασε 2.500 κατοίκους ενώ ο νομός Ρεθύμνου (παρόμοιου πληθυσμιακού μεγέθους, περί τις 75.000) αύξησε τον πληθυσμό του κατά 4.000.
Ένα σημαντικό κεφάλαιο αυτής της φθοράς αφορά την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η Ιεράπετρα διέθετε ΤΕΙ, το οποίο καταργήθηκε το 2013-14. Ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Αναστασάκη, μετά από μεγάλη πίεση και με κυβέρνηση Νέας Δημοκρατίας (υπουργό τον κ. Αρβανιτόπουλο), υπογράφηκε νόμος του κράτους για τη δημιουργία νέου ΤΕΙ στην Ιεράπετρα. «Για ποιο λόγο απεμπολήθηκε αυτό το ΤΕΙ;», διερωτήθηκε. «Φανταστείτε αν αυτή τη στιγμή στην Ιεράπετρα είχε 500 φοιτητές. Όλα τα μαγαζιά θα δούλευαν, τι κίνηση θα υπήρχε.» Πρόσθεσε ότι η παρουσία σχολής ανεβάζει και το πολιτιστικό επίπεδο μιας περιοχής.
Άρδευση, νερό και τα συμπληρωματικά έργα Μπραμιανών
Ο κ. Αναστασάκης χαρακτήρισε απαράδεκτο το γεγονός ότι τα συμπληρωματικά έργα του φράγματος Μπραμιανών, ενώ έχει υπογραφεί σύμβαση εδώ και ενάμιση χρόνο, δεν έχουν ξεκινήσει ακόμα. «Δεν θυμάμαι σε όλα μου τα χρόνια, και ως υπηρεσιακός παράγοντας και στα κοινά, να έχει δημοπρατηθεί έργο, να έχει υπογραφεί σύμβαση και να μην έχει έρθει εργολάβος», σχολίασε.
Ανέφερε ότι η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση είχε εκπονήσει τη «μελέτη Παυλάκη» για ενιαία διαχείριση υδάτινου δυναμικού (ύδρευση και άρδευση) σε ολόκληρο το νότιο τμήμα του νομού, από τη Ρίζα ως τα Πιλαλήματα. Η μελέτη προέβλεπε άρδευση 128.000 στρεμμάτων (έναντι 80.000 σήμερα) και εξυπηρέτηση πληθυσμού 70.000 σε περιόδους αιχμής. Τόνισε ότι ενώ οι υπόλοιποι νομοί της Κρήτης έχουν λάβει μεγάλα αρδευτικά έργα (φράγμα Ηρακλείου, ΑΔΙΚ Χανίων, φράγμα Πλατύ Ρεθύμνου), «στον νομό Λασιθίου δεν έχει γίνει κάτι μεγάλο και η Πολιτεία το χρωστάει».
Νομαρχία εναντίον Αντιπεριφέρειας
Ο κ. Αναστασάκης υποστήριξε ότι ο θεσμός της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, ιδίως για τους μικρούς νομούς, ήταν πολύ πιο αποτελεσματικός. Η Νομαρχία διέθετε δικό της προσωπικό, δικό της προϋπολογισμό, δικό της συμβούλιο. «Ήμασταν αυτεξούσιοι», είπε. Σήμερα, ο αντιπεριφερειάρχης «είναι σαν αντιδήμαρχος», επιλέγεται από τον περιφερειάρχη (που προέρχεται πάντα από Ηράκλειο ή Χανιά) και «μοιραία οι μικροί νομοί πάνε στη δεύτερη κατηγορία».
Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι παλαιότερα υπήρχε άτυπη συμφωνία μεταξύ νομαρχών, με βάση την οποία το Λασίθι λάμβανε περίπου 20% των κονδυλίων σε επίπεδο Κρήτης. Σήμερα, αναρωτήθηκε αν το ποσοστό «μπορεί να είναι και μονοψήφιο». Αναγνώρισε ωστόσο ότι ο σημερινός αντιπεριφερειάρχης καταβάλλει προσπάθεια, αλλά οι δυνατότητές του είναι πολύ περιορισμένες.
Παραλιακό μέτωπο, μουσείο και Μακρύ Γιαλός
Στα τοπικά ζητήματα, ο κ. Αναστασάκης χαρακτήρισε «απαράδεκτη» την κατάσταση του παραλιακού μετώπου της Ιεράπετρας, σημειώνοντας ότι ακόμα και η Σητεία διαθέτει καλύτερο. Εξέφρασε απορία για τη μη αξιοποίηση χρηματοδότησης περίπου 5 εκατομμυρίων ευρώ που είχε εξαγγελθεί χρόνια πριν.
Για το αρχαιολογικό μουσείο, θεώρησε απαράδεκτο μια πόλη με συνεχή παρουσία από τη μινωική εποχή να μην διαθέτει μουσείο, ενώ ο Άγιος Νικόλαος και η Σητεία έχουν. Αναφέρθηκε στα περασμένα πέντε χρόνια αποφάσεων χωροθέτησης χωρίς να υπάρχει κάποια σαφής κατάληξη.
Για τον Μακρύ Γιαλό, ξεκαθάρισε ότι η ολοκλήρωση βιολογικού καθαρισμού και αποχέτευσης αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα. Υπάρχει, σύμφωνα με τον ίδιο, έτοιμη και επικαιροποιημένη μελέτη για λιμανάκι, ενώ πρότεινε αστική συγκοινωνία μεταξύ Μακρύ Γιαλού και Ιεράπετρας κατά το πρότυπο Αγίου Νικολάου. Ανέφερε επίσης ότι υπάρχουν έτοιμες μελέτες για το λιμάνι της Γρα Λυγιάς και την παράκαμψη του οικισμού, οι οποίες βρίσκονται «στα συρτάρια πάνω από 15 χρόνια».
Η πολιτική διαδρομή
Ο Σήφης Αναστασάκης ασχολήθηκε ενεργά με τα κοινά για δεκαπέντε χρόνια. Ξεκίνησε το 1998 ως Νομαρχιακός Σύμβουλος Λασιθίου, αναλαμβάνοντας εξαρχής την ευθύνη υλοποίησης τεχνικών έργων. Επανεκλέχθηκε το 2002 (δεύτερος σε σταυρούς) και διετέλεσε Αντινομάρχης Τεχνικών Έργων (2005–2006). Στις εκλογές του 2006 αναδείχθηκε πρώτος σε σταυρούς και ανέλαβε εκ νέου τις υποδομές.
Μετά τον αδόκητο θάνατο του Νομάρχη Αντώνη Στρατάκη το 2008, εξελέγη Νομάρχης Λασιθίου από τους Νομαρχιακούς Συμβούλους της παράταξης «Λασίθι – Κοινωνία Πολιτών», καθήκοντα που άσκησε ως τον Δεκέμβριο 2010. Ήταν ο τελευταίος εκλεγμένος νομάρχης του Λασιθίου. Ως Νομάρχης, ολοκλήρωσε έργα του Γ΄ ΚΠΣ, εξασφάλισε εντάξεις στο ΠΕΠ Κρήτης και έθεσε ως βασικούς άξονες τη διεκδίκηση πόρων για τη Δ΄ Προγραμματική Περίοδο.
Με τον «Καλλικράτη» εξελέγη Δήμαρχος Ιεράπετρας επικεφαλής του συνδυασμού «Νέος Δήμος Ιεράπετρας – Βλέμμα στο μέλλον». Η θητεία του (1 Ιανουαρίου 2011 – 31 Αυγούστου 2014), διάρκειας μόλις τριάμισι ετών λόγω της τότε μεταβατικής νομοθεσίας, αποτέλεσε τον τελευταίο σταθμό μιας πολιτικής διαδρομής που σημαδεύτηκε τόσο από υλοποιημένα έργα όσο και από ανοιχτούς λογαριασμούς που, κατά τη δική του ομολογία, παραμένουν ανοιχτοί μέχρι σήμερα.
