⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Σημαντικές φορολογικές ελαφρύνσεις για ένα συγκεκριμένο, όμως όχι το σύνολο, τμήμα του αγροτικού κόσμου περιλαμβάνει η εξειδίκευση των μέτρων που ανακοίνωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από τη ΔΕΘ και παρουσίασε η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Η σχετική συνέντευξη Τύπου πραγματοποιήθηκε στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με τη συμμετοχή του υπουργού Κυριάκου Πιερρακάκη, του αναπληρωτή υπουργού Νίκου Παπαθανάση και των υφυπουργών Θάνου Πετραλιά και Δημήτρη Μαρκόπουλου.
Η σημαντικότερη νέα παρέμβαση είναι ο μηδενισμός του φορολογικού συντελεστή για τα πρώτα 20.000 ευρώ αγροτικού εισοδήματος, ενώ από τον Νοέμβριο αλλάζει και ο τρόπος επιστροφής του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο αγροτικό πετρέλαιο, με την έκπτωση να περνά πλέον απευθείας στην αντλία.
Η λεπτομερής παρουσίαση του υπουργείου, ωστόσο, αποτυπώνει και τα όρια των παρεμβάσεων. Από τους περίπου 246.000 κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, άμεση πρόσθετη φορολογική ελάφρυνση από το νέο μηδενικό συντελεστή θα δουν περίπου 47.000. Οι περισσότεροι δεν χάνουν κάποιο υφιστάμενο όφελος, αλλά δεν αποκτούν πρόσθετο φορολογικό κέρδος από το συγκεκριμένο μέτρο, επειδή τα δηλωθέντα εισοδήματά τους βρίσκονται ήδη κάτω από τα σημερινά αφορολόγητα όρια.
Αυτό αποτελεί και το βασικό στοιχείο που χρειάζεται να κρατήσει κανείς πίσω από τον γενικό τίτλο περί «μηδενικού φόρου έως 20.000 ευρώ».
Ποιοι αγρότες αποκτούν μηδενικό φορολογικό συντελεστή
Το νέο μέτρο αφορά αποκλειστικά τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες – φυσικά πρόσωπα, για τους οποίους περισσότερο από το 50% του συνολικού εισοδήματος προέρχεται από αγροτική δραστηριότητα.
Για αυτούς μηδενίζεται ο φορολογικός συντελεστής στο τμήμα του εισοδήματος έως τις 20.000 ευρώ. Η αλλαγή εφαρμόζεται ήδη για το φορολογικό έτος 2026, άρα θα αποτυπωθεί στις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2027.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το υπουργείο, στην κατηγορία αυτή βρίσκονται συνολικά 245.907 φυσικά πρόσωπα. Από αυτούς, όμως, οι 47.091 βρίσκονται σήμερα πάνω από το αφορολόγητο όριο και επομένως είναι εκείνοι που θα δουν πραγματική πρόσθετη μείωση φόρου από τη νέα ρύθμιση.
Η διαφορά γίνεται πολύ πιο κατανοητή μέσα από το νέο αφορολόγητο όριο.
Για έναν κατά κύριο επάγγελμα αγρότη χωρίς παιδιά, το ουσιαστικό αφορολόγητο αυξάνεται από 8.633 ευρώ σε 22.204 ευρώ. Το μέγιστο ετήσιο φορολογικό όφελος φτάνει τα 2.900 ευρώ.
Το υπουργείο εκτιμά το δημοσιονομικό κόστος της παρέμβασης σε 87 εκατ. ευρώ για το πρώτο έτος και σε περίπου 56 εκατ. ευρώ ετησίως από το 2028 και μετά.
Έχει επίσης ενδιαφέρον ένα ακόμη στοιχείο: οι περίπου 47.000 αγρότες που ωφελούνται άμεσα δηλώνουν περίπου 850 εκατ. ευρώ από τα συνολικά 1,5 δισ. ευρώ αγροτικού εισοδήματος, δηλαδή περίπου το 56% του συνολικού δηλωμένου εισοδήματος των κατά κύριο επάγγελμα αγροτών.
Από μηδενικό φόρο μέχρι όφελος 2.900 ευρώ – Τα παραδείγματα
Η εξειδίκευση του υπουργείου περιλαμβάνει συγκεκριμένα παραδείγματα, τα οποία δείχνουν καλύτερα τη διαφορά.
Ένας αγρότης χωρίς παιδιά με ετήσιο εισόδημα 15.000 ευρώ, ο οποίος μέχρι σήμερα πλήρωνε φόρο 1.183 ευρώ, πλέον δεν θα πληρώνει φόρο εισοδήματος.
Αγρότης με δύο παιδιά και ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ, ο οποίος πλήρωνε 1.540 ευρώ, επίσης μηδενίζει τον φόρο του.
Ακόμη μεγαλύτερη σε απόλυτο ποσό είναι η διαφορά για κάποιον με υψηλότερο εισόδημα. Αγρότης χωρίς παιδιά με ετήσιο εισόδημα 30.000 ευρώ, από φόρο 5.083 ευρώ θα πέσει στα 2.183 ευρώ, εξασφαλίζοντας το μέγιστο όφελος των 2.900 ευρώ ετησίως.
Συνεπώς, το «μηδενικός φόρος έως 20.000 ευρώ» δεν σημαίνει ότι ένας αγρότης που δηλώνει 25.000 ή 30.000 ευρώ αποκλείεται από το μέτρο. Το πρώτο τμήμα του εισοδήματός του ευνοείται από τη νέα κλίμακα και ο ίδιος εξακολουθεί να έχει σημαντική μείωση του συνολικού φόρου, με ανώτατο όφελος τα 2.900 ευρώ.
Ποιοι δεν κερδίζουν από τον νέο μηδενικό συντελεστή
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της εξειδίκευσης.
Από τους 245.907 κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, περίπου 198.800 δεν θα έχουν πρόσθετη μείωση φόρου από τη συγκεκριμένη αλλαγή. Ο βασικός λόγος είναι ότι ένα πολύ μεγάλο μέρος του αγροτικού κόσμου δηλώνει τόσο χαμηλό εισόδημα ώστε ήδη δεν κατέβαλλε φόρο εισοδήματος.
Για παράδειγμα, στον αναλυτικό πίνακα του υπουργείου εμφανίζονται πάνω από 64.000 κατά κύριο επάγγελμα αγρότες με εισόδημα έως 1.000 ευρώ, περίπου 20.700 μεταξύ 1.000 και 2.000 ευρώ και σχεδόν 19.700 μεταξύ 2.000 και 3.000 ευρώ. Στις χαμηλές αυτές εισοδηματικές κατηγορίες η νέα μείωση φόρου είναι μηδενική, απλώς επειδή δεν υπήρχε φόρος για να μειωθεί.
Άρα, η κυβερνητική παρέμβαση είναι ιδιαίτερα ισχυρή για έναν παραγωγό με πραγματικό φορολογητέο εισόδημα της τάξης των 10.000-30.000 ευρώ, αλλά έχει ελάχιστη ή μηδενική άμεση αξία για τον αγρότη που εμφανίζει πολύ χαμηλό ετήσιο εισόδημα.
Υπάρχει και μία δεύτερη σαφής εξαίρεση: η ρύθμιση αφορά κατά κύριο επάγγελμα αγρότες. Κάποιος που έχει αγροτική παραγωγή αλλά δεν καλύπτει την προϋπόθεση να προέρχεται από αυτή περισσότερο από το 50% του εισοδήματός του δεν εντάσσεται στο συγκεκριμένο προνομιακό καθεστώς.
Συνεπώς, περισσότερο ακριβής περιγραφή του μέτρου είναι ότι δημιουργείται ένα πολύ μεγαλύτερο φορολογικό «μαξιλάρι» για τους επαγγελματίες παραγωγούς που εμφανίζουν ουσιαστικό αγροτικό εισόδημα – όχι ότι μηδενίζεται ο φόρος για κάθε πρόσωπο που ασκεί αγροτική δραστηριότητα.
Αγροτικό πετρέλαιο: η επιστροφή του ΕΦΚ περνά στην αντλία
Η δεύτερη παρέμβαση που αφορά άμεσα τον αγροτικό κόσμο είναι η αλλαγή στον τρόπο επιστροφής του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο.
Από τον Νοέμβριο του 2026 η επιστροφή του ΕΦΚ θα γίνεται στην αντλία, ώστε ο παραγωγός να αγοράζει εξαρχής φθηνότερα το αγροτικό πετρέλαιο και να μη χρειάζεται να περιμένει μεταγενέστερη επιστροφή χρημάτων. Το συγκεκριμένο μέτρο περιλαμβάνεται στα ήδη θεσμοθετημένα μέτρα που δεν έχουν ακόμη αποδοθεί.
Η σημερινή εξειδίκευση προσθέτει όμως μια κρίσιμη λεπτομέρεια: επειδή ο ΕΦΚ θα αφαιρείται στην αντλία, δεν θα καταβάλλεται ούτε ο ΦΠΑ που αντιστοιχεί πάνω στον συγκεκριμένο φόρο.
Συνολικά, σύμφωνα με το υπουργείο, η ελάφρυνση φτάνει τα 50,8 λεπτά ανά λίτρο: τα 41 λεπτά αντιστοιχούν στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης και ακόμη 9,8 λεπτά στον ΦΠΑ που επιβαλλόταν πάνω στον ΕΦΚ.
Αυτό είναι ίσως το πιο άμεσο μέτρο για την καθημερινή ρευστότητα των παραγωγών. Δεν αφορά το φορολογικό αποτέλεσμα στο τέλος της χρονιάς αλλά το πραγματικό κόστος κάθε γεμίσματος του τρακτέρ και των υπόλοιπων αγροτικών μηχανημάτων.
Για έναν παραγωγό με μεγάλη κατανάλωση πετρελαίου η επίπτωση μπορεί επομένως να είναι αισθητή. Το ακριβές ετήσιο κέρδος θα εξαρτηθεί από τα επιλέξιμα λίτρα που αντιστοιχούν σε κάθε εκμετάλλευση.
Τι «χάνουν» οι αγρότες – περισσότερο περιορισμοί παρά νέες επιβαρύνσεις
Από το πακέτο που παρουσιάστηκε σήμερα δεν προκύπτει κάποια νέα φορολογική επιβάρυνση ειδικά για τους αγρότες.
Υπάρχουν, όμως, σημαντικά όρια.
Πρώτον, το εντυπωσιακότερο μέτρο, ο μηδενικός συντελεστής έως 20.000 ευρώ, αφήνει χωρίς πρόσθετο φορολογικό όφελος περίπου τέσσερις στους πέντε κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, καθώς οι περισσότεροι βρίσκονται ήδη κάτω από το υφιστάμενο αφορολόγητο.
Δεύτερον, αποκλείονται όσοι έχουν αγροτικό εισόδημα αλλά δεν αναγνωρίζονται ως κατά κύριο επάγγελμα αγρότες με πάνω από το 50% του εισοδήματός τους να προέρχεται από αγροτική δραστηριότητα.
Τρίτον, στο πακέτο του Υπουργείου Οικονομικών δεν παρουσιάζεται νέα οριζόντια παρέμβαση για άλλα μεγάλα στοιχεία του κόστους παραγωγής, όπως λιπάσματα, φυτοφάρμακα, ζωοτροφές, αγροτικό ηλεκτρικό ρεύμα ή ασφαλιστικές εισφορές των ίδιων των αγροτών. Η ουσιαστική νέα παρέμβαση στο άμεσο κόστος παραγωγής είναι το πετρέλαιο.
Επίσης, η νέα μείωση ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5% στον ιδιωτικό τομέα δεν αποτελεί μείωση εργοδοτικού κόστους για έναν αγρότη που απασχολεί προσωπικό. Η εξειδίκευση διευκρινίζει ότι ολόκληρη η μείωση θα γίνει στις εισφορές του εργαζομένου.
Παράλληλα, ο κατώτατος μισθός θα αυξηθεί σταδιακά στα 1.000 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028, μετά από αυξήσεις τον Απρίλιο του 2027 και τον Ιανουάριο του 2028. Για αγροτικές επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν σημαντικό αριθμό μισθωτών, επομένως, το εργατικό κόστος μπορεί να κινηθεί ανοδικά χωρίς αντίστοιχη μείωση των εργοδοτικών εισφορών από το συγκεκριμένο μέτρο.
Αυτό δεν αναιρεί τη συνολική φορολογική ελάφρυνση, αλλά αποτελεί παράγοντα που πρέπει να συνυπολογιστεί ιδιαίτερα σε καλλιέργειες έντασης εργασίας, όπως τα κηπευτικά και τα θερμοκήπια.
Τα υπόλοιπα μέτρα που μπορεί να αφορούν έμμεσα έναν αγρότη
Πέρα από τις δύο καθαρά αγροτικές παρεμβάσεις, αρκετά από τα υπόλοιπα μέτρα της ΔΕΘ μπορούν να έχουν εφαρμογή και στα αγροτικά νοικοκυριά, χωρίς όμως να δίνονται λόγω της ιδιότητας του παραγωγού.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο ΕΝΦΙΑ. Από το 2027 καταργείται σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία. Με τη νέα επέκταση προστίθενται 131 οικισμοί και περίπου 62.000 ιδιοκτήτες, ενώ συνολικά το καθεστώς κατάργησης θα καλύπτει 12.855 οικισμούς. Πρόκειται για μέτρο με προφανή γεωγραφική επικάλυψη με τον αγροτικό πληθυσμό, αφού μεγάλο μέρος των επαγγελματιών παραγωγών κατοικεί σε μικρούς οικισμούς της περιφέρειας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον αγροτικό χώρο έχει και ο γενικότερος ενεργειακός σχεδιασμός. Το υπουργείο θέτει στόχο σταδιακής μείωσης της λιανικής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας κατά 30% μεταξύ 2027 και 2029, μέσω επενδύσεων σε δίκτυα, αποθήκευση, ανανεώσιμες πηγές και εξοικονόμηση ενέργειας.
Εφόσον η μείωση αυτή μεταφερθεί πράγματι στα επαγγελματικά τιμολόγια, θα έχει προφανή σημασία για ενεργοβόρες αγροτικές δραστηριότητες — από αντλιοστάσια και αρδευτικές γεωτρήσεις μέχρι θερμοκήπια, ψυγεία και συσκευαστήρια. Πρόκειται όμως προς το παρόν για γενικό στόχο ενεργειακής πολιτικής και όχι για ειδική έκπτωση αγροτικού ρεύματος, κάτι που χρειάζεται να διαχωρίζεται.
Τέλος, οι αγρότες που δραστηριοποιούνται μέσω εταιρικών ή άλλων επιχειρηματικών σχημάτων μπορούν δυνητικά να επηρεαστούν από το νέο δανειοδοτικό και εγγυοδοτικό πρόγραμμα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Το πρόγραμμα διαθέτει 1,5 δισ. ευρώ μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και, με τραπεζική μόχλευση, προβλέπεται να κινητοποιήσει δάνεια συνολικού ύψους έως 5 δισ. ευρώ. Αντίστοιχα, προβλέπονται ταχύτερες αποσβέσεις επενδύσεων σε μηχανολογικό εξοπλισμό, από δεκαετία σε εξαετία, για εξοπλισμό που αποκτάται από το φορολογικό έτος 2027.
Η συνολική εικόνα
Η εξειδίκευση των μέτρων δείχνει ότι το μεγαλύτερο κέρδος συγκεντρώνεται στους επαγγελματίες αγρότες με πραγματικό φορολογητέο εισόδημα πάνω από τα σημερινά αφορολόγητα όρια. Για αυτούς η φορολογική ελάφρυνση είναι σημαντική και μπορεί να φτάσει τα 2.900 ευρώ ετησίως.
Το δεύτερο, περισσότερο οριζόντιο όφελος είναι το αγροτικό πετρέλαιο. Η επιστροφή του ΕΦΚ στην αντλία, μαζί με την απαλλαγή από τον ΦΠΑ που αναλογεί στον ίδιο τον φόρο, μεταφράζεται σύμφωνα με το υπουργείο σε ελάφρυνση 50,8 λεπτών ανά λίτρο, έχοντας άμεση επίδραση στη ρευστότητα του παραγωγού.
Από την άλλη, τα στοιχεία του ίδιου του υπουργείου περιορίζουν σημαντικά την εικόνα μιας καθολικής φορολογικής ελάφρυνσης του αγροτικού κόσμου: μόλις 47.091 από τους 245.907 κατά κύριο επάγγελμα αγρότες αποκτούν πρόσθετο όφελος από τον νέο μηδενικό φορολογικό συντελεστή. ΔΕΘ-2026-fn8.pdfPDF Οι υπόλοιποι δεν ζημιώνονται από το μέτρο· απλώς βρίσκονται ήδη σε τόσο χαμηλά δηλωμένα εισοδήματα ώστε η νέα φορολογική κλίμακα δεν τους δίνει κάτι περισσότερο.
Αυτό ίσως είναι και το σημαντικότερο συμπέρασμα πίσω από τους αριθμούς: η κυβέρνηση επιχειρεί με τη φορολογική αλλαγή να ενισχύσει πρωτίστως τον ενεργό, επαγγελματικό και φορολογικά εμφανή παραγωγό, ενώ για το μεγαλύτερο κομμάτι του αγροτικού πληθυσμού —εκεί όπου τα δηλωμένα εισοδήματα είναι πολύ χαμηλά— το κρίσιμο ερώτημα εξακολουθεί να βρίσκεται περισσότερο στο κόστος παραγωγής και στην πραγματική κερδοφορία της εκμετάλλευσης παρά στον φόρο εισοδήματος.
