⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Υπάρχουν εκπομπές που ξεκινούν στις αρχές του καλοκαιριού και τελειώνουν στο τέλος. Υπάρχουν εκπομπές που γεμίζουν τον αέρα των FM, κάνουν ένα μπαμ και σβήνουν. Και μετά υπάρχει το «Καλοκαίρι στο Νότο», που ξεκίνησε πριν είκοσι τρία χρόνια στην Ιεράπετρα με ένα ταλαιπωρημένο cd-player και Duran Duran, και με κάποιο τρόπο κατάφερε να μετατρέψει γιαγιάδες σε action heroes, κρητικά χωριά σε σκηνικά blockbuster, και promo-videos σε πανελλήνια γεγονότα. Αν δεν τους ξέρεις, κάτι λάθος κάνεις με το καλοκαίρι σου. Εμείς στο Ράδιο Λασίθι δεν μπορούμε να τους ξεχάσουμε γιατί μας θυμίζουν διαρκώς την παρουσία τους με την κόρνα από το διπλανό studio του Madness 95.
Ο Γιώργος Μπαλοθιάρης και η Γωγώ Βερίγου, αυτοί οι δύο που κάθε χρόνο λένε «φέτος θα το πάμε πιο ήρεμα» κι ύστερα γυρίζουν βίντεο που καταλήγουν σε δελτία ειδήσεων σταθμών οι οποίοι κανονικά δεν ξέρουν καν πού πέφτει η Ιεράπετρα, επέστρεψαν. Η 23η σεζόν είναι εδώ, μεταδίδεται ζωντανά από τον Madness 95 στο Λασίθι, τον Up 92,9 στο Ηράκλειο, τον Ήχος 94,2 στο Ρέθυμνο και τον Fresh Radio 105 στα Χανιά, και φυσικά συνοδεύεται από αυτό που πλέον αποτελεί θεσμό: το ετήσιο βίντεο. Αυτό που σπάει το ίντερνετ, φέρνει τηλεοράσεις να τους ψάχνουν, κι αφήνει πίσω του εκατομμύρια προβολές σαν ίχνη ψίχουλα παξιμαδιού.
Φέτος, ο τίτλος είναι «Ρακοκάζανο». Και ναι, είναι ακριβώς αυτό που ακούγεται.
Το σκηνικό: Καβούσι, Ιεράπετρα. Ένα χωριό που κατοικείται αδιάλειπτα από τη νεολιθική εποχή, στους πρόποδες της Θρυπτής, εκεί που ο αρχαίος Αζοριάς σε κοιτά από ψηλά σαν ένας λόφος που τα έχει δει όλα τους τελευταίους 3.000 χρόνους αλλά δεν πίστευε ποτέ ότι θα έβλεπε γιαγιάδες να κηρύσσουν πόλεμο σε μαγαζί με σούσι. Η κεντρική πλατεία του Καβουσίου, εκεί που τα νέα φτάνουν πριν το ίντερνετ και η θεία Καλλιόπη ξέρει τι ψήφισες πριν ανοίξει η κάλπη, γίνεται το πεδίο μιας σύγκρουσης πολιτισμών που κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει.
Η υπόθεση: Ένα παραδοσιακό καφενείο. Γιαγιάδες πίσω από τον πάγκο, ρακί στα ποτήρια, ελληνικός καφές στα μπρίκια, χόρτα στα τηγάνια, κανένα μενού γιατί ποιος χρειάζεται μενού αφού η γιαγιά ξέρει τι θες πριν κάτσεις. Δίπλα, λοιπόν, ανοίγει ένα ολοκαίνουριο μαγαζί. Με ωμό ψάρι τυλιγμένο σε φύκια, πάνω σε ρύζι, με σάλτσα σόγιας. Σούσι. Στο Καβούσι. Δίπλα στο καφενείο. Δίπλα στις γιαγιάδες. Κοντά στον Αζοριά, μια αρχαία πόλη που κατέρρευσε τον 5ο αιώνα π.Χ., αν και η δική της κατάρρευση ίσως και να ήταν πολύ πιο ομαλή σε σχέση με αυτό που ετοιμάζεται να πέσει στο κεφάλι των νέων ιδιοκτητών.
Οι γιαγιάδες δεν κλαίνε. Οι γιαγιάδες δεν παραπονιούνται στον Δήμο. Οι γιαγιάδες αναλαμβάνουν δράση. Αυτό που ακολουθεί δεν περιγράφεται με λέξεις, αλλά δεν χρειάζεται, γιατί το βίντεο δεν έχει ούτε μία. Κυριολεκτικά. Μηδέν διάλογοι, μηδέν ομιλίες, μηδέν υπότιτλοι. Μόνο πλάνα. Και μουσική. Η μουσική αυτή λοιπόν, είναι μια κρητική εκδοχή του «Freestyler» των Bomfunk MC’s, τραγουδημένη εξ ολοκλήρου από γιαγιάδες, με στίχους που ανακηρύσσουν πως στο χωριό κάνουν κουμάντο, η ρακί ρέει, κάποιος απαγάγεται, κότες αναζητούνται, μέλισσες τρυγούνται, και για σούσι ούτε λόγος. Γιατί εδώ «είναι Κρήτη μπρό».
Κι αυτό, κατά κάποιον τρόπο, εξηγεί τα πάντα.
Αν δεν γνωρίζεις το «Καλοκαίρι στο Νότο», ας κάνουμε μια σύντομη αναδρομή: Γιαγιάδες σε Κρητικό Survivor. Γιαγιάδες σε κρητικό Casa de Papel. Γιαγιάδες σε Thriller. Γιαγιάδες τύπου γκάνγκστερ σε βεντέτα κατά trappers. Γιαγιάδες Rakibusters σε πέντε χώρες εν μέσω πανδημίας. Γιαγιάδες ντυμένες Darth Vader που στέλνουν ντολμαδάκια στο διάστημα πέρυσι. Και τώρα, γιαγιάδες MC’s που ραπάρουν πάνω σε φινλανδικό ηλεκτρονικό χτύπημα ενώ εκτοπίζουν ένα μαγαζί σούσι ακριβώς δίπλα στη μνημειακή ελιά του Αζοριά. Τα βίντεο της εκπομπής μαζεύουν εκατομμύρια προβολές, φτάνουν σε κεντρικά δελτία ειδήσεων, προκαλούν αφιερώματα σε εφημερίδες και sites πανελλαδικής εμβέλειας, και βάζουν χωριά του Λασιθίου στον χάρτη με τρόπο που δεν κατάφερε κανένα ΕΣΠΑ.
Το φετινό βίντεο χτυπά εκεί που πονάει: στη σύγκρουση ανάμεσα στο ωμό ψάρι και το ωμή φρέσκια ρακί, ανάμεσα στο εικονογραφημένο μενού με τα ρολάκια και τη γιαγιά που δεν χρειάζεται μενού, ανάμεσα στα ξυλάκια και το μεζεδάκι που σερβίρεται με χέρι που ξέρει τι κάνει εδώ και εβδομήντα χρόνια. Η σύγκρουση αποδίδεται αποκλειστικά μέσα από εικόνα, ρυθμό και μουσική, χωρίς λόγια, σαν βωβός πόλεμος που κρίθηκε πριν καν ξεκινήσει. Στο τέλος, οι γιαγιάδες δεν αρκούνται στη νίκη. Παίρνουν και το δίπλα μαγαζί. Λογικό. Αν κάνεις «κουμάντο στο χωριό», δεν αφήνεις ούτε σπιθαμή κενή.
Τα γυρίσματα στην πλατεία του Καβουσίου, κάτω από τη Θρυπτή, δίπλα σε εκκλησίες του 15ου αιώνα και πάνω σε γη που πατούσαν οι Μινωίτες, δίνουν στο βίντεο μια ιστορική βαρύτητα που δεν μετριέται σε χρόνια αλλά σε χιλιετίες. Κι ο Αζοριάς, αυτός ο λόφος με τη μνημειακή ελιά στους πρόποδές του, γίνεται σκηνικό μιας ιστορίας τόσο αστείας που ο μόνος τρόπος να τη βλέπεις χωρίς να γελάς είναι να μην πατήσεις play.
Η εκπομπή «Καλοκαίρι στο Νότο» μεταδίδεται από Δευτέρα έως Παρασκευή, 12:00–14:00, ζωντανά σε όλη την Κρήτη μέσα από τέσσερα ραδιόφωνα: Madness 95 (Λασίθι), Up 92,9 (Ηράκλειο), Ήχος 94,2 (Ρέθυμνο), Fresh Radio 105 (Χανιά). Αν δεν ακούσεις, οι γιαγιάδες θα το μάθουν. Πάντα το μαθαίνουν.
