⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Από την περασμένη Παρασκευή, όποιος κάνει την βόλτα του στην παραλία της Ιεράπετρας παρατηρεί ένα θέαμα δεν γίνεται να περάσει απαρατήρητο. Περίπου 30 ιστιοφόρα αραγμένα το ένα δίπλα στο άλλο με σημαίες της Παλαιστίνης και προορισμό τη Γάζα. Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ιεράπετρα βιώνει κάτι τέτοιο. Το φθινόπωρο του 2025, λιγότερα σκάφη με τον ίδιο προορισμό (τη Γάζα) είχαν κάνει στάση στο λιμάνι της πόλης, αφού είχαν δεχθεί έντονες παρενοχλήσεις από το ισραηλινό ναυτικό νότια της Κρήτης. Αυτή τη φορά όμως ο στόλος είναι μεγαλύτερος και ενώ η τοπική κοινωνία παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις, παρατηρείται και ένα νέο δεδομένο: το Arctic Sunrise, το θρυλικό πλοίο της Greenpeace, που για δεκαετίες έχει ταξιδέψει από τους πάγους της Αρκτικής ως τον Ειρηνικό σε αποστολές περιβαλλοντικής προστασίας. Για ποιό λόγο βρίσκεται στην Ιεράπετρα στο πλευρό των ακτιβιστών; Η απάντηση δεν αφορά κάποια οικολογική εκστρατεία αλλά μια αποστολή με έντονη ανθρωπιστική διάσταση: τη συμμετοχή της Greenpeace στο Global Sumud Flotilla, τον μεγαλύτερο πολιτειακό θαλάσσιο στόλο που επιχειρεί να σπάσει τον ισραηλινό αποκλεισμό της Γάζας και να μεταφέρει ανθρωπιστική βοήθεια στους Παλαιστίνιους.
Η Ηρώ Τσαρμποπούλου-Φωκιανού, υπεύθυνη εκστρατείας για τους ωκεανούς στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace, μίλησε σήμερα αναλυτικά στο Ράδιο Λασίθι για την αποστολή, τις δραματικές εξελίξεις που ακολούθησαν το ρεσάλτο ισραηλινών ναυτικών δυνάμεων στις 29 Απριλίου, τη θέση της ελληνικής κυβέρνησης και την προοπτική νέου απόπλου τις επόμενες ημέρες, με ελληνικό στόλο πέντε σκαφών να ετοιμάζεται από τη Σύρο.
Η Greenpeace ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα
Η κ. Τσαρμποπούλου-Φωκιανού, κοινωνική ανθρωπολόγος με σπουδές στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και μεταπτυχιακή ειδίκευση στην πολιτική για την ευζωία ζώων στο Πανεπιστήμιο Hartpury της Βρετανίας, βρίσκεται στη Greenpeace Ελλάδας από τον Σεπτέμβριο του 2025 ως υπεύθυνη εκστρατείας για τους ωκεανούς. Η ίδια εξήγησε ότι η συμμετοχή της Greenpeace στο Global Sumud Flotilla δεν ήταν μια αυτοσχέδια απόφαση, αλλά αποτέλεσε ανταπόκριση σε κάλεσμα της οργάνωσης που συντονίζει τον στόλο. «Ήταν μεγάλη μας τιμή και μεγάλη μας χαρά να ανταποκριθούμε στο κάλεσμα που έκανε το Global Sumud Flotilla», τόνισε, εξηγώντας ότι η Greenpeace προσφέρει αυτό που γνωρίζει καλύτερα: «αστική και επιχειρησιακή υποστήριξη» στα υπόλοιπα πλοία.
Η θέση της Greenpeace, όπως την ανέλυσε η κ. Τσαρμποπούλου-Φωκιανού, δεν αφορά μόνο την ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα αλλά εκτείνεται και στην περιβαλλοντική καταστροφή που τη συνοδεύει. «Δεν μιλάμε μόνο για τον χαμό πάρα πολλών ανθρώπων, μιλάμε και για μία απόλυτη καταστροφή του περιβάλλοντος ως όπλο πολέμου», σημείωσε, δίνοντας έτσι τη σύνδεση μεταξύ της περιβαλλοντικής αποστολής της οργάνωσης και της παρουσίας της σε μια ανθρωπιστική αποστολή.
Από τη Βαρκελώνη στην Ιεράπετρα
Ο στόλος του Global Sumud Flotilla απέπλευσε στις 12 Απριλίου 2026 από τη Βαρκελώνη με περισσότερα από 70 σκάφη, πάνω από 1.000 συμμετέχοντες από δεκάδες χώρες (μεταξύ αυτών γιατροί, εκπαιδευτικοί και εθελοντές ανοικοδόμησης), με ενδιάμεσους σταθμούς τις Συρακούσες στη Σικελία και την Ιεράπετρα. Ο ρόλος του Arctic Sunrise ήταν η τεχνική και επιχειρησιακή θαλάσσια υποστήριξη, ώστε τα σκάφη να διασχίσουν με ασφάλεια τη Μεσόγειο πριν ολοκληρώσουν τα τελευταία 200 ναυτικά μίλια προς τις ακτές της Γάζας.
Ωστόσο, το βράδυ της 29ης Απριλίου τα σχέδια ανατράπηκαν δραματικά. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της κ. Τσαρμποπούλου-Φωκιανού, ισραηλινές ναυτικές δυνάμεις πραγματοποίησαν ρεσάλτο σε πλοία του στόλου σε διεθνή ύδατα, 45 ναυτικά μίλια δυτικά των Κυθήρων και 600 ναυτικά μίλια μακριά από τη Γάζα. Περίπου 175 ακτιβιστές κρατήθηκαν, πάνω από 20 πλοία ακινητοποιήθηκαν, ενώ σύμφωνα με την Greenpeace, οι ισραηλινές δυνάμεις παρεμπόδισαν τις θαλάσσιες επικοινωνίες, συμπεριλαμβανομένων των καναλιών έκτακτης ανάγκης SOS.
«Πειρατικές ενέργειες» και παράνομες κρατήσεις
Η κ. Τσαρμποπούλου-Φωκιανού χαρακτήρισε τα γεγονότα ρητά ως «πειρατικές ενέργειες», υπογραμμίζοντας ότι ο στόλος αποτελεί νόμιμη ανθρωπιστική πρωτοβουλία, βασισμένη στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), η οποία κατοχυρώνει το δικαίωμα ασφαλούς διέλευσης. «Δεν υπάρχει καμία νομοθεσία που να επιτρέπει σε ένα κράτος να κάνει ρεσάλτο σε πλοία στα οποία επιβαίνουν πολίτες», τόνισε.
Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε για το γεγονός ότι το ρεσάλτο συνέβη μέσα στην ελληνική ζώνη έρευνας και διάσωσης (SAR), θέτοντας κρίσιμα ερωτήματα για τη στάση της ελληνικής πλευράς. «Το πώς επετράπη στις ισραηλινές πολεμικές δυνάμεις να μπουν στα ελληνικά χωρικά ύδατα, να απαγάγουν ανθρώπους και να αφήσουν ακυβέρνητα 20 πλοία, είναι πράγματα που προκαλούν τεράστια ανησυχία», είπε χαρακτηριστικά. Η ίδια ανέφερε ότι η Greenpeace, σε συντονισμό με το Global Sumud Flotilla και το March to Gaza Greece, έχει αποστείλει επιστολές στο Υπουργείο Εξωτερικών ζητώντας αφενός την απελευθέρωση των κρατουμένων και αφετέρου τη διασφάλιση του απόπλου, χωρίς ωστόσο να μπορεί ακόμη να εκτιμήσει αν αυτές οι παρεμβάσεις θα εισακουστούν.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ενώ οι 173 από τους 175 κρατούμενους αποβιβάστηκαν τελικά στην Κρήτη, δύο ακτιβιστές μεταφέρθηκαν στο Ισραήλ: ο Ισπανός-Παλαιστίνιος Saif Abu Keshek και ο Βραζιλιάνος Thiago Ávila, μέλη της καθοδηγητικής επιτροπής του Global Sumud Flotilla. Οι δύο κρατούμενοι ξεκίνησαν απεργία πείνας και, σύμφωνα με μαρτυρίες που μεταδίδονται από διεθνή μέσα, ο Ávila καταγγέλλει ότι υπέστη σωματική βία κατά τη σύλληψή του.
Ελληνικός στόλος από τη Σύρο
Σε ό,τι αφορά τις επόμενες κινήσεις, η κ. Τσαρμποπούλου-Φωκιανού τόνισε ότι στη Σύρο ετοιμάζεται ένας ελληνικός στόλος πέντε σκαφών, στα οποία συμμετέχουν εκτός από Έλληνες και διεθνείς ακτιβιστές (από Καναδά, Αγγλία και αλλού), ο οποίος αναμένεται να αποπλεύσει τις αμέσως επόμενες ημέρες, εφόσον το επιτρέψουν οι καιρικές συνθήκες. Το Arctic Sunrise παραμένει στην Ιεράπετρα, παρέχοντας επιχειρησιακή υποστήριξη, ενώ η τελική απόφαση για τον τρόπο και τον χρόνο απόπλου ανήκει στη διοργάνωση του Global Sumud Flotilla.
Η ίδια διευκρίνισε ότι ο ρόλος της Greenpeace στην αποστολή είναι «υποστηρικτικός» και ότι η οργάνωση ακολουθεί τις αποφάσεις που λαμβάνονται κεντρικά, αποδίδοντας τα εύσημα στους ανθρώπους που «τρέχουν» την πρωτοβουλία τόσο σε διεθνές επίπεδο όσο και στο ελληνικό παράρτημα.
«Δεν υπάρχει περιβαλλοντική δικαιοσύνη χωρίς ειρήνη»
Κλείνοντας τη συνέντευξή της, η υπεύθυνη εκστρατείας της Greenpeace Ελλάδας αποτύπωσε τη θέση της οργάνωσης σε μια φράση που λειτουργεί ταυτόχρονα ως πολιτική δήλωση και ως απάντηση σε όσους αναρωτιούνται γιατί μια περιβαλλοντική οργάνωση εμπλέκεται σε μια τέτοια αποστολή: «Δεν υπάρχει περιβαλλοντική δικαιοσύνη χωρίς ειρήνη. Και θα είμαστε μέσα, ως το τέλος, στο πλάι των ανθρώπων, της ειρήνης και της ελευθερίας». Στο μεταξύ, το Arctic Sunrise παραμένει αγκυροβολημένο στην Ιεράπετρα, ορατό υπενθυμίζοντας σε κάθε περαστικό ότι η νοτιοανατολική Κρήτη βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο σταυροδρόμι μιας διεθνούς ανθρωπιστικής αποστολής.
