Μία εβδομάδα αφότου η κακοκαιρία έριξε στο Τζερμιάδο περισσότερα από 400 χιλιοστά βροχής σε τέσσερις ημέρες και σκέπασε με νερό χιλιάδες στρέμματα καλλιεργειών στο Οροπέδιο Λασιθίου, η Κάλια Χατζάκη, μόνιμη κάτοικος της περιοχής, εκπαιδευτικός και σύζυγος αγρότη, περιέγραψε την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου στο Ράδιο Λασίθι έναν κάμπο όπου η φετινή σοδειά έχει χαθεί σχεδόν ολόκληρη, το νερό και η λάσπη παραμένουν σε πολλά σημεία και οι οικογένειες μπαίνουν στον χειμώνα χωρίς εισόδημα. Τη ζημιά στο δικό της νοικοκυριό, μια πενταμελή οικογένεια που καλλιεργεί πατάτες και κηπευτικά, την υπολογίζει σε περίπου 130.000 ευρώ.
Η πλημμύρα βρήκε τον κάμπο στην αρχή της συγκομιδής. Οι βροχές της άνοιξης είχαν καθυστερήσει φέτος τη φύτευση της πατάτας, με τον κύριο όγκο να μπαίνει στο χώμα από τα τέλη Μαΐου έως τα μέσα Ιουνίου, όπως καταγράφει τεχνικό δελτίο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, και έτσι, κατά την κ. Χατζάκη, οι παραγωγοί δεν πρόλαβαν να ξεκινήσουν την εξαγωγή. Η ίδια κάνει λόγο για καταστροφή 80% με 90% στην πατάτα και 70% με 80% στα κηπευτικά, ενώ ο ΕΛΓΑ Κρήτης εκτιμά ότι έχουν επηρεαστεί 8.000 με 9.000 στρέμματα πατάτας και άλλων υπαίθριων κηπευτικών.
Το ζητούμενο για τους παραγωγούς είναι πλέον πώς και πότε θα αποζημιωθούν. Οι αγρότες ζητούν αποζημίωση στο 100% με κρατική αρωγή και όχι μέσω της συνήθους διαδικασίας του ΕΛΓΑ, επειδή ο κανονισμός του οργανισμού αφήνει εκτός κάλυψης μεγάλο μέρος της ζημιάς: θέτει χρονικό όριο στην ασφάλιση των υπαίθριων καλλιεργειών, προϋποθέτει πιστοποιημένο πατατόσπορο και δεν καλύπτει εκτάσεις που δεν έχουν δηλωθεί στο ΟΣΔΕ. Η κ. Χατζάκη ζήτησε επιπλέον να καταβληθούν τα χρήματα μέσα σε 30 ημέρες, να δοθούν έκτακτα επιδόματα θέρμανσης και διαβίωσης, να «παγώσουν» οι οφειλές των πληγέντων και να προσληφθεί ψυχολόγος στον Δήμο, ενώ απέδωσε ευθύνες στη δημόσια διοίκηση για έλλειψη προετοιμασίας και συντονισμού. Ο δήμαρχος Οροπεδίου Λασιθίου Γιώργος Αθανασάκης, που είχε μιλήσει στον σταθμό την Τρίτη 6 Οκτωβρίου, υποστήριξε αντίθετα ότι η καταστροφή δεν μπορούσε να αποφευχθεί, λόγω του όγκου του νερού.
Το πρωί της Πέμπτης, όπως είπε η κ. Χατζάκη, το θερμόμετρο στο Οροπέδιο έδειχνε δύο βαθμούς. Την προηγούμενη ημέρα είχε φτάσει στην οικογένεια ο λογαριασμός του νερού για το χωράφι: 3.500 ευρώ.
Η ζημιά στον κάμπο: χαμένη σοδειά και αλυσιδωτές επιπτώσεις στην τοπική οικονομία
Ο σύζυγος της κ. Χατζάκη καλλιεργεί πατάτες και κηπευτικά, μεταξύ των οποίων μαρούλια, λάχανα και παντζάρια. Σε άλλες χρονιές, όπως εξήγησε, οι παραγωγοί μπορεί να είχαν ήδη βγάλει μέρος της πατάτας. Φέτος η καλλιεργητική περίοδος πήγε πίσω εξαιτίας των πλημμυρικών φαινομένων της άνοιξης και η βροχή έπεσε ακριβώς τη στιγμή που ετοιμάζονταν να ξεκινήσουν. Και στο κυβερνητικό κλιμάκιο που επισκέφθηκε την περιοχή τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου παραγωγοί είπαν, σύμφωνα με δημοσιεύματα, ότι δεν είχε συγκομιστεί ούτε το 20% της παραγωγής. Το Οροπέδιο έχει πλημμυρίσει πολλές φορές στο παρελθόν, σημείωσε η κ. Χατζάκη, ποτέ όμως, κατά την ίδια, στα τέλη Σεπτεμβρίου με αρχές Οκτωβρίου, δηλαδή στη χειρότερη στιγμή για την παραγωγή.
Η απώλεια δεν αφορά μόνο τους αγρότες. Το Οροπέδιο, είπε, τροφοδοτεί αυτή την εποχή με πατάτες και κηπευτικά ολόκληρη την Κρήτη και στέλνει προϊόντα και στην Αθήνα, γι’ αυτό και περιμένει ότι η έλλειψη θα φανεί σύντομα στις τιμές, «στο ράφι του καταναλωτή». Σε κανονική χρονιά η παραγωγή πατάτας της περιοχής φτάνει τους 30.000 τόνους, σύμφωνα με στοιχεία της δημοτικής αρχής που παρατίθενται σε ερώτηση βουλευτών του ΠΑΣΟΚ τον Ιούνιο του 2025, μετά τις πλημμύρες εκείνης της άνοιξης. Για το ίδιο το Οροπέδιο, η κ. Χατζάκη περιέγραψε μια οικονομία όπου ο ένας εξαρτάται από τον άλλο: μια οικογένεια σαν τη δική της αγοράζει από την τοπική Ένωση λιπάσματα, σπόρους και άλλα εφόδια αξίας περίπου 20.000 ευρώ. Αν οι παραγωγοί δεν αποζημιωθούν, κινδυνεύουν κατά την ίδια η Ένωση, ο γεωπόνος, ο ηλεκτρολόγος που δουλεύει στον κάμπο, ακόμη και τα ιδιαίτερα μαθήματα των παιδιών.
Υπάρχει και ο φόβος της επόμενης χρονιάς. Ο αγρότης, είπε, αναρωτιέται για ποιο λόγο να ξανακαλλιεργήσει αν είναι να του πάρει πάλι τα προϊόντα το ποτάμι, και γι’ αυτό ζήτησε, πέρα από τις αποζημιώσεις, ξεχωριστή στήριξη για την επανεκκίνηση της παραγωγής. Την ίδια προτεραιότητα είχε θέσει και ο κ. Αθανασάκης: να πάρουν οι άνθρωποι χρήματα, ώστε να μπορέσουν να καλλιεργήσουν ξανά του χρόνου.
Αποζημιώσεις: γιατί οι παραγωγοί ζητούν λύση εκτός ΕΛΓΑ
Η κ. Χατζάκη ζήτησε όλες οι αποζημιώσεις να δοθούν εκτός ΕΛΓΑ, μέσω της κρατικής αρωγής, να καλύψουν το 100% της ζημιάς και να καταβληθούν μέσα στον επόμενο μήνα, με χρονοδιάγραμμα 30 ημερών. Το ίδιο αίτημα, αποζημίωση στο 100% και όχι με τη συνήθη διαδικασία του ΕΛΓΑ, έχει διατυπώσει ο Αγροτικός Σύλλογος Οροπεδίου Λασιθίου, ο οποίος ζητά και αλλαγή του κανονισμού του οργανισμού.
Ο λόγος είναι ότι ο ισχύων κανονισμός βάζει στους παραγωγούς του Οροπεδίου τουλάχιστον τρία εμπόδια. Το πρώτο είναι χρονικό. Ο Κανονισμός Ασφάλισης Φυτικής Παραγωγής του ΕΛΓΑ (ΚΥΑ 157502/2011, ΦΕΚ Β΄ 1668) ορίζει, στο κεφάλαιο των χρονικών περιορισμών, ότι δεν καλύπτονται ασφαλιστικά οι ζημιές που προκαλούνται πριν ή μετά τις ημερομηνίες έναρξης και λήξης της κάλυψης, τις οποίες καθορίζει πίνακάς του για κάθε είδος και ποικιλία καλλιέργειας
Το δεύτερο εμπόδιο αφορά τον σπόρο. Ο διευθυντής του ΕΛΓΑ Κρήτης Νίκος Δασκαλάκης, σε δηλώσεις του ανέφερε ότι η νομοθεσία απαιτεί οι καλλιέργειες να φυτεύονται με πιστοποιημένο πολλαπλασιαστικό υλικό, ενώ στο Οροπέδιο ο περισσότερος πατατόσπορος που φυτεύτηκε ήταν παραγωγής των ίδιων των αγροτών. Το τρίτο αφορά τη γη: στρέμματα που καλλιεργούνται χωρίς επίσημα έγγραφα δεν μπορούν να δηλωθούν στο ΟΣΔΕ και επομένως δεν είναι ασφαλισμένα. Ο κ. Δασκαλάκης ανέφερε ότι και τα δύο ζητήματα τέθηκαν στους υπουργούς και ότι εξετάζεται αν μπορεί να βρεθεί λύση. Για τον ίδιο λόγο ο βουλευτής Λασιθίου της ΝΔ Γιάννης Πλακιωτάκης είχε πει την Τρίτη στο Ράδιο Λασίθι ότι αναζητείται λύση ειδικά για την περιοχή, εκτός του πλαισίου του ΕΛΓΑ, ενώ ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης χαρακτήρισε από το Οροπέδιο τον κανονισμό «απαρχαιωμένο».
Από την πλευρά της κυβέρνησης, ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Γιάννης Ανδριανός, που βρέθηκε στον κάμπο με το κυβερνητικό κλιμάκιο, μίλησε για «ολική καταστροφή» της παραγωγής. Ο κ. Αθανασάκης είπε ότι οι υπουργοί είδαν θετικά το αίτημα για οριζόντια και άμεση αποζημίωση στο 100% και ότι αναζητείται πλέον ο τρόπος χρηματοδότησης. Συγκεκριμένο ποσό ή χρονοδιάγραμμα για τις αγροτικές ζημιές δεν παρουσιάστηκε στις δηλώσεις της Δευτέρας. Έχουν προαναγγελθεί, σύμφωνα με δημοσιεύματα, αναστολή φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων και πλειστηριασμών για τους πληγέντες, καθώς και πρώτη αρωγή έως 6.000 ευρώ για τις κατοικίες που έπαθαν ζημιές.
Η κ. Χατζάκη δήλωσε ότι δεν την καλύπτουν οι εξαγγελίες. «Δεν βρισκόμαστε σε μία ταινία του Κωνσταντάρα να ξεκινήσουμε τα “θα”. Εγώ θέλω αποτέλεσμα», είπε. Υποστήριξε ότι οι αγρότες του Οροπεδίου δεν έχουν λάβει ποτέ επιδοτήσεις από το κράτος και ότι τώρα είναι η πρώτη φορά που το χρειάζονται. Προειδοποίησε ότι, αν δεν τηρηθούν οι υποσχέσεις για γρήγορες διαδικασίες, οι υπουργοί θα βρουν τους κατοίκους ξανά μπροστά τους, «δυνατότερους και αποφασιστικότερους», και απέδωσε προσωπικά στον κ. Πλακιωτάκη «τη μέγιστη ευθύνη» για το αν οι αποζημιώσεις θα δοθούν γρήγορα.
Έκτακτα επιδόματα, πάγωμα οφειλών και ψυχολόγος στον Δήμο
Για την κ. Χατζάκη το πιο πιεστικό είναι οι επόμενες εβδομάδες. Η καταγραφή των ζημιών, όπως είπε ότι πληροφορήθηκε, ξεκινά τώρα και θα ολοκληρωθεί τον Δεκέμβριο, ενώ στο Οροπέδιο η θέρμανση χρειάζεται ήδη και οι οικογένειες που έχασαν τη σοδειά δεν θα έχουν να αγοράσουν πετρέλαιο ή να ψωνίσουν στο σούπερ μάρκετ. Ζήτησε γι’ αυτό έκτακτη επιδοματική πολιτική, με επίδομα θέρμανσης και επίδομα διαβίωσης, και αναστολή όλων των υποχρεώσεων των πληγέντων για νερό και ρεύμα, όχι μόνο των οικιακών αλλά και των επαγγελματικών, δηλαδή των λογαριασμών του χωραφιού.
Επέμεινε ιδιαίτερα στην ψυχική υγεία των κατοίκων. Ο άνθρωπος του Οροπεδίου, είπε, είναι δεμένος με τη γη του σαν να πρόκειται για μέλος της οικογένειας, και η καταστροφή της βιώνεται ως «διαδικασία πένθους και απώλειας». Ανέφερε ότι έχει ήδη προτείνει, εδώ και δύο ημέρες, να προσληφθεί άμεσα ψυχολόγος στον Δήμο Οροπεδίου Λασιθίου, επισημαίνοντας ότι ο Δήμος, εφόσον βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, μπορεί να προσλάβει έκτακτο προσωπικό. Συνέδεσε το ζήτημα και με το δημογραφικό: η πολιτεία, είπε, δηλώνει ότι θέλει να στηρίξει την ύπαιθρο, αλλά η ίδια δεν το βλέπει στην πράξη.
Ευθύνες και αντιπλημμυρική προστασία
Η κ. Χατζάκη ξεκίνησε τη συνέντευξη με τη διαπίστωση ότι η δημόσια διοίκηση δεν είναι προετοιμασμένη για κρίσεις αυτού του είδους και ότι τα στελέχη της χρειάζονται επιμόρφωση στην επιχειρησιακή ετοιμότητα και στη συνεργασία. Κατά τη γνώμη της, δήμαρχοι και αντιπεριφερειάρχες πίστευαν ότι το φαινόμενο θα έπληττε κυρίως τα Χανιά και το Ρέθυμνο και διαψεύστηκαν. Στο επιχείρημα ότι οι φορείς είχαν οργανωθεί αλλά ο όγκος του νερού ξεπέρασε τις δυνάμεις τους, απάντησε ότι «το νερό δεν γνωρίζει διοικητικά σύνορα» και ότι ο Δήμος Οροπεδίου Λασιθίου, ο Δήμος Χερσονήσου, η Περιφέρεια και ο Οργανισμός Ανάπτυξης Κρήτης (ΟΑΚ) έπρεπε να συνεργάζονται εδώ και χρόνια, αντί να μεταθέτουν ο ένας στον άλλο την ευθύνη. Πρότεινε ενιαίο σύστημα διαχείρισης κινδύνου και υδάτων.
Ειδικότερα, υποστήριξε ότι τα ποτάμια του Οροπεδίου δεν έχουν καθαριστεί εδώ και πολλά χρόνια και ότι για την υπερχείλιση του Μεγάλου Ποταμού, που διασχίζει τον κάμπο και κατέστρεψε καλλιέργειες σε πολλά σημεία, ευθύνεται η Περιφέρεια, στην αρμοδιότητα της οποίας ανήκει. Έθεσε και το ερώτημα πότε θα γίνουν ο καθαρισμός και τα έργα, αφού μπαίνει ο χειμώνας και η κοίτη δεν θα στεγνώσει. Για τη συζήτηση γύρω από το αν άνοιξε ή όχι το θυρόφραγμα, σχολίασε ότι είναι πρωτάκουστο να εξαρτάται σήμερα η αποστράγγιση από έναν χειροκίνητο χειρισμό, σε έναν κάμπο όπου το αποστραγγιστικό σύστημα το είχαν φτιάξει οι Ενετοί τον 17ο αιώνα.
Διαφορετική εκτίμηση έκανε ο δήμαρχος. Στο ερώτημα αν η καταστροφή θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί, ο κ. Αθανασάκης απάντησε αρνητικά: «Το νερό ήταν πάρα πολύ». Ανέφερε ότι σταθμός της περιοχής κατέγραψε 470 χιλιοστά βροχής και άλλος, στο Τζερμιάδο, 600, και εκτίμησε ότι στη νοτιοανατολική πλευρά του οροπεδίου, όπου δεν υπάρχει καταγραφή, το ύψος έφτασε από 600 έως 750 χιλιοστά. Ο σταθμός του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών στο Τζερμιάδο έχει καταγράψει 408 χιλιοστά από την 1η έως τις 5 Οκτωβρίου, από τα οποία τα 231 την πρώτη ημέρα. Για τις λίνιες(κράσπεδα), τα αποστραγγιστικά κανάλια του κάμπου, ο δήμαρχος είπε ότι είναι σε κακή κατάσταση και πρέπει να ξαναφτιαχτούν, πρόσθεσε όμως ότι ακόμη και επισκευασμένες δεν θα μπορούσαν να διοχετεύσουν τέτοιον όγκο νερού. Η αποκατάστασή τους, όπως και του περιφερειακού δικτύου, είναι κατά τον ίδιο αρμοδιότητα της Περιφέρειας.
Ως πιο επείγον πρόβλημα του Δήμου ο κ. Αθανασάκης ανέφερε την αγροτική και ορεινή οδοποιία, που έχει υποστεί μεγάλες ζημιές, με αποτέλεσμα αγρότες και κτηνοτρόφοι να δυσκολεύονται να φτάσουν σε χωράφια και ποιμνιοστάσια. Στην περιοχή εργάζονται μηχανήματα της Περιφέρειας, του Δήμου και ιδιώτη εργολάβου, ενώ ο Δήμος ετοιμάζει τεχνικά δελτία για να ζητήσει χρηματοδότηση. Το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας έχει ζητήσει από τους δήμους και την Περιφέρεια να καταθέσουν τα αιτήματά τους μέσα σε 15 ημέρες από τις 5 Οκτωβρίου, και ο ΕΛΓΑ έχει ξεκινήσει οριοθετήσεις και καταγραφές, αρχικά για το ζωικό κεφάλαιο. Για τις καλλιέργειες, η απάντηση που περιμένουν οι παραγωγοί του Οροπεδίου είναι αν θα υπάρξει ειδική ρύθμιση εκτός ΕΛΓΑ, με ποιο ποσοστό και πότε.
Last Updated on 1 ημέρα ago by energinews admin
