⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Με ομόφωνη απόφαση, το Δημοτικό Συμβούλιο Ιεράπετρας απέρριψε κατηγορηματικά την εγκατάσταση τριών αιολικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στον ορεινό όγκο της Θρυπτής, κατά τη διάρκεια μονοθεματικής έκτακτης συνεδρίασης που πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Παρασκευής, με αυξημένη συμμετοχή φορέων και πολιτών. Η συνεδρίαση σήμανε τη συσπείρωση όλων των παρατάξεων και της τοπικής κοινωνίας απέναντι σε ένα έργο που, σύμφωνα με τα στοιχεία που κατατέθηκαν, προβλέπει κατασκευές ύψους 180 μέτρων στην κορυφή του Αφέντη, εκσκαφές χιλιάδων στρεμμάτων σε δασική και προστατευόμενη περιοχή και διάνοιξη 27 χιλιομέτρων νέων δρόμων μέσα στο δίκτυο Natura 2000.
Αξίζει να σημειωθεί εξαρχής ότι σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη συνεδρίαση από τον ανεξάρτητο Δημοτικό Σύμβουλο Ανδρέα Σκουλούδη έγινε σαφές ότι το όλο εγχείρημα εγκατάστασης ανεμογεννητριών σε περιοχής του Δήμου Ιεράπετρας και Σητείας εξαιρείται του νέου χωροταξικού σχεδιασμού για τις ΑΠΕ το οποίο βρίσκεται υπό διαβούλευση και θέτει ανώτατο όριο τα 1.200 μέτρα υψόμετρου για αιολικά πάρκα, αφού έχει λάβει ήδη την τυπική έγκριση πληρότητας του φακέλου Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων της επένδυσης, όπως περιγράφεται σε σχετικό άρθρο των μεταβατικών διατάξεων του υπό διαβούλευση νομοσχεδίου.
Τι αποφασίστηκε
Το Δημοτικό Συμβούλιο εξέδωσε ομόφωνο ψήφισμα με το οποίο εκφράζει αρνητική γνώμη και δεν αποδέχεται την κατασκευή και λειτουργία αιολικών πάρκων εντός των ορίων του Δήμου, στηρίζοντας τις ομόφωνες αρνητικές αποφάσεις των κοινοτήτων Κάτω Χωριού, Ορεινού, Καβουσίου, Αγίου Στεφάνου και Αγίου Ιωάννη. Παράλληλα, αποφασίστηκε η ανάληψη κάθε νομικής ενέργειας από πλευράς Δήμου, συμπεριλαμβανομένης της προσφυγής στο Συμβούλιο της Επικρατείας, για την αποτροπή του έργου. Τέλος, αποφασίστηκε η σύσταση ευέλικτης διαπαραταξιακής επιτροπής με τη συμμετοχή εκπροσώπων τοπικών φορέων, μηχανικών και νομικών, η οποία θα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και θα ενημερώνει έγκαιρα το Δημοτικό Συμβούλιο. Η σύνθεση και οι λεπτομέρειες λειτουργίας της επιτροπής θα εγκριθούν σε προσεχή συνεδρίαση.
Τα τεχνικά δεδομένα του έργου
Ο αρμόδιος Αντιδήμαρχος Μ. Τζώρτζης, ο οποίος παρουσίασε την εισήγηση, ανέλυσε τα τεχνικά χαρακτηριστικά του σχεδιαζόμενου έργου βασιζόμενος στην Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση (ΕΟΑ) που εκπονήθηκε από την ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή. Σύμφωνα με τη μελέτη, σχεδιάζεται η εγκατάσταση πέντε ανεμογεννητριών συνολικής ισχύος 30 MW στην περιοχή «Αφέντης Παπούρα», τριών ανεμογεννητριών ισχύος 18 MW στον «Κλήρο Καψά» και μίας ανεμογεννήτριας ισχύος 6 MW στη «Ρωμανάτη». Κάθε ανεμογεννήτρια θα έχει πύργο ύψους 105 μέτρων και ρότορα διαμέτρου 150 μέτρων, φτάνοντας συνολικά τα 180 μέτρα. Οι εκτάσεις που θα δεσμευτούν ανέρχονται σε 763 στρέμματα στη Ρωμανάτη, 1.455 στρέμματα στον Κλήρο Καψά και 2.100 στρέμματα στον Αφέντη Παπούρα, ενώ προβλέπεται η διάνοιξη 27 χιλιομέτρων νέας οδοποιίας και η βελτίωση 10 χιλιομέτρων υφιστάμενου δικτύου.
Ο κ. Τζώρτζης επισήμανε ότι χθες τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το ΥΠΕΝ το προσχέδιο του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ, το οποίο θέτει ως ανώτατο υψόμετρο εγκατάστασης τα 1.200 μέτρα. Δεδομένου ότι οκτώ από τις εννέα σχεδιαζόμενες ανεμογεννήτριες βρίσκονται πάνω από αυτό το όριο, το νέο πλαίσιο θα μπορούσε να θέσει εκτός προδιαγραφών σχεδόν ολόκληρο το έργο, εφόσον οριστικοποιηθεί. Ο ίδιος πρότεινε την έκδοση ομόφωνης αρνητικής απόφασης και τη σύσταση διαπαραταξιακής επιτροπής, πρόταση που τελικά υιοθετήθηκε από το σύνολο του σώματος.
Ο Δήμαρχος και η αντιπολίτευση
Ο Δήμαρχος Ιεράπετρας Μ. Φραγκούλης δήλωσε εξοργισμένος, τονίζοντας ότι δοκιμάζεται η ίδια η δημοκρατία όταν αποφάσεις τέτοιας κλίμακας λαμβάνονται χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των τοπικών κοινωνιών. Σχολιάζοντας τα οικονομικά οφέλη των ήδη εγκατεστημένων ανεμογεννητριών στην Επισκοπή, ο κ. Φραγκούλης ανέφερε ότι ο Δήμος έχει εισπράξει μόλις 35.290 ευρώ συνολικά, ενώ οι εταιρείες απολαμβάνουν κέρδη εκατομμυρίων. Ο Δήμαρχος εξέφρασε επίσης ανοικτά τον σκεπτικισμό του απέναντι στο αφήγημα της κλιματικής αλλαγής ως κινητήρια δύναμη της πράσινης μετάβασης, χαρακτηρίζοντάς το εργαλείο εξυπηρέτησης οικονομικών συμφερόντων, και σημειώνοντας ότι αυτό που παρουσιάστηκε ως «πράσινη ανάπτυξη» οδήγησε τελικά στην περιβαλλοντική καταστροφή που βιώνει σήμερα η περιοχή. Ζήτησε ομόφωνη αρνητική ψήφο και δεσμεύτηκε ότι θα κινηθεί προς κάθε κατεύθυνση, σε συνεργασία με ειδικούς, για να σταματήσει το έργο.
Ο επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης Γ. Γουλιδάκης εξέφρασε τη θετική του έκπληξη για τη σύγκληση μονοθεματικού συμβουλίου, θυμίζοντας ωστόσο ότι αντίστοιχα αιτήματα της παράταξής του για σοβαρά ζητήματα (φράγμα Αγίου Ιωάννη, γεώτρηση Μύθων, ταχυδρομείο, Νοσοκομείο) δεν είχαν εισακουστεί στο παρελθόν. Ο κ. Γουλιδάκης ζήτησε η απόφαση να περιλαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα αντίδρασης σε περίπτωση έναρξης εργασιών και τόνισε ότι η νομική προσφυγή, η επιτροπή και η δυναμική κινητοποίηση πρέπει να προχωρήσουν παράλληλα. Σημείωσε επίσης ότι οι πολίτες της Ιεράπετρας ενημερώθηκαν πληρέστερα από τα τοπικά ΜΜΕ, παρά από τη δημοτική αρχή.
Ο επικεφαλής της ελάσσονος αντιπολίτευσης Θ. Καλαντζάκης παραδέχτηκε ότι η μη σύγκληση μονοθεματικών συμβουλίων στο παρελθόν ήταν σφάλμα, αλλά επέκρινε την απουσία των περιφερειακών συμβούλων από τη συνεδρίαση, σχολιάζοντας ότι εμφανίζονται μόνο πριν τις εκλογές. Ζήτησε να δοθεί προτεραιότητα στους εκπροσώπους φορέων και κοινοτήτων και δεσμεύτηκε για κάθετη αντίθεση της παράταξής του στο σχεδιαζόμενο έργο.
Η παρέμβαση Σκουλούδη: στοιχεία που δεν έφτασαν ποτέ στους συμβούλους
Ο ανεξάρτητος δημοτικός σύμβουλος Α. Σκουλούδης κατέθεσε νέα στοιχεία που ρίχνουν φως στη διαδικαστική πλευρά της υπόθεσης. Σύμφωνα με όσα παρουσίασε, ο πλήρης φάκελος αδειοδότησης του έργου παρελήφθη στις 4 Μαΐου 2026 από την Περιφέρεια Κρήτης και διαβιβάστηκε σε αρμόδιους υπηρεσιακούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων η Επιτροπή Περιβάλλοντος και Χωροταξίας και η Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου. Ωστόσο, η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων δεν τέθηκε ποτέ σε δημόσια διαβούλευση από τους αρμόδιους φορείς, με αποτέλεσμα ο Δήμος Ιεράπετρας και οι δημοτικοί σύμβουλοι να μην ενημερωθούν εγκαίρως. Ο κ. Σκουλούδης επισήμανε ότι η τελική προθεσμία γνωμοδότησης λήγει στις 17 Ιουνίου 2026 και ότι οι αποφάσεις που έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα από τα κοινοτικά συμβούλια δεν υποβλήθηκαν στο προβλεπόμενο από τη νομοθεσία έντυπο Δ10, γεγονός που τις καθιστά τυπικά ανίσχυρες.
Κάλεσε τα κοινοτικά συμβούλια να ξανασυνεδριάσουν εντός της νόμιμης προθεσμίας και να υποβάλουν τεκμηριωμένες ενστάσεις, ενώ παρουσίασε αναλυτικά τις 11 κατηγορίες παρεμβάσεων που προβλέπει η μελέτη, από εκσκαφές θεμελίων σε σεισμογενή περιοχή μέχρι την κατασκευή εναέριας γραμμής μεταφοράς 150 kV και τη μελλοντική εγκατάσταση σταθμών αποθήκευσης με μπαταρίες λιθίου.
Ο Γ. Προϊστάκης και η ανάδειξη του ζητήματος
Ιδιαίτερη σημασία είχε η τοποθέτηση του Γ. Προϊστάκη, εκπροσώπου του Πολιτιστικού Συλλόγου Ορεινού, ο οποίος υπήρξε ο πρώτος που ανέδειξε το ζήτημα στη δημοσιότητα. Ο κ. Προϊστάκης, πέρα από όσα είχαν ήδη διατυπωθεί, παρουσίασε ένα κρίσιμο στοιχείο: το Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο Κρήτης χαρακτηρίζει την Ιεράπετρα ως περιβαλλοντικά υποβαθμισμένη (λόγω θερμοκηπίων, κτηνοτροφικών μονάδων και θερμοηλεκτρικού σταθμού) και ως την πλέον κατάλληλη περιοχή για ανάπτυξη βιομηχανικών ΑΠΕ. Ωστόσο, τόνισε ότι το ίδιο Χωροταξικό δεν περιλαμβάνει τη Θρυπτή στις ζώνες προτεραιότητας για ΑΠΕ, αλλά προτείνει για την περιοχή ήπια τουριστική ανάπτυξη. Ο κ. Προϊστάκης ζήτησε να κληθεί εσπευσμένα στην Ιεράπετρα η μελετητική ομάδα που εκπονεί το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο, ώστε αυτό να αποτυπώσει τις κατευθύνσεις της τοπικής κοινωνίας πριν να είναι αργά.
Προτάσεις για εναλλακτικές λύσεις ενέργειας
Μεταξύ των δημοτικών συμβούλων που τοποθετήθηκαν, οι κ.κ. Μ. Καλύβας και Ν. Παπαδάκης ανέδειξαν την ανάγκη η αντίδραση του Δήμου να μην περιοριστεί στην άρνηση αλλά να συνοδευτεί από εναλλακτικές προτάσεις παραγωγής ενέργειας. Ο κ. Καλύβας, αναφέροντας παραδείγματα από το Αζερμπαϊτζάν, τη Σαουδική Αραβία και την Ολλανδία, όπου η παραγωγή ενέργειας στηρίζεται σε φωτοβολταϊκά ή σε υπεράκτιες εγκαταστάσεις, πρότεινε ο Δήμος να παρουσιάσει εναλλακτικό επενδυτικό σχέδιο και να αναζητήσει απευθείας επαφή με τη Masdar, την αραβική εταιρεία που κατέχει πλέον την ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, για τη διερεύνηση επενδύσεων λιγότερο καταστροφικών για τον τόπο, σε τομείς όπως η ενέργεια μέσω φωτοβολταϊκών, το νερό και ο τουρισμός. Ο κ. Παπαδάκης, από πλευράς του, έθεσε το ερώτημα πώς εγκρίνεται η εκχέρσωση χιλιάδων στρεμμάτων δασικής γης για βιομηχανικές εγκαταστάσεις, τη στιγμή που ένας ιδιώτης τιμωρείται για την κοπή ενός δέντρου εκτός των ορίων της ιδιοκτησίας του, και ζήτησε η αντίδραση να συνοδεύεται από συγκεκριμένη αντιπρόταση.
Φορείς, πολίτες και βουλευτής ενώνουν τη φωνή τους
Οι τοποθετήσεις των εκπροσώπων φορέων και πολιτών κινήθηκαν στην ίδια κατεύθυνση, προσθέτοντας επιχειρήματα από διαφορετικές σκοπιές. Ο Γ. Χαμηλός, εκπρόσωπος του Πολιτιστικού Συλλόγου Θρυπτής, αποκάλυψε ότι η αποψινή συνεδρίαση κατέστη δυνατή χάρη στην κινητοποίηση του Γιάννη Σπυριδάκη από τη Θρυπτή, ο οποίος εντόπισε τη μελέτη και ενημέρωσε τους φορείς. Ο κ. Χαμηλός παρέθεσε δηλώσεις του Ευ. Μυτιληναίου που αναγνωρίζουν την αλόγιστη αδειοδότηση ΑΠΕ και ζήτησε από τον Δήμο νομική υποστήριξη για προσφυγή στο ΣτΕ.
Ο Π. Δασκαλάκης, εκπρόσωπος της ΑΜΚΕ «Κοκκινέλα», θύμισε ότι η επιτροπή είχε καταθέσει αίτημα με 160 υπογραφές πολιτών ήδη από τον Ιούλιο 2020, χωρίς ποτέ να εισαχθεί προς συζήτηση. Σύμφωνα με τα στοιχεία του, στα όρια του Δήμου εκκρεμούν αιτήσεις για 133 ανεμογεννήτριες και τρεις μεγάλους φωτοβολταϊκούς σταθμούς συνολικής ισχύος 385 MW.
Ο Λ. Κουδουμογιαννάκης, χημικός μηχανικός με πολυετή εμπειρία στην αξιολόγηση ενεργειακών έργων, τεκμηρίωσε τεχνικά τις επιπτώσεις: κάθε ανεμογεννήτρια απαιτεί θεμελίωση 21-23 μέτρων, περίπου 700 κυβικά μέτρα σκυροδέματος και 80 τόνους σιδηρού οπλισμού, πλατεία εργασίας 5 στρεμμάτων, ενώ ο θόρυβος φτάνει τα 140 dB στην πηγή. Από την εμπειρία του, τόνισε ότι οι περιβαλλοντικοί όροι αποκατάστασης σχεδόν ποτέ δεν τηρούνται στην πράξη.
Ο Γ. Τομαδάκης, εκπρόσωπος της ΚΟΙΝΣΕΠ «Επτάστικτος», υπενθύμισε ότι ο «Επτάστικτος» και η Επιτροπή Πολιτών Ιεράπετρας τιμήθηκαν με το πρώτο βραβείο της Ένωσης Ευρωπαίων Αρχαιολόγων για τον αγώνα κατά των ανεμογεννητριών στον αρχαιολογικό χώρο του Ισθμού, χωρίς ωστόσο ο Δήμος να αξιοποιήσει ποτέ αυτή τη διεθνή αναγνώριση.
Ο Κ. Παπαδάκης, εκπρόσωπος της Ένωσης Ξενοδόχων Ιεράπετρας και Νοτιοανατολικής Κρήτης, αν και υπογράμμισε ότι δεν είναι γενικά αντίθετος με έργα ΑΠΕ, τόνισε ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση η αλλοίωση της ενδοχώρας θα πλήξει ανεπανόρθωτα τον τουρισμό και ζήτησε η απόφαση να ενσωματώσει την αρνητική απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης του 2022, ενώ ο Μπ. Παπαδάκης, εκπρόσωπος της ομάδας επανίδρυσης του Δήμου Μακρύ Γιαλού, τόνισε ότι η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή εξαγοράστηκε το 2024 από την κρατική εταιρεία Masdar των ΗΑΕ έναντι 3,2 δισ. ευρώ και πρότεινε ως έσχατο μέσο πίεσης τη σύσσωμη παραίτηση του Δημοτικού Συμβουλίου. Εκ μέρους του Μελισσοκομικού Συλλόγου Λασιθίου ο Κ. Κρασάς, περιέγραψε εικόνες νεκρών αρπακτικών και ολόκληρων σμηνών μελισσών κάτω από τις ανεμογεννήτριες στη Σητεία, σκηνικό που αναμένεται να επιβαρυνθεί σημαντικά από τα νέα έργα.
Ο πρώην βουλευτής Κ. Δερμιτζάκης τόνισε ότι μόνο ένα μαζικό κίνημα με τον Δήμο μπροστά μπορεί να αποτρέψει τις εξελίξεις, ενώ ο δημοτικός σύμβουλος Μ. Σπυριδάκης υπενθύμισε ότι η Ιεράπετρα χάνει σταδιακά υπηρεσίες και δομές (ΔΕΗ, ΤΕΙ, ΕΛΤΑ, εφορία) και εκείνο που απομένει είναι οι ανεμογεννήτριες.
Τέλος, η βουλευτής Λασιθίου Κ. Σπυριδάκη, η οποία παρακολούθησε τμήμα της συνεδρίασης τηλεφωνικά, σημείωσε ότι ο νομός Λασιθίου παράγει ήδη το 70% της πράσινης ενέργειας ολόκληρης της Κρήτης και υπογράμμισε την απουσία ενεργειακής δημοκρατίας, δηλαδή ανταποδοτικών οφελών προς τις τοπικές κοινωνίες. Η κ. Σπυριδάκη ανέφερε ότι θα κλείσει ραντεβού με τον αρμόδιο Υπουργό εντός της ερχόμενης εβδομάδας.
Η συνεδρίαση ολοκληρώθηκε με τη δέσμευση ότι η διαπαραταξιακή επιτροπή θα συγκροτηθεί άμεσα και ότι θα κατατεθούν τεκμηριωμένες ενστάσεις στη δημόσια διαβούλευση πριν τη λήξη της προθεσμίας στις 16 Ιουνίου, ενώ παράλληλα θα οργανωθεί δυναμική κινητοποίηση πολιτών και φορέων στη Θρυπτή.
Ο δύσκολος δρόμος που ακολουθεί
Η ομοφωνία της Παρασκευής ήταν το εύκολο μέρος. Η διαπαραταξιακή επιτροπή που θα συγκροτηθεί έχει μπροστά της ένα εξαιρετικά δύσκολο και χρονικά πιεστικό έργο, αφού καλείται να δράσει ταυτόχρονα σε τρία μέτωπα. Πρώτον, οφείλει να καταθέσει τεκμηριωμένες ενστάσεις επί της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, η διαβούλευση της οποίας λήγει στις 17 Ιουνίου. Δεύτερον, πρέπει να διατυπώσει συγκεκριμένες προτάσεις αλλαγών στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, του οποίου η δημόσια διαβούλευση κλείνει στις 26 Ιουνίου. Τρίτον, καλείται να προετοιμάσει και να τεκμηριώσει τις νομικές ενέργειες που αποφασίστηκαν, συμπεριλαμβανομένης πιθανής προσφυγής στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Τα χρονικά περιθώρια και στις δύο διαβουλεύσεις είναι εξαιρετικά στενά, και η αποτελεσματικότητα της επιτροπής θα κριθεί από το αν καταφέρει να μετατρέψει την ομόφωνη πολιτική βούληση σε τεχνικά και νομικά τεκμηριωμένα κείμενα, εντός προθεσμιών που μετρούν πλέον σε ημέρες.
