⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Έναν σχεδιασμό που χαρακτήρισε «πονηρό και νοσηρό» παρουσίασε σήμερα στο Ράδιο Λασίθι ο πρώην αντιδήμαρχος Ιεράπετρας και αρχιτέκτονας Γιώργος Προϊστάκης, αναλύοντας τα στοιχεία μελέτης 149 σελίδων που εκπόνησε η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή για την εγκατάσταση τριών αιολικών σταθμών στην ορεινή ζώνη του Λασιθίου, εντός και πλησίον προστατευόμενων περιοχών Natura 2000 στο όρος Θρυπτή. Ο κ. Προϊστάκης, που ανέδειξε πρώτος το θέμα στη δημόσια σφαίρα μέσω ανάρτησής του, έστρεψε την προσοχή όχι μόνο στις ανεμογεννήτριες καθεαυτές, αλλά κυρίως στο οδικό δίκτυο που τις συνοδεύει: περίπου 37 χιλιόμετρα δρόμων (27 νέας διάνοιξης και 10 διαπλάτυνσης υφιστάμενων) για μόλις εννιά ανεμογεννήτριες, σε μια περιοχή όπου φωλιάζουν Γυπαετοί, Χρυσαετοί και Όρνια. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «δεν έχει λογική να κάνουν από τη Λάστρο μέχρι τον Άγιο Στέφανο τόσα χιλιόμετρα για να βάλουν μία ανεμογεννήτρια», εκτιμώντας ότι ο πραγματικός στόχος είναι η μελλοντική πύκνωση ολόκληρης της οροσειράς με δεκάδες ακόμα ανεμογγενήτριες .
Τι ακριβώς προβλέπει η μελέτη
Η μελέτη που εξέτασε ο κ. Προϊστάκης είναι η Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση (ΕΟΑ), ένα εξειδικευμένο κείμενο που απαιτεί η νομοθεσία (Ν. 4014/2011, μετά τη ρύθμιση του 2021) όταν ένα έργο χωροθετείται εντός ή πλησίον περιοχών Natura 2000. Εκπονήθηκε για λογαριασμό της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακής, υπογράφηκε στις 29 Απριλίου 2026 και αφορά τρεις Αιολικούς Σταθμούς Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ): τον «Αφέντη-Παπουρά» ισχύος 30 MW (5 ανεμογεννήτριες), τον «Κλήρο-Καψά» ισχύος 18 MW (3 ανεμογεννήτριες) και τη «Ρωμανάτη» ισχύος 6 MW (1 ανεμογεννήτρια). Συνολικά πρόκειται για 9 ανεμογεννήτριες τύπου Vestas V150, ονομαστικής ισχύος 6 MW η καθεμία, με πυλώνα ύψους 105 μέτρων και διάμετρο πτερωτής 150 μέτρα, δηλαδή συνολική ισχύ 54 MW.
Η μελέτη τονίζει ότι πρόκειται για μειωμένο σχεδιασμό σε σχέση με τον αρχικό. Τα πολύγωνα εγκατάστασης συρρικνώθηκαν σημαντικά (η «Ρωμανάτη» από 2.220 σε 763 στρέμματα, ο «Κλήρος-Καψάς» από 5.176 σε 1.455 στρέμματα, ο «Αφέντης-Παπουρά» από 4.763 σε 2.102 στρέμματα), ενώ αρχικά είχε σχεδιαστεί η εγκατάσταση πολύ περισσότερων ανεμογεννητριών.
37 χιλιόμετρα δρόμων σε ορεινή περιοχή Natura
Το σημείο στο οποίο ο κ. Προϊστάκης εστίασε περισσότερο είναι η οδοποιία. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ίδιας της μελέτης, τα τρία αιολικά πάρκα απαιτούν συνολικά 27,2 χιλιόμετρα νέων δρόμων και 10 χιλιόμετρα βελτίωσης (διαπλάτυνσης) υφιστάμενων, δηλαδή περίπου 37 χιλιόμετρα οδικών έργων. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο ΑΣΠΗΕ «Κλήρος-Καψάς», που προβλέπει μόλις 3 ανεμογεννήτριες, απαιτεί μόνος του σχεδόν 16 χιλιόμετρα νέων δρόμων, ενώ η «Ρωμανάτη» (1 ανεμογεννήτρια) χρειάζεται 5,5 χιλιόμετρα διαπλάτυνσης υφιστάμενων. Οι δρόμοι αυτοί θα κατασκευαστούν από την εταιρεία, όχι από το δημόσιο, και πρέπει να έχουν πλάτος ικανό για τη μεταφορά πτερυγίων μήκους 75 μέτρων μέσα σε ορεινό έδαφος.
Ο κ. Προϊστάκης σταθέρωσε ιδιαίτερα τη χάραξη αυτού του δικτύου: ξεκινά από τη διασταύρωση προς Μόχλο (κοντά στη Λάστρο), ανεβαίνει μέσω Καβουσίου, περνά από τον Μπέμπονα, φτάνει μέχρι τον Άγιο Στέφανο, ενώ ένας κλάδος στρίβει προς Ορεινό και στη συνέχεια οδηγεί στα όρια Κλήρου και Αφέντη. Κατά την εκτίμησή του, αυτή η χάραξη δίνει πρόσβαση σε ολόκληρο το βόρειο μέτωπο της οροσειράς (από τη Χρυσοπηγή και τη Δάφνη μέχρι το Σκορδίλο) και δεν δικαιολογείται από εννιά ανεμογεννήτριες. «Βάζουν τώρα λίγες ανεμογεννήτριες, αλλά έχουν φτιάξει το δίκτυο και στη συνέχεια όλα αυτά τα βουνά να πυκνωθούν», επεσήμανε.
Τι δείχνει η μελέτη για τα προστατευόμενα είδη
Η ΕΟΑ περιλαμβάνει τα αποτελέσματα μονοετούς έρευνας πεδίου σε μια ευρεία Περιοχή Έρευνας Πεδίου (ΠΕΠ) που καλύπτει τόσο τους ΑΣΠΗΕ όσο και το περιβάλλον τους. Τα ευρήματα δεν είναι καθησυχαστικά: το Όρνιο (Gyps fulvus) είχε τακτική παρουσία σε όλα τα αιολικά πάρκα, ενώ Γυπαετός (Gypaetus barbatus), Χρυσαετός (Aquila chrysaetos) και Σπιζαετός (Aquila fasciata) διατηρούν ενδιαιτήματα διατροφής στην περιοχή των ΑΣΠΗΕ «Αφέντης-Παπουρά» και «Κλήρος-Καψάς». Η ίδια η μελέτη αξιολογεί τις επιπτώσεις από θανάτωση λόγω πρόσκρουσης ως «σημαντικές» για Όρνιο, Γυπαετό και Χρυσαετό στα δύο αυτά πάρκα, σε περίπτωση που, παρά τα μέτρα προστασίας, κάποιο άτομο θανατωθεί. Για τα χειρόπτερα (νυχτερίδες) αναμένονται «μέτριες» επιπτώσεις.
  |
  |
Ως μέτρα μετριασμού, η μελέτη προτείνει μεταξύ άλλων σύστημα αυτόματης παύσης λειτουργίας του ρότορα (curtailment) όταν πλησιάζει μεγαλόσωμο αρπακτικό, απαγόρευση βαρέων εργασιών κατά την αναπαραγωγική περίοδο και τριετές πρόγραμμα παρακολούθησης (monitoring). Παράλληλα, όμως, στο κεφάλαιο «Αντισταθμιστικά Μέτρα», η μελέτη καταλήγει ότι «δεν παραβλάπτεται η ακεραιότητα» της Ζώνης Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) «Νοτιοδυτική Θρυπτή (Κουφωτό)» και της Ειδικής Ζώνης Διατήρησης (ΕΖΔ) «Όρος Θρυπτής και γύρω περιοχή», και συνεπώς «δεν απαιτούνται αντισταθμιστικά μέτρα».
Αυτό ακριβώς το σημείο επέκρινε έντονα ο κ. Προϊστάκης: «Αναλύουν εκατό-διακόσιες σελίδες που λένε ότι θα γίνει αυτό, θα υπάρξει αυτή η ζημιά, και έρχονται στο τέλος και σου λένε “επειδή δεν παραβλάπτεται, δεν απαιτούνται αντισταθμιστικά μέτρα”».
Η διαδικασία μέχρι την κατασκευή
Η ΕΟΑ δεν εγκρίνει ούτε απορρίπτει το έργο. Αποτελεί ένα κομμάτι (αν και κρίσιμο) ενός μεγαλύτερου φακέλου περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Η αλυσίδα από τη μελέτη μέχρι τα θεμέλια περιλαμβάνει αρκετά ακόμα στάδια. Η ΤΕΡΝΑ έχει ήδη Βεβαιώσεις Παραγωγού από τη ΡΑΕ (νυν ΡΑΑΕΥ) και υπέβαλε αιτήματα τροποποίησης τον Ιανουάριο 2026 για τον μειωμένο σχεδιασμό. Η ΕΟΑ συνοδεύει τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) και κατατίθεται στο ΥΠΕΝ, όπου ακολουθεί δημόσια διαβούλευση, γνωμοδοτήσεις φορέων (Αποκεντρωμένη Διοίκηση, δασική υπηρεσία, αρχαιολογία, Φορείς Διαχείρισης Natura) και τελικά η έκδοση (ή απόρριψη) Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ). Ακόμα κι αν εκδοθεί ΑΕΠΟ, ακολουθούν δασικές εγκρίσεις, ηλεκτρική διασύνδεση (μέσω εναέριας γραμμής 150 kV, σύμφωνα με τη μελέτη), άδεια εγκατάστασης και τελικά κατασκευή. Ρεαλιστικά, η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια.
Ο κ. Προϊστάκης ανέφερε ότι η διαβούλευση προβλέπεται αλλά δεν έχει ακόμη προγραμματιστεί, ενώ τόνισε ότι παρήλθαν μήνες χωρίς κανείς τοπικός φορέας να ενημερωθεί. «Φανταστείτε, από τον Γενάρη τώρα έχουν περάσει 3-3,5 μήνες και ενώ το έχουν καταθέσει, τροποποίησαν τις αρχικές τους μελέτες με λιγότερα έργα, αλλά είναι τόσο πονηρό και τόσο ύπουλο το σχέδιό τους, που ευτυχώς το πήραμε χαμπάρι», δήλωσε.
Τι ζητά ο κ. Προϊστάκης
Ο πρώην αντιδήμαρχος ξεκαθάρισε ότι δεν αντιτίθεται στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Υποστήριξε όμως ότι η ανάπτυξη αιολικών πάρκων πρέπει να γίνεται «με μέτρο, σε συνεννόηση και διαβούλευση με την τοπική κοινωνία», στα μέτρα των αναγκών της Κρήτης και όχι με στόχο η Κρήτη να καταστεί «μπαταρία» της ηπειρωτικής Ελλάδας και της Ευρώπης. Ως εναλλακτική πρότεινε μικρότερης κλίμακας εγκαταστάσεις που θα εξυπηρετούν τοπικές ανάγκες, αναφέροντας το παράδειγμα χρήσης ανεμογεννητριών για αντλησιοταμίευση νερού σε υψηλότερο φράγμα, ώστε η αποθηκευμένη ενέργεια να αξιοποιείται και για ύδρευση και άρδευση.
Κάλεσε τους δήμους Ιεράπετρας και Σητείας, τους φορείς και τα μέσα ενημέρωσης ολόκληρου του νομού να κινητοποιηθούν εγκαίρως, να παρακολουθήσουν τη διαδικασία, να συμμετάσχουν στη διαβούλευση όταν αυτή προκηρυχθεί, και να καταθέσουν αντιπροτάσεις πριν η κατάσταση γίνει μη αναστρέψιμη. «Θα πρέπει να στοχεύσουμε εμείς στην ενημέρωση του κόσμου, να κατανοήσει ο κόσμος τι είναι αυτό που πάει να γίνει, και αν τελικά το θέλει για τον τόπο του», τόνισε.
