⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Σε ένα τοπίο έντονης αβεβαιότητας για το μέλλον των κοινωνικών δομών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης βρίσκονται οι δήμοι της χώρας, καθώς η λήξη της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης μέσω ΕΣΠΑ το 2027 φαίνεται να προμηνύει μια ριζική αναδιάρθρωση παιδικών σταθμών, ΚΑΠΗ, ΚΗΦΗ, Κέντρων Κοινότητας και άλλων κοινωνικών υπηρεσιών όπως το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι» που επί χρόνια στηρίζουν χιλιάδες πολιτών. Την ώρα που η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων ΟΤΑ (ΠΟΕ-ΟΤΑ) έχει ήδη προκηρύξει 24ωρη πανελλαδική απεργία για την Παρασκευή 24 Απριλίου ενάντια σε προσχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών που εισάγει μοντέλο χρηματοδότησης αποκλειστικά μέσω voucher, η πλευρά της Τοπικής Αυτοδιοίκησης προσπαθεί να αποκρυπτογραφήσει τις κυβερνητικές προθέσεις υπό συνθήκες πληροφοριακού κενού. Ο Αντιδήμαρχος Οικονομικών του Δήμου Ιεράπετρας, Γιώργος Χατζάκης, μιλώντας σήμερα στο Ράδιο Λασίθι, περιέγραψε ένα τοπίο στο οποίο 120 έως 130 εργαζόμενοι του Δήμου (εκπαιδευτικοί, βοηθητικό προσωπικό, μάγειρες, καθαρίστριες) και δεκάδες οικογένειες ωφελουμένων βρίσκονται σε καθεστώς αναμονής, χωρίς καμία επίσημη κατεύθυνση από το κεντρικό κράτος σχετικά με το πώς θα χρηματοδοτηθούν οι δομές από το 2027 και μετά. Σε ένα παιδικό σταθμό της Ιεράπετρας όπου σήμερα μια οικογένεια χωρίς voucher καταβάλλει συμβολικά τροφεία 65 ευρώ τον μήνα, το ερώτημα είναι πλέον ανοιχτό: ποιος θα καλύψει απ΄την επόμενη χρονιά το πραγματικό κόστος λειτουργίας.
Το χρονόμετρο του ΕΣΠΑ και η μετάβαση στην εθνική χρηματοδότηση
Ο κ. Χατζάκης αποσαφήνισε εξ αρχής το πλαίσιο της επικείμενης αλλαγής. Όπως ανέφερε, το προσωπικό των κοινωνικών δομών χρηματοδοτείται σήμερα μέσω προγραμμάτων ΕΣΠΑ, μοντέλο που, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές οδηγίες, παύει να ισχύει το 2027 εκτός αν μεσολαβήσει κάποια αλλαγή στο μεταξύ. Από εκείνη τη στιγμή η ευθύνη μεταβαίνει στο κεντρικό κράτος, εξέλιξη που — όπως παραδέχτηκε ο ίδιος — θα οδηγήσει «αναγκαστικά και νομοτελειακά» σε μείωση της χρηματοδότησης και, κατ’ επέκταση, σε μείωση του διαθέσιμου προσωπικού.
Αναφερόμενος στις πιθανές συνέπειες, ο Αντιδήμαρχος ανέφερε δύο σενάρια: είτε περιορισμό του αριθμού των ωφελουμένων — για παράδειγμα μικρότερο αριθμό νηπίων που θα μπορούν να εγγραφούν στους παιδικούς σταθμούς — είτε συγχωνεύσεις δομών, όπως μεταξύ ΚΑΠΗ και ΚΗΦΗ.
Απουσία απαντήσεων από την κυβέρνηση
Σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της συνέντευξης, ο κ. Χατζάκης παραδέχτηκε ότι η δημοτική αρχή της Ιεράπετρας δεν έχει λάβει καμία συγκεκριμένη κατεύθυνση από την κεντρική διοίκηση: «Δεν ξέρω καν αν υπάρχει και σχέδιο νόμου το οποίο πρόκειται να περάσει. Απλά υπάρχει ένας γενικότερος προβληματισμός και η πληροφόρηση δυστυχώς που λαμβάνουμε δεν είναι προς τη θετική κατεύθυνση», δήλωσε.
Υπενθυμίζεται ότι η βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, κυρία Σπυριδάκη, έχει ήδη καταθέσει κοινοβουλευτική ερώτηση σχετικά με τα προγράμματα αυτά χωρίς να έχει λάβει απάντηση έως σήμερα. Ο Αντιδήμαρχος αναγνώρισε ότι η επικείμενη πανελλαδική απεργία των εργαζομένων στις κοινωνικές δομές στις 24 του μηνός αποτελεί ακριβώς μια προσπάθεια των εργαζομένων να στείλουν μήνυμα στο κεντρικό κράτος ότι οι δομές αυτές είναι απολύτως απαραίτητες για τις τοπικές κοινωνίες.
Οι παιδικοί σταθμοί στο επίκεντρο
Το πιο σημαντικό πρόβλημα, σύμφωνα με τον κ. Χατζάκη, θα εντοπιστεί στους παιδικούς σταθμούς, όπου απασχολείται ο μεγαλύτερος όγκος προσωπικού. Παιδαγωγοί αλλά και βοηθητικό προσωπικό, μάγειρες και καθαρίστριες. Ο Αντιδήμαρχος στάθηκε στην αξία των παιδικών σταθμών αναφερόμενος σε παραδείγματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών, όπου η ενίσχυση τέτοιων δομών αντιμετωπίζεται ως βασικό εργαλείο στήριξης της οικογένειας και αντιμετώπισης της υπογεννητικότητας, καθώς επιτρέπουν στους γονείς να συνεχίσουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα ανταποκρινόμενοι στις απαιτήσεις της εποχής.
Ο Γιώργος Χατζάκης παρουσίασε το μέγεθος της πρόκλησης με συγκεκριμένα νούμερα. Στις κοινωνικές δομές του Δήμου Ιεράπετρας απασχολούνται σήμερα περίπου 120 έως 130 άτομα. Εάν η μελλοντική κεντρική χρηματοδότηση (σε ένα υποθετικό σενάριο) επαρκεί για σαράντα εργαζόμενους, ο Δήμος θα κληθεί να καλύψει το μισθολογικό κόστος όλων των υπολοίπων από ιδίους πόρους. «Δεν είναι και ό,τι πιο εύκολο να μπορέσεις να βρεις και να καλύψεις το μισθοδοτικό κόστος για τόσο πολλά άτομα», σημείωσε, υπογραμμίζοντας τη δυσκολία της εξίσωσης.
Ο Αντιδήμαρχος επισήμανε ότι ο Δήμος ζει ήδη το φαινόμενο της διαρκούς αύξησης αρμοδιοτήτων και ευθυνών χωρίς αντίστοιχη αύξηση χρηματοδότησης ή δυνατοτήτων πρόσληψης προσωπικού. Έφερε ως παράδειγμα τις σχολικές υποδομές, οι οποίες μετά την κατάργηση του Οργανισμού Σχολικών Κτιρίων μεταφέρθηκαν στη δικαιοδοσία των δήμων χωρίς επαρκή χρηματοδότηση.
Ανοιχτό ενδεχόμενο αναπροσαρμογής των τροφείων και δημοτικών τελών
Σε ερώτηση σχετικά με το ενδεχόμενο μετακύλισης του κόστους στους ωφελούμενους ή αύξησης των δημοτικών τελών, ο κ. Χατζάκης δεν απέκλεισε κανένα σενάριο. Όπως εξήγησε, όσες οικογένειες δεν έχουν voucher καταβάλλουν σήμερα το συμβολικό ποσό των 65 ευρώ μηνιαίως ως τροφεία, ποσό το οποίο απέχει πολύ από το πραγματικό κόστος της υπηρεσίας. Εάν ο Δήμος αναγκαστεί να λειτουργήσει τις δομές «με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια», όπως ανέφερε, θα πρέπει τα τροφεία να αναπροσαρμοστούν αναλόγως ώστε να καλύπτουν το μέρος του κόστους που δεν θα μπορεί να καλυφθεί από κεντρική ή δημοτική χρηματοδότηση.
Ο Αντιδήμαρχος παραδέχτηκε ότι τα δημοσιονομικά εργαλεία του Δήμου είναι εξαιρετικά περιορισμένα: το μόνο πεδίο παρέμβασης για αύξηση εσόδων είναι τα τέλη που καταβάλλονται μέσω των λογαριασμών της ΔΕΗ, καθώς ο Δήμος δεν έχει δικαιοδοσία να επιβάλει έκτακτους φόρους ή εισφορές.
Παρά τις δυσκολίες που προδιαγράφονται, ο Γιώργος Χατζάκης εξέφρασε την πεποίθηση ότι το οριστικό κλείσιμο δομών είναι απίθανο: «Σίγουρα θα βρεθεί μια φόρμουλα ώστε να λειτουργήσουν». Ωστόσο θεώρησε πολύ πιθανή την επιβολή αυστηρότερων κριτηρίων για το ποιοι ωφελούμενοι θα μπορούν να εξυπηρετούνται, καθώς και μια γενικότερη αναδιοργάνωση του τοπίου των κοινωνικών δομών.
Ψήφισμα διαμαρτυρίας από τον Δήμο Ιεράπετρας
Ο Αντιδήμαρχος ανακοίνωσε ότι ο Δήμος Ιεράπετρας ετοιμάζει ψήφισμα διαμαρτυρίας ενάντια στην κυβερνητική πολιτική που διαγράφεται, επισημαίνοντας ότι και η ΚΕΔΕ έχει κινητοποιηθεί στην ίδια κατεύθυνση. «Αν τελικά οδηγήσει σε περιορισμό των διαθέσιμων πόρων για τη λειτουργία των δομών αυτών, θα υπάρξει κοινωνικό πρόβλημα στις τοπικές κοινωνίες, το οποίο κάποια στιγμή θα κληθούμε να αντιμετωπίσουμε», προειδοποίησε.
Η επόμενη εβδομάδα αναμένεται κρίσιμη, καθώς η πανελλαδική απεργία της 24ης Απριλίου θα φέρει το ζήτημα στο προσκήνιο της πολιτικής ατζέντας, ενώ οι Δήμοι αναμένουν οδηγίες και ένα συγκροτημένο σχέδιο από την κεντρική διοίκηση το οποίο, όπως παραδέχτηκε ο ίδιος ο Αντιδήμαρχος Οικονομικών της Ιεράπετρας, απλώς δεν υπάρχει.
