⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Η χθεσινή απόφαση για την απόρριψη της άδειας χρήσης νερού της νέας γεώτρησης στους Μύθους και η προοπτική σφράγισής της έπεσαν σαν βαριά σκιά πάνω από την Ιεράπετρα, προκαλώντας ισχυρό σοκ στην τοπική κοινωνία και κυρίως στον αγροτικό κόσμο της περιοχής. Σε έναν τόπο όπου το νερό δεν αποτελεί απλώς έναν φυσικό πόρο αλλά τον βασικό όρο επιβίωσης της παραγωγής, της οικονομίας και τελικά της ίδιας της κοινωνικής συνοχής, η εξέλιξη αυτή ερμηνεύεται από πολλούς ως μια κρίσιμη καμπή για το μέλλον της άρδευσης, σε μια περίοδο κατά την οποία η λειψυδρία, η καθυστέρηση των μεγάλων υποδομών και η πίεση στις καλλιέργειες έχουν ήδη δημιουργήσει ένα εκρηκτικό υπόβαθρο.
Η νέα γεώτρηση είχε συνδεθεί στην τοπική συνείδηση με μια προσπάθεια διάσωσης της κατάστασης στο Φράγμα Μπραμιανών και με μια προσωρινή, έστω, ανακούφιση για τους παραγωγούς που έβλεπαν το υδατικό απόθεμα να πιέζεται επικίνδυνα. Η διοικητική απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, η οποία στηρίζεται σε συγκεκριμένα ευρήματα και στην εφαρμογή του ισχύοντος νομικού πλαισίου, ήρθε να ανατρέψει αυτή την εικόνα και να επαναφέρει με οξύ τρόπο τη σύγκρουση ανάμεσα στην ανάγκη και τη νομιμότητα. Οι παρεμβάσεις που έγιναν σήμερα στο Ράδιο Λασίθι από παράγοντες του αγροτικού τομέα της Ιεράπετρας αποτύπωσαν με τον πιο καθαρό τρόπο το βάθος της ανησυχίας, τις διαφορετικές προσεγγίσεις για τις ευθύνες που υπάρχουν, αλλά και την κοινή αγωνία για το τι θα συμβεί από εδώ και πέρα, εφόσον η απόφαση εφαρμοστεί πλήρως. Νεότερα και πιο συγκεκριμένα στοιχεία θα υπάρξουν μετά την ενημέρωση που θα έχει ο Δήμαρχος Ιεράπετρας από τη συνάντηση που ζήτησε και θα έχει με τη γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, Μαρία Κοζυράκη.
Γιώργος Καραλάκης: «Η γεώτρηση λειτούργησε από ανάγκη και όχι από επιλογή»
Ο πρόεδρος του ΤΟΕΒ Ιεράπετρας Γιώργος Καραλάκης παραδέχθηκε ότι η γεώτρηση χρησιμοποιήθηκε πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία αδειοδότησης για τη χρήση νερού, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι αυτό έγινε υπό το βάρος των πραγματικών αναγκών της περιοχής. Όπως εξήγησε, ο ΤΟΕΒ είχε εξασφαλίσει την άδεια ανόρυξης έπειτα από μεγάλη προσπάθεια, όμως η πίεση που δεχόταν η Ιεράπετρα λόγω της έλλειψης νερού οδήγησε στη λειτουργία της γεώτρησης πριν εκδοθεί η άδεια χρήσης. Σημείωσε ότι όλα τα σχετικά έγγραφα είχαν κατατεθεί, αλλά στη συνέχεια προέκυψαν καταγγελίες και αντιδράσεις που, κατά τη δική του εκτίμηση, βάρυναν το κλίμα γύρω από την υπόθεση.
Ο ίδιος χαρακτήρισε το πρόστιμο που επιβλήθηκε ως τυπικό και όχι υπέρογκο, δίνοντας μεγαλύτερη σημασία στη συνολική διοικητική εξέλιξη που ακολούθησε. Στάθηκε ιδιαίτερα στο επιχείρημα ότι ο ΤΟΕΒ δεν λειτούργησε αυθαίρετα για λόγους σκοπιμότητας, αλλά για να εξυπηρετήσει παραγωγούς σε μια περίοδο κατά την οποία το φράγμα υποχωρούσε και η περιοχή έβλεπε τον κίνδυνο να μείνει χωρίς νερό. Κατά τον κ. Καραλάκη, οι καθημερινές μετρήσεις του ΤΟΕΒ δείχνουν ότι ο υδροφόρος ορίζοντας όχι μόνο δεν κατέρρευσε, αλλά αντίθετα ενισχύθηκε μετά τις βροχές, με τη στάθμη να εμφανίζεται αυξημένη. Με αυτό το δεδομένο, υποστήριξε ότι η τοπική πλευρά διαθέτει στοιχεία τα οποία, όπως λέει, αποδεικνύουν ότι το νερό αξιοποιείται χωρίς να προκαλείται η εικόνα κατάρρευσης που περιγράφεται από την υπηρεσία.
Παράλληλα, ο πρόεδρος του ΤΟΕΒ μετέφερε και το πολιτικό στίγμα της αντίδρασης που διαμορφώνεται στην περιοχή. Ανέφερε ότι ήδη υπάρχουν επαφές με βουλευτές, την Περιφέρεια και τον Δήμο Ιεράπετρας, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ένστασης και άλλων νομικών κινήσεων. Δεν απέκλεισε ούτε το ενδεχόμενο κινητοποιήσεων, εφόσον η υπόθεση οδηγηθεί σε πλήρες αδιέξοδο, επισημαίνοντας ότι η τοπική κοινωνία βρίσκεται σε αναβρασμό. Την ίδια στιγμή, επανέλαβε ότι αν υπήρχαν τα αναγκαία κρατικά έργα, και ειδικότερα οι υποδομές μεταφοράς νερού που διεκδικεί επί χρόνια η περιοχή, η Ιεράπετρα δεν θα είχε οδηγηθεί στη λύση των γεωτρήσεων με αυτούς τους όρους.
Μανώλης Παπαδάκης: «Χωρίς τις γεωτρήσεις το φράγμα θα είχε στεγνώσει»
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο αντιπρόεδρος του ΤΟΕΒ Μανώλης Παπαδάκης, ο οποίος επιχείρησε να δώσει μια πιο συνολική εικόνα της πορείας των γεωτρήσεων τα τελευταία χρόνια. Όπως είπε, η πρώτη γεώτρηση άνοιξε πριν από περίπου έξιμισι χρόνια και η δεύτερη πέρυσι, ενώ και οι δύο λειτούργησαν, κατά την άποψή του, προς όφελος της περιοχής. Υποστήριξε ότι χωρίς αυτές το Φράγμα Μπραμιανών θα ήταν σήμερα άδειο, γι’ αυτό και έθεσε με ένταση το ερώτημα τι θα είχε συμβεί στην Ιεράπετρα εάν είχε τηρηθεί μια λογική πλήρους αδράνειας μπροστά στο πρόβλημα.
Ο κ. Παπαδάκης αμφισβήτησε ευθέως την εικόνα που παρουσιάζεται από την αρμόδια υπηρεσία σε σχέση με τη στάθμη του υδροφορέα, λέγοντας ότι οι μετρήσεις του ΤΟΕΒ είναι καθημερινές και εμφανίζουν διαφορετική πραγματικότητα. Όπως υποστήριξε, πριν από τη λειτουργία της νέας γεώτρησης η στάθμη μειωνόταν καθημερινά λόγω ανομβρίας, όμως με τις πρώτες βροχές σημειώθηκε άνοδος, γεγονός που, κατά τον ίδιο, επιβεβαιώνει ότι το σύστημα έχει δυνατότητα εμπλουτισμού. Με βάση αυτή την ανάγνωση, ο αντιπρόεδρος του ΤΟΕΒ επέμεινε ότι η τοπική διοίκηση του οργανισμού γνωρίζει καλύτερα τις πραγματικές συνθήκες της περιοχής από ό,τι υπηρεσιακοί παράγοντες που, όπως είπε, αποφασίζουν από τα γραφεία τους χωρίς άμεση εικόνα του πεδίου.
Κατέστησε σαφές ότι στον ΤΟΕΒ θεωρούν πως λειτούργησαν με κριτήριο την ανάγκη του τόπου και όχι την αυθαιρεσία, ενώ διαμήνυσε πως, αν διαπιστωνόταν πραγματικός κίνδυνος για τον υδροφόρο ορίζοντα, οι ίδιοι θα ήταν οι πρώτοι που θα σταματούσαν την άντληση. Την ίδια στιγμή, άφησε να εννοηθεί ότι η περιοχή δεν είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί αδιαμαρτύρητα ένα κλείσιμο της γεώτρησης που, στη συνείδηση πολλών, ισοδυναμεί με πλήγμα στην ίδια την τοπική οικονομία.
Γιάννης Λιοντάκης: Εσωτερική κριτική για τους χειρισμούς και αίτημα για ανεξάρτητο έλεγχο
Σε διαφορετικό τόνο παρενέβη ο πρώην πρόεδρος του ΤΟΕΒ Γιάννης Λιοντάκης, ο οποίος απέδωσε ευθύνες τόσο στη σημερινή διοίκηση του οργανισμού όσο και στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε δημόσια όλη την υπόθεση το προηγούμενο διάστημα. Υποστήριξε ότι, παρότι η Αποκεντρωμένη γνώριζε εδώ και χρόνια πως οι γεωτρήσεις λειτουργούσαν με υπερβάσεις, η σημερινή εξέλιξη επιταχύνθηκε επειδή η παραβατική λειτουργία, όπως ο ίδιος τη χαρακτήρισε, παρουσιάστηκε δημόσια σχεδόν ως επίτευγμα. Κατά τον κ. Λιοντάκη, η διοίκηση του ΤΟΕΒ όχι μόνο προχώρησε σε κινήσεις έξω από τα όρια που έθετε το θεσμικό πλαίσιο, αλλά με τις δημόσιες τοποθετήσεις της προκάλεσε ουσιαστικά την αντίδραση της διοίκησης, η οποία ήταν πλέον υποχρεωμένη να κινηθεί για να είναι θεσμικά καλυμμένη.
Ο πρώην πρόεδρος στάθηκε ιδιαίτερα στο ζήτημα της αξιοπιστίας των στοιχείων που παρουσιάζονται για τη στάθμη του υδροφορέα, ζητώντας να υπάρξει άμεσα ανεξάρτητη επιτροπή με συμμετοχή και προσώπων εκτός ΤΟΕΒ, ώστε να γίνουν μετρήσεις και να υπάρξει αντιπαραβολή των δεδομένων της υπηρεσίας με εκείνα του οργανισμού. Παράλληλα, άφησε σαφείς αιχμές για καθοδήγηση της διοίκησης από συγκεκριμένο τεχνικό πρόσωπο, χωρίς να προχωρήσει σε ονομαστική αναφορά, και προειδοποίησε ότι ο ΤΟΕΒ κινδυνεύει όχι μόνο να επιβαρυνθεί οικονομικά αλλά και να οδηγηθεί σε συνολική απαξίωση. Η παρέμβασή του κατέγραψε έτσι τη δεύτερη, εσωτερική όψη της κρίσης, καθώς πέρα από τη σύγκρουση με την Αποκεντρωμένη ανέδειξε και τις έντονες αμφισβητήσεις που εκδηλώνονται πλέον μέσα από τον ίδιο τον χώρο που για χρόνια διαχειρίστηκε το αρδευτικό ζήτημα της Ιεράπετρας.
Γιάννης Γαϊτάνης: Χαμηλοί τόνοι, ενιαία γραμμή και ετοιμότητα του αγροτικού κόσμου
Πιο προσεκτικός στις διατυπώσεις του, αλλά εξίσου ανήσυχος για τις συνέπειες, εμφανίστηκε ο πρόεδρος του Ενιαίου Αγροτικού Συλλόγου Ιεράπετρας Γιάννης Γαϊτάνης. Ο κ. Γαϊτάνης απέφυγε να ανοίξει δημόσια όλο το εύρος των κινήσεων που φαίνεται να εξετάζονται, επιμένοντας ότι η παρούσα φάση απαιτεί χαμηλούς τόνους, συντονισμό και αποφυγή δημόσιων κινήσεων που μπορεί να δυσκολέψουν την κατάσταση. Η βασική του γραμμή ήταν ότι η Ιεράπετρα πρέπει να εμφανιστεί με μία ενιαία φωνή, με κοινό βηματισμό ανάμεσα στον Δήμο, τον ΤΟΕΒ και τον Αγροτικό Σύλλογο, χωρίς αντιφατικά μηνύματα και χωρίς δημόσιες διαρροές που θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν τη διαπραγματευτική θέση της περιοχής.
Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου δεν έκρυψε ότι υπάρχει ήδη μεγάλη κινητικότητα στη βάση του αγροτικού κόσμου. Όπως είπε, τα τηλέφωνα από χθες δεν σταματούν και ο κόσμος είναι ήδη «στην πρίζα», χωρίς να απαιτείται ιδιαίτερη κινητοποίηση για να αντιδράσει. Άφησε σαφώς ανοιχτό το ενδεχόμενο κλήσης των παραγωγών σε ετοιμότητα ή και σε γενική συνέλευση, όμως επέμεινε ότι η ώρα των δημόσιων αποφάσεων δεν έχει φτάσει ακόμη. Στην πιο χαρακτηριστική αποστροφή της τοποθέτησής του, υπογράμμισε ότι με ένα «τσάκ» ο κόσμος μπορεί να βρεθεί εκεί όπου χρειαστεί, επιβεβαιώνοντας έτσι ότι η ένταση που έχει προκληθεί δεν είναι θεωρητική αλλά ήδη ενεργή μέσα στην κοινωνία της Ιεράπετρας.
Την ίδια ώρα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η αυτοκριτική διάσταση που εισήγαγε ο κ. Γαϊτάνης, όταν παραδέχθηκε ότι «όλοι έκαναν ζημιά» με τον τρόπο που διαχειρίστηκαν επικοινωνιακά και πολιτικά το θέμα το προηγούμενο διάστημα. Χωρίς να επιμείνει στο παρελθόν, έστρεψε το βάρος στο τι πρέπει να γίνει από εδώ και πέρα, επιλέγοντας μια γραμμή συντονισμού και συλλογικής στάσης αντί ανοιχτής σύγκρουσης σε αυτή τη φάση.
Νεκτάριος Παπαδάκης: Πίεση για αναστολή της απόφασης και κοινή θεσμική παρέμβαση
Από την πλευρά του Δήμου, ο αντιδήμαρχος και πρόεδρος της δημοτικής επιτροπής αγροτικών θεμάτων Νεκτάριος Παπαδάκης περιέγραψε μια κατάσταση έντονου πανικού και βαθιάς ανησυχίας για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η εφαρμογή της απόφασης. Τόνισε ότι από πέρυσι η Ιεράπετρα αντιμετώπιζε τεράστιο πρόβλημα άρδευσης τόσο στα θερμοκήπια όσο και στις ελαιοκαλλιέργειες και ότι η νέα γεώτρηση έπαιξε, από τις πρώτες κιόλας ημέρες λειτουργίας της, σημαντικό ρόλο τόσο στην ποσότητα όσο και στην ποιότητα του νερού. Κατά τον ίδιο, η περιοχή είχε φτάσει ένα βήμα πριν από την καταστροφή και γι’ αυτό η σημερινή εξέλιξη αντιμετωπίζεται ως απειλή όχι μόνο για επιμέρους καλλιέργειες, αλλά για έναν από τους πιο κρίσιμους παραγωγικούς πυλώνες της χώρας.
Ο κ. Παπαδάκης υποστήριξε ότι η τοπική πλευρά δεν μπορεί να αγνοήσει τη νομιμότητα, όμως έθεσε το ζήτημα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κρατικών ευθυνών. Όπως είπε, η νομιμότητα οφείλει να τηρείται παντού, κάτι που σημαίνει πως το κράτος δεν μπορεί να απαιτεί απόλυτη συμμόρφωση από μια περιοχή που, την ίδια ώρα, βλέπει βασικά έργα να μένουν πίσω ή να εγκαταλείπονται. Για τον λόγο αυτό ζήτησε να ανασταλεί η απόφαση και να επιτραπεί στη γεώτρηση να συνεχίσει να λειτουργεί, ώστε να μη χαθούν καλλιέργειες και να μη βρεθεί η Ιεράπετρα μπροστά σε μια νέα αγροτική κρίση. Ξεκαθάρισε επίσης ότι θα πρέπει άμεσα να υπάρξει συνάντηση ανάμεσα στον Δήμο, τον ΤΟΕΒ και τον Αγροτικό Σύλλογο, ενώ έθεσε και θέμα σύγκλησης του Δημοτικού Συμβουλίου ώστε η υπόθεση να αποκτήσει ενιαία θεσμική αντιμετώπιση.
Η επόμενη μέρα για την Ιεράπετρα: αναβρασμός, επαφές και αναμονή κρίσιμων απαντήσεων
Οι τοποθετήσεις όλων των παραγόντων που μίλησαν αποτύπωσαν μια κοινή βασική γραμμή: ότι η χθεσινή απόφαση δεν γίνεται αντιληπτή στην Ιεράπετρα ως ένα απομονωμένο διοικητικό μέτρο, αλλά ως εξέλιξη με άμεσες συνέπειες στην παραγωγή, στην τοπική οικονομία και στην κοινωνική σταθερότητα. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, οι παρεμβάσεις αποκάλυψαν και διαφορετικές αποχρώσεις στον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύεται η διαχείριση της υπόθεσης. Άλλοι επιμένουν περισσότερο στο επιχείρημα της αναγκαιότητας, άλλοι δίνουν βάρος στη σύγκρουση με τις υπηρεσίες, ενώ άλλοι μιλούν για ανάγκη χαμηλών τόνων, ενιαίας γραμμής και προσεκτικών επόμενων βημάτων.
Σε κάθε περίπτωση, η ουσία παραμένει μία: η Ιεράπετρα βρίσκεται ξανά μπροστά στο πιο ευαίσθητο και κρίσιμο ζήτημα για το παραγωγικό της μοντέλο, το νερό. Και όσο η θεσμική σύγκρουση για τη νομιμότητα, τα όρια άντλησης και την πραγματική κατάσταση του υδροφορέα παραμένει ανοιχτή, τόσο θα εντείνεται η αίσθηση ότι η περιοχή βαδίζει σε λεπτή γραμμή ανάμεσα στην ανάγκη άμεσης επιβίωσης και στις αυστηρές απαιτήσεις του θεσμικού πλαισίου. Οι επόμενες ημέρες αναμένονται καθοριστικές, τόσο για τις διοικητικές και νομικές κινήσεις που θα ακολουθήσουν όσο και για το αν η αγροτική κοινωνία της Ιεράπετρας θα περάσει από την ανησυχία στην ανοιχτή κινητοποίηση.
