⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Το παραλιακό μέτωπο της Κάτω Παραλίας της Ιεράπετρας βρέθηκε φέτος, ίσως περισσότερο από ποτέ, στο μάτι του κυκλώνα. Οι εικόνες της θάλασσας που «καταπίνει» τη στεριά, εισβάλλοντας σε καταστήματα και προκαλώντας ζημιές περιουσίες, λειτούργησαν ως ένα ηχηρό καμπανάκι αφύπνισης για την τοπική κοινωνία και τις αρχές.
Απαντήσεις για όσα συνέβησαν στην Ιεράπετρα και πιθανούς τρόπους διαχείρισης των φαινομένων έδωσε σήμερα στο Ράδιο Λασίθι ο πολιτικός μηχανικός και λιμενολόγος Δημήτρη Ρομπογιαννάκη, ο οποίος είναι ένας εκ των μελετητών που υλοποίησαν το έργο του ύφαλου-κυματοθραύστη το οποίο έχει προστατεύσει τα περασμένα τρία χρόνια το ανατολικό κομμάτι του αστικού παραλιακού μετώπου.
Η συζήτηση ξεκίνησε αναπόφευκτα από το έργο-πιλότο στην Πάνω Παραλία, μια παρέμβαση που όταν πρωτοσχεδιάστηκε αντιμετωπίστηκε με δυσπιστία, αλλά πλέον αποτελεί το ισχυρότερο επιχείρημα υπέρ των λιμενικών παρεμβάσεων. Ο κ. Ρομπογιαννάκης τόνισε πως δεν λειτούργησε μόνος, αλλά πλαισιώθηκε από μια έμπειρη ομάδα μηχανικών – τους Γιάννη Παρασύρη, Γιώργο Αλεξανδράκη και Βασίλη Δεσποτάκη – οι οποίοι εξέτασαν σωρεία σεναρίων πριν καταλήξουν στη βέλτιστη λύση.
Το αποτέλεσμα τους δικαίωσε: ο ύφαλος κυματοθραύστης λειτούργησε ευεργετικά, ανακόπτοντας τα κύματα που κάποτε έφταναν στα μπαλκόνια των κτιρίων. Ωστόσο, ο έμπειρος λιμενολόγος επεσήμανε την «Αχίλλειο πτέρνα» των δημόσιων έργων στην Ελλάδα: την έλλειψη συντήρησης. Όπως εξήγησε, τα αντιδιαβρωτικά έργα με τεχνητή αναπλήρωση άμμου απαιτούν παρακολούθηση και επαναληπτικές παρεμβάσεις (εμπλουτισμό) για τα πρώτα 5 έως 8 χρόνια, μέχρι να επέλθει η πλήρης σταθεροποίηση. Παρά την απουσία αυτής της φροντίδας, η άμμος παραμένει εγκλωβισμένη στο σύστημα μεταξύ ακτής και κυματοθραύστη, αποδεικνύοντας την αρτιότητα της αρχικής μελέτης.
Κάτω Παραλία: Το χρονικό μιας προαναγγελθείσας διάβρωσης
Η εστίαση μεταφέρθηκε γρήγορα στην «πληγωμένη» Κάτω Παραλία. Τα στοιχεία που παρέθεσε ο κ. Ρομπογιαννάκης είναι αποκαλυπτικά και ανησυχητικά: την δεκαετία 2010-2020 παρατηρήθηκε υποχώρηση της ακτογραμμής κατά 10 μέτρα, ειδικά στο σημείο που βρίσκονται τα αλμυρίκια. Το φαινόμενο εξελίσσεται με ραγδαίους ρυθμούς, φέρνοντας το «ζωντανό κύμα» απευθείας πάνω στον αστικό ιστό, όπως φάνηκε και τις τελευταίες μέρες.
Σε αντίθεση με τις απόψεις της Δημοτικής Αρχής, η οποία προκρίνει ως λύση έναν απλό αγωγό ομβρίων ή θεωρεί τεχνικά ανέφικτη μια νέα παρέμβαση, ο κ. Ρομπογιαννάκης ήταν κατηγορηματικός. Η λύση είναι η κατασκευή ενός νέου ύφαλου κυματοθραύστη, σωστά διατεταγμένου και παράλληλου προς την ακτογραμμή. Διευκρίνισε μάλιστα πως ο σχεδιασμός μπορεί να γίνει με τέτοιο τρόπο ώστε να μην εμποδίζεται η ναυσιπλοΐα και η είσοδος στο αλιευτικό καταφύγιο, ενώ το μέγεθος της παρέμβασης εκτιμάται μικρότερο σε σχέση με εκείνο της Πάνω Παραλίας.
Απαντώντας σε ερώτημα ακροατή για το αν θα έπρεπε να κατασκευαστούν έργα που εξέχουν από την επιφάνεια της θάλασσας, όπως στην Κύπρο, ο κ. Ρομπογιαννάκης προέβη σε μια ενδιαφέρουσα τεχνικοοικονομική ανάλυση. Εξήγησε πως στην Κύπρο, τα έργα της δεκαετίας του ’80 και ’90 που έγιναν έξαλα (1-1,5 μέτρο πάνω από τη θάλασσα) δημιούργησαν προβλήματα και τελικά ταπεινώθηκαν στο επίπεδο της θάλασσας.
Η πρόταση για την Ιεράπετρα αφορά ύφαλους σε βάθος περίπου μισού έως ενός μέτρου (-0.5m). Αυτό δεν γίνεται τυχαία. Πέραν της αισθητικής και της προστασίας των αρχαιοτήτων, υπάρχει και σοβαρός οικονομικός λόγος: επειδή οι κυματοθραύστες έχουν σχήμα πυραμίδας, κάθε αύξηση του ύψους τους συνεπάγεται δυσανάλογη αύξηση της βάσης τους και κατ’ επέκταση εκτίναξη του κόστους κατασκευής. Συνεπώς, η βύθιση του έργου εξασφαλίζει τη θραύση του κύματος με το βέλτιστο οικονομικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Τα διδάγματα των Ενετών
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της συνέντευξης αφορούσε τα αρχαιολογικά ευρήματα. Ο κ. Ρομπογιαννάκης εμφανίστηκε καθησυχαστικός για τον Ρωμαϊκό μόλο, τονίζοντας την άριστη συνεργασία με την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων.
Τη συζήτηση εμπλούτισε η παρέμβαση του κ. Μανώλη Ρηγάκη, ο οποίος υπενθύμισε πως η προστασία της Ιεράπετρας από τη θάλασσα δεν είναι σύγχρονη εφεύρεση. Αναφερόμενος σε παλιές ιταλικές γκραβούρες και υποθαλάσσιες παρατηρήσεις, σημείωσε πως οι Ενετοί είχαν κατασκευάσει παρόμοιους λιθοριπές για να προστατεύσουν το Φρούριο και την πόλη, ενώ αναφέρθηκε στην «πλακούρα», έναν φυσικό ή τεχνητό σχηματισμό που λειτουργούσε ως κυματοθραύστης. Ο κ. Ρομπογιαννάκης συμφώνησε απόλυτα, σημειώνοντας πως η σύγχρονη μηχανική ουσιαστικά ακολουθεί τη σοφία των αρχαίων λιμενολόγων, αλλά με πιο εξελιγμένα μέσα.
Το τέρας της γραφειοκρατίας και η επόμενη μέρα
Αν υπάρχει ένας εχθρός μεγαλύτερος από τη θάλασσα, αυτός είναι ο χρόνος και η ελληνική γραφειοκρατία. Ο κ. Ρομπογιαννάκης υπενθύμισε το παράδοξο του προηγούμενου έργου: η μελέτη ολοκληρώθηκε σε μόλις 6-8 μήνες, αλλά η αδειοδότηση χρειάστηκε 5 ολόκληρα χρόνια, καθότι ήταν το πρώτο έργο που αδειοδοτήθηκε με το άρθρο 12 του Ν. 2971.
Κλείνοντας με μια νότα αισιοδοξίας για το μέλλον, ο κ. Ρομπογιαννάκης αποκάλυψε πως το γραφείο του έχει ήδη παραδώσει μελέτες μέσω του προγράμματος «Φιλόδημος 2» για λιμενικά έργα σε όλη την ευρύτερη περιοχή: από τον Άι Γιάννη και την Παχιά Άμμο, μέχρι τη Γρα Λυγιά, τον Μύρτο, τον Κουτσουρά και τα Φέρμα. Μάλιστα, προανήγγειλε σύντομα επίσημη παρουσίαση αυτών των μελετών, δείχνοντας πως ο σχεδιασμός για τη θωράκιση του παραλιακού μετώπου του Λασιθίου είναι υπαρκτός και ώριμος. Το μόνο που απομένει είναι η πολιτική βούληση για την υλοποίησή του.
