⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι βιωσιμότητας και διαχείρισης κρίσεων βρίσκεται ο μεγαλύτερος ίσως αναπτυξιακός οργανισμός της Νότιας Κρήτης, ο ΤΟΕΒ Ιεράπετρας. Στον απόηχο της πρόσφατης Γενικής Συνέλευσης των 6.500 μελών, ο πρόεδρος του Οργανισμού, Γιώργος Καραλάκης, μιλώντας στο Ράδιο Λασίθι, περιέγραψε μια χρονιά «επιβίωσης» και δύσκολων αποφάσεων. Με το ενεργειακό κόστος να έχει εκτιναχθεί σε δυσθεώρητα ύψη, τα μεγάλα έργα πνοής να «κολλάνε» στα γρανάζια της γραφειοκρατίας και την κλιματική κρίση να πιέζει ασφυκτικά, ο Οργανισμός προχωρά σε αύξηση της τιμής του αρδευτικού ύδατος, παγώνει προσωρινά τα έργα οδοποιίας και στρέφει το βλέμμα σε μακρόπνοες λύσεις αφαλάτωσης και αξιοποίησης του υφάλμυρου νερού.
Η «θηλιά» του ενεργειακού κόστους και η αύξηση της τιμής
Η πλέον καθοριστική είδηση που προέκυψε από τη Γενική Συνέλευση αφορά την τσέπη του παραγωγού. Από την 1η Ιανουαρίου 2026, η τιμή του κυβικού μέτρου αυξάνεται κατά 5 λεπτά, φτάνοντας πλέον τα 30 λεπτά, χωρίς αλλαγές στις δικαιούμενες ποσότητες. Ο κ. Καραλάκης ήταν ξεκάθαρος ως προς την αναγκαιότητα αυτού του μέτρου, συνδέοντάς το άμεσα με την εκτόξευση του κόστους ενέργειας.
Τα στοιχεία που παρέθεσε είναι αποκαλυπτικά της οικονομικής ασφυξίας: Ενώ το 2015 οι δαπάνες για ρεύμα κυμαίνονταν στις 880.000 ευρώ, το 2025 το ποσό αυτό εκτινάχθηκε στο 1.700.000 ευρώ. Ουσιαστικά, μέσα σε μία δεκαετία, το κόστος διπλασιάστηκε, χωρίς αντίστοιχη κρατική μέριμνα ή επιτάχυνση των διαδικασιών για ενεργειακό συμψηφισμό (net metering), ένα αίτημα που παραμένει «στα χαρτιά». Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο πρόεδρος, κάθε κυβικό νερού που φτάνει στο χωράφι ή επιστρέφει στους αγωγούς, υφίσταται πολλαπλές αντλήσεις, με το καθαρό ενεργειακό κόστος να υπολογίζεται στα 17-18 λεπτά ανά κυβικό.
«Φρένο» στην αγροτική οδοποιία
Η οικονομική στενότητα έχει άμεσο αντίκτυπο και στις ανταποδοτικές υπηρεσίες του ΤΟΕΒ. Μετά από μια διετία (2024-2025) όπου δαπανήθηκαν περίπου 1 εκατομμύριο ευρώ για τη βελτίωση των αγροτικών δρόμων, φέτος μπαίνει «φρένο». Ο προϋπολογισμός δεν «βγαίνει» για νέες παρεμβάσεις οδοποιίας, καθώς προτεραιότητα δίνεται στη λειτουργική βιωσιμότητα του Οργανισμού, τη συντήρηση των αντλιοστασίων και την εξασφάλιση ανταλλακτικών. Παρόλο που το 2024 και το 2025 έγιναν μαζικές παρεμβάσεις, για το τρέχον έτος τα έργα οδοποιίας «παγώνουν» μέχρι νεωτέρας, με ελπίδα επανέναρξης μόνο αν βελτιωθούν τα οικονομικά δεδομένα ή αυξηθούν τα έσοδα από πιθανές βροχοπτώσεις.
Η πραγματική εικόνα του Φράγματος Μπραμιανών
Σε μια περίοδο έντονης ανησυχίας για την λειψυδρία, ο κ. Καραλάκης έδωσε μια νότα αισιοδοξίας – αλλά και αιχμής προς τις αρμόδιες αρχές – σχετικά με τα αποθέματα του Φράγματος Μπραμιανών. Διέψευσε τις επίσημες μετρήσεις των οργάνων που έδειχναν πτώση κάτω από τα 2 εκατομμύρια κυβικά, τονίζοντας πως η στάθμη, βάσει των δικών τους παρατηρήσεων, υπερβαίνει τα 2 εκατομμύρια κυβικά και βαίνει αυξανόμενη.
Παράλληλα, εξήρε τη στάση των αγροτών της Ιεράπετρας, οι οποίοι συμμορφώθηκαν με τα μέτρα περιορισμού. Η κατανάλωση μειώθηκε δραματικά από τα 11 εκατομμύρια κυβικά το 2024 στα 8.8 εκατομμύρια το 2025. Αυτή η μείωση κατά 2 εκατομμύρια κυβικά, αν και στέρησε έσοδα 500.000 ευρώ από το ταμείο του ΤΟΕΒ, ήταν καθοριστική για να υπάρχει σήμερα νερό στο φράγμα.
Το στοίχημα της Μαλάυρας και οι μελέτες του μέλλοντος
Με τα ποτάμια να μην κατεβάζουν πλέον τις απαραίτητες ποσότητες, το μέλλον της άρδευσης στην Ιεράπετρα περνάει μέσα από την επιστήμη και τις νέες τεχνολογίες. Ο ΤΟΕΒ, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης, προωθεί τρεις κομβικές μελέτες:
Συγκεκριμένα, προωθείται υδρογεωλογική μελέτη για την επιστημονική τεκμηρίωση των υπόγειων υδάτων, ενώ παράλληλα τίθεται επί τάπητος η αξιοποίηση των πηγών της Μαλάυρας. Πρόκειται ίσως για το μεγαλύτερο ανεκμετάλλευτο κεφάλαιο της περιοχής, καθώς σήμερα περίπου 12 εκατομμύρια κυβικά νερού χάνονται ετησίως στη θάλασσα. Το νερό είναι υφάλμυρο, ωστόσο μελέτες έχουν δείξει ότι σε υψηλότερα στρώματα η αγωγιμότητα είναι διαχειρίσιμη (2.400 μS/cm), ενώ στον πυθμένα πολλαπλασιάζεται, με στόχο τη διερεύνηση αφαλάτωσης (αντίστροφη όσμωση) ή την άντληση από καθαρότερα σημεία. Τέλος, έμφαση δίνεται στη βελτίωση της αγωγιμότητας και τους καθαρισμούς, όπου ήδη έχουν δαπανηθεί κονδύλια για την απομάκρυνση φερτών υλικών που είχαν συσσωρευτεί επί δεκαετίες στα κανάλια.
Ο «Γολγοθάς» των μεγάλων έργων
Στον αντίποδα των προσπαθειών του ΤΟΕΒ, η κεντρική διοίκηση και οι εργολαβίες των μεγάλων έργων κινούνται με ρυθμούς… χελώνας. Για τον πολυαναμενόμενο προσαγωγό του Μύρτου, οι καθυστερήσεις είναι αποκαρδιωτικές. Αν και ο εργολάβος έλαβε μέρος των οφειλομένων και συνεχίζει εργασίες στη δεξαμενή, το έργο απειλείται με νέο «τέλμα» μηνών, καθώς απαιτείται χρόνος για την παραγγελία και κατασκευή των νέων αγωγών από την Κίνα.
Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στα συνοδευτικά έργα του φράγματος, όπου η εγκατάσταση του εργολάβου μετατίθεται διαρκώς, με τις εκτιμήσεις πλέον να μιλούν για καλοκαίρι, λόγω εμπλοκών στις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις. Ο κ. Καραλάκης δεν έκρυψε τον προβληματισμό του, εκτιμώντας πως ούτε τον επόμενο χειμώνα θα είναι έτοιμα τα έργα που θα έδιναν ανάσα στον κάμπο.
Κ.Αστροπεκάκης: «Όχι» σε αυξήσεις χωρίς έργα για αναβάθμιση της ποιότητας του νερού
Στον αντίποδα της πλειοψηφίας στάθηκε ο εκλέκτορας του ΤΟΕΒ και πρώην αντιδήμαρχος, Κωστής Αστροπεκάκης, ο οποίος καταψήφισε την αύξηση στην τιμή του νερού, χαρακτηρίζοντάς την αδικαιολόγητη υπό τις παρούσες συνθήκες. Αν και αναγνώρισε το θετικό έργο της διοίκησης σε επίπεδο υποδομών και συντήρησης δικτύων το 2025, εστίασε στο μείζον πρόβλημα της ποιότητας, τονίζοντας πως η υψηλή αγωγιμότητα από τις πηγές της Μαλάβρας (που φτάνει τα 6.000 μS/cm) καταστρέφει τις καλλιέργειες και μειώνει δραματικά την παραγωγή, χωρίς να υπάρχει στον ορίζοντα καμία δέσμευση για άμεση τεχνική λύση.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του στα οικονομικά δεδομένα, καταρρίπτοντας ουσιαστικά το βασικό επιχείρημα της διοίκησης περί ενεργειακού κόστους. Όπως αποκάλυψε, η νέα συμφωνία του Οργανισμού με τη ΔΕΗ έχει μειώσει την τιμή της κιλοβατώρας στα 9-9,5 λεπτά, εξοικονομώντας περίπου 300.000 ευρώ ετησίως, γεγονός που, κατά τον ίδιο, καθιστά την επιπλέον επιβάρυνση των αγροτών περιττή σε μια ήδη οριακή χρονιά.
