⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Η εικόνα που διαμορφώνεται για ένα από τα σημαντικότερα αρδευτικά έργα της Ιεράπετρας, γίνεται πλέον πιο ξεκάθαρη – και ταυτόχρονα πιο ανησυχητική. Ο προσαγωγός Μύρτους–Μπραμιανών, ένα έργο κομβικής σημασίας για την επάρκεια του φράγματος Μπραμιανών και συνολικά για τη βιωσιμότητα της αγροτικής παραγωγής της Ιεράπετρας, παραμένει «παγωμένος», με τα προβλήματα χρηματοδότησης να παραμένουν άλυτα και τις καθυστερήσεις να βαθαίνουν.
Την ίδια στιγμή, η εντολή σφράγισης της πολυσυζητημένης γεώτρησης στους Μύθους και οι μεγάλες ποσότητες νερού που χάθηκαν κατά τις τελευταίες έντονες βροχοπτώσεις, αναδεικνύουν με τον πιο έντονο τρόπο το δομικό πρόβλημα υποδομών που αντιμετωπίζει η περιοχή, προκαλώντας έντονη ανησυχία στον αγροτικό κόσμο.
Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές του Ράδιο Λασίθι, το βασικό πρόβλημα που κρατά το έργο σε στασιμότητα σχετίζεται με τη μεταφορά αρμοδιοτήτων του ΟΠΕΚΕΠΕ προς την ΑΑΔΕ, μια διαδικασία που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Η εκκρεμότητα αυτή έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορούν να προχωρήσουν οι απαραίτητες εκταμιεύσεις, αφήνοντας το έργο χωρίς ενεργή χρηματοδότηση (η οποία πάντως είναι εξασφαλισμένη από την ΚΑΠ 2023-2027 σύμφωνα με πρόσφατη απόφαση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης).
Υπηρεσιακοί παράγοντες του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης εκτιμούν ότι η διαδικασία αυτή ενδέχεται να ολοκληρωθεί σύντομα. Ωστόσο, ακόμη και μετά την ολοκλήρωσή της, δεν υπάρχει καμία σαφής εικόνα για το πώς θα ιεραρχηθούν οι εκκρεμότητες του ΟΠΕΚΕΠΕ και πότε θα μπορέσει να ξεμπλοκαριστεί η χρηματοδότηση του συγκεκριμένου έργου, το οποίο είναι ένα ανάμεσα σε πολλά άλλα σε όλη τη χώρα.
Την κατάσταση περιπλέκει περαιτέρω το γεγονός ότι, λόγω του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, στην υπόθεση έχει εμπλακεί και η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (Ε.Δ.ΕΛ.), η οποία ελέγχει όλες τις σχετικές συμβάσεις. Η διαδικασία αυτή επιβαρύνει επιπλέον το ήδη βαρύ γραφειοκρατικό χρονοδιάγραμμα.
Τα παραπάνω στοιχεία σε συνδυασμό με τον όγκο των εργασιών που έχουν μείνει στη μέση δείχνουν με σαφήνεια πως ακόμα κι αν η αλλαγή του χρηματοδοτικού μοντέλου προχωρήσει άμεσα, η επανεκκίνηση των εργασιών -και βέβαια η ολοκλήρωση τους- θα απαιτήσει πολλούς μήνες ακόμα
Σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές του Ράδιο Λασίθι -στο πιο αισιόδοξο σενάριο- από τη στιγμή που θα ξεπεραστούν τα γραφειοκρατικά εμπόδια και ξεκινήσουν οι πρώτες εκταμιεύσεις, η εταιρεία που έχει αναλάβει το έργο θα χρειαστεί ένα διάστημα 4 έως 7 μηνών για να εξασφαλίσει υλικά και να επανεκκινήσει τις εργασίες, χωρίς να υπολογίζονται οι συνέπειες που μπορεί να φέρει η ραγδαία αύξηση του κόστους των πρώτων υλών οι οποίες, για το συγκεκριμένο έργο, δεν έχουν καν παραγγελθεί.
Με περίπου 9 χιλιόμετρα αγωγού να απομένουν, και με ρυθμό κατασκευής που υπό ιδανικές συνθήκες μπορεί να φτάσει τα 900 μέτρα τον μήνα, εκτιμάται ότι θα απαιτηθούν τουλάχιστον 10 μήνες για την ολοκλήρωση του έργου, εφόσον δεν προκύψουν νέα προβλήματα. Ένα σενάριο που, με βάση την εμπειρία των προηγούμενων φάσεων – όπου το έδαφος δημιούργησε σοβαρές τεχνικές δυσκολίες και καθυστερήσεις – μόνο βέβαιο δεν μπορεί να θεωρηθεί. Είναι δεδομένο πλέον ότι το νέο έργο δεν πρόκειται να είναι έτοιμο τον επόμενο χρόνο.
Από πλευράς υπουργείου και πολιτικών παραγόντων καταγράφεται έντονη κινητικότητα, με στόχο να προχωρήσουν το συντομότερο δυνατό οι απαιτούμενες διαδικασίες. Ωστόσο, μέχρι να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος, το έργο παραμένει σε πλήρη αδράνεια.
Τα έργα, ως γνωστόν, παραμένουν ανενεργά εδώ και μήνες, οι παραγγελίες υλικών δεν έχουν προχωρήσει, ενώ ο εργολάβος διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο διεκδίκησης αποζημιώσεων λόγω της παρατεταμένης χρονοτριβής και οφειλών που υπάρχουν για εργασίες που έχουν γίνει.
Οι συνέπειες στην άρδευση και οι χαμένες ποσότητες
Η καθυστέρηση του προσαγωγού έχει άμεσο και μετρήσιμο αντίκτυπο. Όπως ανέφερε στο Ράδιο Λασίθι ο πρόεδρος του ΤΟΕΒ Ιεράπετρας Γιώργος Καραλάκης, ο υφιστάμενος παλαιός αγωγός δεν μπορεί να διαχειριστεί τις αυξημένες ποσότητες νερού, με αποτέλεσμα σημαντικά αποθέματα να χάνονται.
Σε πρόσφατες βροχοπτώσεις, από τα περίπου 5.000 κυβικά μέτρα νερού που μεταφέρονταν, έως και 1.500–2.000 κυβικά κατέληγαν στη θάλασσα, λόγω αδυναμίας του συστήματος να ανταποκριθεί. Ένα στοιχείο που αναδεικνύει το μέγεθος της απώλειας, αλλά και την κρισιμότητα του έργου.
Η γεώτρηση στους Μύθους και η αβεβαιότητα
Την ίδια στιγμή, η γεώτρηση στους Μύθους, η οποία είχε παρουσιαστεί ως άμεση λύση ενίσχυσης των αποθεμάτων, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με εντολή σφράγισης από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης, καθώς κρίθηκε ότι η λειτουργία της δεν πληρούσε τις απαιτούμενες προϋποθέσεις.
Η εξέλιξη αυτή έχει δημιουργήσει κύκλο αβεβαιότητας, τόσο ως προς το πότε – και εάν – θα μπορέσει να αξιοποιηθεί, όσο και ως προς την πραγματική της συμβολή στην ενίσχυση του φράγματος Μπραμιανών.
Από την πλευρά του ΤΟΕΒ, έχουν ήδη κινηθεί νομικές διαδικασίες στο πλαίσιο του περιθωρίου 60 ημερών που υπάρχει για ένσταση κατά της απόφασης της Αποκεντρωμένης, ενώ παράλληλα προωθούνται περιβαλλοντικές μελέτες με στόχο την αύξηση της επιτρεπόμενης ποσότητας άντλησης. Ο κ. Καραλάκης υποστηρίζει ότι τα στοιχεία που διαθέτει ο οργανισμός δείχνουν άνοδο της στάθμης του υδροφόρου ορίζοντα στην περιοχή, ζητώντας παράλληλα να υπάρξει πλήρης διαφάνεια και ανταλλαγή δεδομένων με τις αρμόδιες αρχές.
Αναστάτωση στον αγροτικό κόσμο και καθυστερήσεις χωρίς ορίζοντα
Το σύνολο των παραπάνω εξελίξεων – το «πάγωμα» του προσαγωγού, η εμπλοκή στη χρηματοδότηση, η εμπλοκή της Ε.Δ.ΕΛ., η αβεβαιότητα γύρω από τη γεώτρηση και οι χαμένες ποσότητες νερού – έχει δημιουργήσει έντονη αναστάτωση στον αγροτικό κόσμο της περιοχής.
Το έργο της προσαγωγού διώρυγας, που φιλοδοξεί να δώσει οριστική λύση στο ζήτημα της επάρκειας νερού για το φράγμα Μπραμιανών, φαίνεται πλέον βέβαιο ότι θα καθυστερήσει σημαντικά περισσότερο από τον αρχικό σχεδιασμό, τόσο ως προς την επανεκκίνηση όσο και ως προς την ολοκλήρωσή του.
Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης λειψυδρίας και έντονων πιέσεων, κάθε καθυστέρηση μεταφράζεται σε πραγματικό κόστος για την τοπική οικονομία. Και όσο το έργο παραμένει στάσιμο, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα καθυστερήσει, αλλά πόσο ακόμη μπορεί να αντέξει η περιοχή χωρίς αυτό.
