⏱ Εκτιμώμενος χρόνος ανάγνωσης: 1 λεπτά ανάγνωσης
Μετά τις αποφάσεις για πρόστιμα και διαρθρωτικές αλλαγές στον τρόπο που λειτουργούν οι δύο παλιότερες γεωτρώσεις στην περιοχή Πολιανά των Μύθων, με σημερινή της απόφαση η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης δίνει την εντολή για σφράγισμα και άμεση διακοπή λειτουργίας της νέας γεώτρησης η οποία λειτουργεί δοκιμαστικά τους τελευταίους μήνες στο ίδιο σημείο.
Μια απόφαση που προκαλεί έντονο μούδιασμα στην Ιεράπετρα, καθώς πρόκειται για ένα έργο στο οποίο είχε επενδυθεί σημαντική προσδοκία ως προς την ενίσχυση των υδάτινων αποθεμάτων της περιοχής και, ειδικότερα, του Φράγματος Μπραμιανών. Η συγκεκριμένη γεώτρηση είχε δώσει, έστω και πρόσκαιρα, μια ανάσα σε ένα σύστημα που βρίσκεται διαρκώς υπό πίεση λόγω λειψυδρίας. Ωστόσο, όπως προκύπτει από τα επίσημα έγγραφα και τους ελέγχους των αρμόδιων υπηρεσιών, η λειτουργία της δεν στηρίχθηκε στο απαιτούμενο αδειοδοτικό πλαίσιο, το οποίο πλέον τίθεται ως νέο προαπαιτούμενο για να επανεκκινήσει η λειτουργία της.
Η απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης προβλέπει την απόρριψη του αιτήματος χορήγησης άδειας χρήσης νερού, την καταχώρισή της ως «ανενεργής» στο Εθνικό Μητρώο Σημείων Υδροληψίας, την άμεση διακοπή της άντλησης και της μεταφοράς νερού, καθώς και την επιφανειακή σφράγιση του σωλήνα εξόδου με δαπάνη του ΤΟΕΒ Ιεράπετρας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, η γεώτρηση είχε λάβει άδεια ανόρυξης τον Μάρτιο του 2025, στο πλαίσιο αντιμετώπισης των αυξημένων αναγκών που προκαλεί η λειψυδρία. Κατά τον έλεγχο, όμως, που έγινε στα τέλη του περασμένου Δεκεμβρίου διαπιστώθηκε ότι είχε ήδη τεθεί σε λειτουργία χωρίς να έχει προηγηθεί η έκδοση της απαραίτητης άδειας χρήσης νερού. Παράλληλα, είχαν κατασκευαστεί και συνοδά έργα σύνδεσης χωρίς να έχει προηγηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία γνωστοποίησης και έγκρισης από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Τα ίδια στοιχεία δείχνουν ότι μέσα σε λίγους μήνες από τη λειτουργία της αντλήθηκαν περίπου 590.000 κυβικά μέτρα νερού. Πρόκειται για ποσότητα ιδιαίτερα μεγάλη, η οποία υπερβαίνει το όριο των 300.000 κυβικών μέτρων ετησίως, όριο που σχετίζεται και με πρόσθετες περιβαλλοντικές υποχρεώσεις, όπως η ανάγκη περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Η εκτίμηση των ελεγκτικών αρχών είναι ότι η άντληση αυτής της κλίμακας, χωρίς το αναγκαίο θεσμικό και περιβαλλοντικό υπόβαθρο, συνιστά σοβαρή παράβαση της ισχύουσας νομοθεσίας.
Στην αιτιολογία της απόφασης καταγράφεται με σαφήνεια και η διοικητική πορεία που προηγήθηκε. Ελήφθη υπόψη η έγγραφη κλήση σε ακρόαση του ενδιαφερόμενου φορέα, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διατάξεις του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας και της σχετικής ΚΥΑ, όπως επίσης και η μεταγενέστερη αίτηση του ΤΟΕΒ Ιεράπετρας για εκχώρηση άδειας χρήσης νερού της συγκεκριμένης γεώτρησης στον Δήμο Ιεράπετρας, μαζί με τα συνοδευτικά δικαιολογητικά. Καθοριστικό στοιχείο αποτέλεσε και η ίδια η διαδικασία ακρόασης, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 2026 στα γραφεία της αρμόδιας υπηρεσίας, όπου ο ενδιαφερόμενος φορέας προχώρησε σε προφορικές εξηγήσεις και κατέθεσε γραπτό υπόμνημα.
Παράλληλα, ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στα ευρήματα της αυτοψίας της 22ας Δεκεμβρίου 2025, κατά την οποία κλιμάκιο της Διεύθυνσης Υδάτων διαπίστωσε ότι η νέα γεώτρηση λειτουργούσε αδιαλείπτως χωρίς να έχει προηγηθεί, από την ολοκλήρωση του έργου και μετά, η κατάθεση αιτήματος για έκδοση άδειας χρήσης νερού και χωρίς να έχει εκδοθεί σχετική θετική διοικητική πράξη. Κατά την ίδια αυτοψία καταγράφηκε ότι το αντλούμενο νερό κατέληγε σε κανάλι συλλογής και, βάσει των ενδείξεων των υδρομέτρων, είχε ήδη αντληθεί ποσότητα περίπου 590.000 κυβικών μέτρων. Η ποσότητα αυτή, όπως επισημαίνεται στην απόφαση, αντιστοιχεί ουσιαστικά στη μέγιστη κατανάλωση δύο ετών με βάση τα προβλεπόμενα όρια των 300.000 κυβικών μέτρων ετησίως, όρια που συνδέονται και με την υποχρέωση περιβαλλοντικής αδειοδότησης.
Στα στοιχεία που συνεκτιμήθηκαν περιλαμβάνεται ακόμη το γεγονός ότι δεν τηρήθηκε όρος της προηγούμενης σχετικής απόφασης, σύμφωνα με τον οποίο πριν από την κατασκευή νέων αγωγών έπρεπε να υποβληθεί στην υπηρεσία συνοπτική έκθεση εργασιών. Επιπλέον, καταγράφηκε ότι το νερό από τη γεώτρηση οδηγούνταν στο Φράγμα Μπραμιανών, παρότι η ισχύουσα νομοθεσία δεν προβλέπει πλήρωση φραγμάτων και λιμνοδεξαμενών από υπόγεια ύδατα, όπως γεωτρήσεις και πηγάδια.
Η διοίκηση έλαβε επίσης υπόψη ότι η γεώτρηση λειτουργούσε χωρίς την προβλεπόμενη άδεια χρήσης νερού, ότι η ήδη αντληθείσα και καταγεγραμμένη ποσότητα αντιστοιχεί σε έργο για το οποίο απαιτείται περιβαλλοντική έγκριση για τη λειτουργία του και ότι, σύμφωνα με την υπηρεσία, υπήρχε κίνδυνος σοβαρής υποβάθμισης του υπόγειου υδροφορέα. Στο ίδιο σκεπτικό εντάσσεται και η διαπίστωση ότι η αιτούμενη ετήσια ποσότητα νερού αντιστοιχεί σε έργο που κατατάσσεται περιβαλλοντικά στην υποκατηγορία Α2, χωρίς να έχει εκδοθεί Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων.
Ο Κοινός Παρονομαστής
Η σφράγιση της νέας γεώτρησης δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά το τρίτο -και καθοριστικότερο- χτύπημα των αρχών σε ένα ευρύτερο, καλά οργανωμένο σύστημα υπεράντλησης. Όπως αποκαλύπτεται από τα επίσημα έγγραφα, η νέα γεώτρηση ακολουθούσε ακριβώς το ίδιο “modus operandi” με τις παλαιότερες γεωτρήσεις «Γ1» και «Γ2», για τις οποίες μόλις μία μέρα πριν (17 Μαρτίου 2026) είχαν επιβληθεί διπλά πρόστιμα συνολικού ύψους 2.000 ευρώ στον ΤΟΕΒ.
Το κοινό μυστικό και των τριών γεωτρήσεων στους Μύθους ήταν ο τελικός προορισμός του νερού. Παρά τη ρητή απαγόρευση της εθνικής νομοθεσίας, η οποία δεν επιτρέπει σε καμία περίπτωση την πλήρωση φραγμάτων από υπόγεια ύδατα, τα νερά και από τις τρεις εγκαταστάσεις διοχετεύονταν μέσω τσιμεντένιου καναλιού κατευθείαν στο Φράγμα Μπραμιανών
Η τοπική σημασία της υπόθεσης είναι προφανής. Στην Ιεράπετρα, όπου το νερό παραμένει κρίσιμο ζήτημα για την αγροτική παραγωγή, την άρδευση και συνολικά την οικονομική ζωή της περιοχής, η νέα γεώτρηση είχε αντιμετωπιστεί από πολλούς ως μια αναγκαία λύση σε μια περίοδο μεγάλης πίεσης. Η εξέλιξη αυτή, ωστόσο, αναδεικνύει με εμφατικό τρόπο ότι ακόμη και σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης, η διαχείριση των υδάτινων πόρων δεν μπορεί να γίνεται εκτός των ορίων που θέτουν η νομιμότητα και η περιβαλλοντική προστασία.
Η απόφαση για τη νέα γεώτρηση έρχεται σε συνέχεια και άλλων ελέγχων στην ίδια περιοχή, που αφορούν παλαιότερες υδροληψίες και τη διαχείριση των αντλούμενων ποσοτήτων. Από τα ίδια έγγραφα προκύπτει ότι οι υπηρεσίες εξετάζουν συνολικά το πλέγμα λειτουργίας των γεωτρήσεων στην περιοχή των Μύθων και τη σύνδεσή τους με την τροφοδοσία του φράγματος. Σε αυτό το πλαίσιο, η παρέμβαση της Αποκεντρωμένης δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποσπασματικά, αλλά ως μέρος μιας συνολικής προσπάθειας εφαρμογής της νομιμότητας σε ένα εξαιρετικά ευαίσθητο πεδίο.
Σε κάθε περίπτωση, η εξέλιξη αφήνει ισχυρό αποτύπωμα στην τοπική κοινωνία. Από τη μία πλευρά, καταγράφεται η απογοήτευση για το κλείσιμο μιας γεώτρησης που είχε συνδεθεί με την ελπίδα ενίσχυσης του υδατικού αποθέματος των Μπραμιανών. Από την άλλη, τα ευρήματα των ελέγχων καθιστούν σαφές ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες κινήθηκαν στη βάση συγκεκριμένων στοιχείων και υποχρεώσεων που απορρέουν από τη νομοθεσία. Έτσι, το ζήτημα δεν περιορίζεται μόνο στην απώλεια μιας πολύτιμης υδροληψίας για την Ιεράπετρα, αλλά επαναφέρει με ένταση το βασικό ερώτημα για το πώς μπορεί να εξασφαλιστεί επάρκεια νερού με όρους που να είναι ταυτόχρονα αποτελεσματικοί, νόμιμοι και περιβαλλοντικά ανεκτοί.
